II GSK 712/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędziowie Kazimierz Brzeziński NSA Maria Lorych-Olszanowska Protokolant Agnieszka Warso po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. K. N. O. S.A. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 marca 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 198/08 w sprawie ze skarg P. K. N. O. S.A. w P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...]; [...]; [...] w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę kasacyjną I Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargi P. K. N. O. S.A. z siedzibą w P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...], nr [...] i nr [...], w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa, od 4,5% do 18% oraz powyżej 18%, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. W dniu [...] czerwca 2007 r. Prezydent m.st. W. wydał trzy decyzje cofające zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w placówce handlowej (stacja paliw) przy ul. R. w W. W uzasadnieniach decyzji organ podał, iż zebrany materiał dowodowy nie budzi wątpliwości co do faktu zakupu alkoholu przez nieletniego S. K. w przedmiotowej placówce. Wskazał także, że złożone w sprawie zeznania świadków (nieletnich i funkcjonariuszy) są logiczne spójne i wzajemnie się uzupełniają. W odwołaniach od tych decyzji P. O. S.A. wniósł o ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji zarzucając naruszenie art. 7,7rt.zenieponownego rozpoznania przez organ I intancjiuszy)u zakupu alkoholu przez nieletniego S.K. art. 77 oraz art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm.), dalej: ustawa o wychowaniu w trzeźwości. Decyzjami z dnia [...] listopada 2007 r. SKO w W. utrzymało w mocy zaskarżone decyzje Prezydenta m.st. W. powtarzając argumentację organu I instancji. Oddalając skargę P. O. S.A. na powyższe decyzje SKO w W. Sąd I instancji wskazał, że powodem cofnięcia zezwoleń udzielonych P. O. S.A. była sprzedaż alkoholu osobie nieletniej w dniu [...] czerwca 2006 r. w placówce handlowej przy ul. R. w W. Wyjaśnił również, że przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości, ma zastosowanie już w przypadku jednokrotnego naruszenia zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Podniósł także, że odpowiedzialność ponoszona z tytułu sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim ma charakter obiektywny, przepis art. 15 ust. 1 nie przewiduje wyjątków od zakazu sprzedaży alkoholu nieletnim. Sąd I instancji powołując się na uchwałę Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 30 października 2007 r. sygn. akt II GPS 2/07 wskazał, że w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi warunków sprzedaży napojów alkoholowych, chociażby naruszenie to dotyczyło tylko jednego rodzaju alkoholu, organ zezwalający cofa wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi w tym samym miejscu. Uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd I instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. II W skardze kasacyjnej P. O. S.A. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy WSA w W. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie: 1. prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 10 pkt. 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości w zw. z art. 15 ust. 2 i art. 43 tej ustawy, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż stwierdzenie chociażby jednorazowego naruszenia ustawowego zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobie nieletniej skutkuje obligatoryjnym zastosowaniem wobec podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż tych napojów, a podmiot ten nie może się zwolnić z sankcji wynikającej z zapisu art. 18 ust 10 pkt. 1 lit. a cyt. ustawy poprzez wykazanie, że nieskorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy nastąpiło na skutek niezaistnienia przesłanki do skorzystania z tego uprawnienia, tj. braku podejrzeń sprzedającego co do pełnoletniości nabywcy napoju alkoholowego. II na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie: 2. przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez stwierdzenie, iż jednorazowość i nieświadomość naruszenia przepisów prawa pozostaje bez wpływu na skutek prawny naruszenia, skutkiem czego było nieuwzględnienie zarzutów zawartych w skardze dotyczących braku ustaleń co do osoby sprzedawcy i wykazania, że do sprzedaży napoju alkoholowego osobie niepełnoletniej w sklepie na stacji paliw w W. przy ul. R. doszło z winy sprzedającego oraz nieuwzględnienia okoliczności, iż fakt ten był jednorazowy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a nastąpiło na skutek przyjęcia niewłaściwej wykładni przepisów wskazanych w pkt 1. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca zarzuciła, że WSA oraz organy administracji w sposób nieprawidłowy dokonały wykładni i zastosowania art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Zdaniem skarżącej zastosowanie sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych nie może być stosowane obligatoryjnie i automatycznie, w przypadku stwierdzenia jednorazowej sprzedaży napojów alkoholowych osobie nieletniej, bez ustalenia, iż do sprzedaży doszło z winy umyślnej sprzedającego, iż sprzedający miał świadomość odnośnie braku pełnoletniości nabywcy napoju alkoholowego czy bez ustalenia czy sprzedający powinien był powziąć wątpliwość co do wieku nabywcy tego napoju i zażądać dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego przez błędna jego wykładnię oraz naruszeniu przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie podkreślić należy, że istotą podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu błędnej wykładni przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości, jest zakwestionowanie stanowiska Sądu I instancji wyrażonego w zaskarżonym wyroku, że jednorazowy akt sprzedaży alkoholu osobie nieletniej stanowi przesłankę do cofnięcia przedsiębiorcy zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Wskazać należy, że w myśl art. 18 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży. Z kolei art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) cyt. ustawy stanowi, że zezwolenie o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia językowa i systemowa cytowanego przepisu przesądza, że jednorazowa sprzedaż napoju alkoholowego osobie poniżej 18 roku życia jest wystarczającą i uzasadnioną przyczyną do zastosowania sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na obrót takimi napojami. Gdyby zamiarem ustawodawcy było uznanie za przesłankę cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jedynie wielokrotnych aktów naruszeń zakazu sprzedaży tych napojów osobom nieletnim to wprowadziłby w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) regulację analogiczną do pkt 3 tego przepisu, który stanowi, że zezwolenie cofa się w przypadku powtarzającego się co najmniej dwukrotnie, w okresie 6 miesięcy, w miejscu sprzedaży lub w najbliższej okolicy, zakłócania porządku publicznego w związku ze sprzedażą alkoholu przez dany punkt sprzedaży. Podkreślić należy, że powyższa kwestia była wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego i zgodnie z ugruntowanym już poglądem prezentowanym w orzecznictwie, jednorazowe naruszenie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, w tym sprzedaż alkoholu osobie nieletniej, obliguje właściwy organ do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych (por. m.in. wyrok z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt II GSK 148/05 oraz wyrok z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 175/06). Mając powyższe na uwadze, wskazać także należy, że niezasadne jest stanowisko skarżącej, iż sankcją za sprzedaż alkoholu osobie nieletniej jest cofnięcie wszystkich udzielonych przedsiębiorcy zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko, przytoczone także przez Sąd I instancji, a przyjęte w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt II GPS 2/07, "że w razie nieprzestrzegania określonych w ustawie z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.) warunków sprzedaży napojów alkoholowych (art. 18 ust. 10 pkt 2) objętych zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwo (art. 18 ust. 3 pkt 1) organ zezwalający cofa wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu". Konkludując stwierdzić należy, wbrew twierdzeniom skarżącej, że Sąd I instancji nie dokonał błędnej wykładni w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a), w związku z art. 15 ust. 2 i art. 43 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. W przepisie art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, przyznano sprzedawcy prawo do wylegitymowania nabywcy alkoholu (napoju alkoholowego) i tylko od niego zależy, czy z tego uprawnienia skorzysta. Z uprawnienia tego skorzystać może bez względu na sposób postrzegania wieku osoby kupującej. Mając wzgląd na powyższe stwierdzić należy, że nie można, jak tego chce skarżąca, przenosić odpowiedzialności administracyjnej za sprzedaż alkoholu osobie nieletniej na personel sprzedający nawet w sytuacji, gdy był on prawidłowo przeszkolony przez pracodawcę w zakresie zasad sprzedaży napojów alkoholowych oraz gdy pracodawca uważa, że dochował należytej staranności w doborze pracowników lub prawidłowo sprawował nad nimi nadzór. W ramach naruszenia przepisów postępowania skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. przez dokonanie błędnej wykładni przepisów zawierających normy prawa materialnego w szczególności art. 18 ust.10 pkt 1 lit. a) w związku z art. 15 ust. 2, i art. 43 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, co jej zdaniem, miało istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle powyżej dokonanej oceny prawidłowości wykładni powołanych przepisów prawa materialnego oraz braku stwierdzenia jakichkolwiek uchybień Sądu I instancji w tym zakresie, zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. okazał się niezasadny. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.