III SA/Wr 570/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 maja 2007 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Wojewody D. z dnia 29 sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Wojewoda D. decyzją z dnia 29 sierpnia 2006r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia 11 lipca 2006 r., w której odmówił wymeldowania B. G.-O. z pobytu stałego w lokalu przy ul. B. [...] we W. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył, iż postępowanie w sprawie wymeldowania B. G.-O. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. B. [...] we W. wszczęte zostało na wniosek M. O. współwłaściciela przedmiotowego mieszkania. Decyzją z dnia 15 września 2003 r. nr [...] Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu B. G.-O. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. B. [...] we W., gdyż uznał, że w sytuacji wymienionej zostały spełnione przesłanki wymeldowania określone w treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W dniu 3 października 2003 r. pełnomocnik strony, M. G. wniosła odwołanie od przedmiotowej decyzji. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia 23 grudnia 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta W. W wyniku wniesionej przez pełnomocnika B. G.-O. skargi, wyrokiem z dnia 26 stycznia 2006r. sygn. akt III SA/Wr/31/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody D. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia 15 września 2003 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podniósł, iż okoliczność, która w ocenie organu II instancji przesądziła o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta W. tj. trwałe i dobrowolne opuszczenie przedmiotowego lokalu nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż jak wynika z akt sprawy B. G.-O. została osadzona w zakładzie karnym w Niemczech, zatem brak jest podstaw do wymeldowania wyżej wymienionej decyzją administracyjną w trybie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji odmówił wymeldowania B. G.-O. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ulicy B. [...] we W., gdyż uznał, że pobytu w zakładzie karnym nie można traktować jako dobrowolnego opuszczenia miejsca zameldowania. Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniósł M. O. kwestionując jej zasadność. Odwołujący się podniósł, że WSA we Wrocławiu ocenił zebrany materiał dowodowy jednostronnie, odrzucając argumentację wnioskodawcy. Po rozpatrzeniu odwołania organ II instancji stwierdził, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W niniejszej sprawie bezspornym jest – zdaniem organu odwoławczego - fakt niezamieszkiwania B. G.-O. w przedmiotowym lokalu, jednakże brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. Jak wynika z akt sprawy wyżej wymieniona nie przebywa w lokalu przy ul. B. [...] we W. w związku z osadzeniem jej w zakładzie karnym. Zatem opuszczenie przez wymienioną miejsca pobytu stałego nie było spowodowane zamiarem trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu, lecz spowodowane było przymusowym zatrzymaniem i osadzeniem w zakładzie karnym. Ponadto B. G.-O. sama poinformowała, że po odbyciu części kary na terenie Niemiec, pozostałą cześć będzie odbywać w kraju. Natomiast pełnomocnik wyżej wymienionej oświadczył, że B. G.-O. po opuszczeniu zakładu karnego zamierza wrócić do lokalu przy ulicy B. [...] we W., a zatem nie opuściła miejsca pobytu trwale. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy zauważył w konkluzji, iż w sytuacji B. G.-O. nie zostały spełnione przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem, M. O. wniósł w dniu 3 października 2006 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając organowi administracji stronniczość przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Nadto wskazał, iż wadliwe jest ustalenie, że przymusowe opuszczenie miejsca zamieszkania przez jego byłą żonę związane było z zatrzymaniem i osadzeniem w zakładzie karnym w Niemczech. Podał, iż B. G.-O. kilka miesięcy przed osadzeniem w zakładzie karnym wyjechała do Niemiec z zamiarem trwałego opuszczenia swego dotychczasowego miejsca zamieszkania. Zarzucił także, że nie przeprowadzono postępowania dowodowego, o jakie wnosił w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podnosząc, iż zarzuty podniesione przez skarżącego były już przedmiotem rozpoznania przez organ II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stosownie do art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy te sprawują kontrole działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 145 § 1 p.p.s.a. podstawę do uchylenia decyzji stanowią stwierdzenia przez sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wymaga podkreślenia, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 26 stycznia 2006 r., sygn. III SA/Wr 31/04. Element ten ma doniosłe znaczenie, bowiem przepis art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi wyraźnie, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W tej sytuacji zarówno organ administracji publicznej przeprowadzając ponownie postępowanie w sprawie, jak i Sąd w składzie obecnie orzekającym - oceniając decyzje wydane w tym ponownym postępowaniu, co do zasady, nie mogą czynić ustaleń sprzecznych z oceną sformułowaną w uzasadnieniu uprzednio zapadłego w sprawie wyroku. W orzecznictwie sądowym jednoznacznie przyjmuje się, iż związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w prawomocnym orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym (zob. wyroki SN z 25.2.1998 r., III RN 130/97, OSP Nr 3/1999, poz. 101 oraz NSA z 22.9.1999 r., I SA 2019/98, ONSA Nr 3/2000, poz. 129). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznanej sprawy stwierdzić należało, iż w sprawie nie wystąpiła przesłanka zmiany stanu prawnego, a wyrok WSA z dnia 26 stycznia 2006 r. nie został uchylony lub zmieniony, żadna zresztą ze stron postępowania, w tym skarżący, nie skorzystała wówczas z przysługującego środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Przez ocenę prawną powszechnie rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie, przy czym ocena prawna jest wiążąca w sprawie dla tego sądu oraz organu administracji państwowej nie tylko w wtedy, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, ale również przepisów postępowania administracyjnego. Odnosi się ona zatem także do norm regulujących postępowanie dowodowe oraz sfery ustaleń faktycznych sprawy. Nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (wyrok WSA w Warszawie z 17.032006 r. sygn. VI SA/Wa 2320/05, LEX nr 197247). Tymczasem skarżący w istocie nie godzi się właśnie z prawomocną i wiążącą przy ponownym rozpoznawaniu sprawy – oceną prawną sformułowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w motywach przywołanego wyroku z dnia 26 stycznia 2006 r. odnośnie zgromadzonego materiału dowodowego oraz ustaleń faktycznych. Z uzasadnienia przytoczonego wyroku wynika wprost, że zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie by B. G. – O. wyjechała w listopadzie 2000 r. do Niemiec z zamiarem stałego pobytu i zamieszkania tam ze swoim konkubentem. Według stanowiska Sądu z materiału tego wynika, że B. G.-O. wyjeżdżała w okresie od listopada 2000 r. do marca 2001 r. do Niemiec w celach zarobkowych, a takich wyjazdów nie można traktować jako trwałego opuszczenia miejsca pobytu w znaczeniu ustalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych. W marcu 2001 r. została ona aresztowana i osadzona w zakładzie karnym na terenie Niemiec. WSA oceniając stan faktyczny uznał, że pobytu w zakładzie karnym z przyczyn oczywistych nie można traktować jako dobrowolnego opuszczenia miejsca zameldowania. Z dalszej części motywów orzeczenia wnosić należy, iż jakkolwiek Sąd dopatrzył się naruszenia w toku postępowania norm proceduralnych – w zakresie nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego - ale nie poprzez stwierdzenie istniejących braków w materiale dowodowym sprawy, jak utrzymuje skarżący, lecz wskutek zaniedbania przez organ dokonania wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego i ustosunkowania się do zarzutów. Sąd nie zalecił w toku ponownego postępowania uzupełnienia materiału dowodowego, lecz wskazał, że orzekające organy dokonały błędnych ustaleń stanu faktycznego. Innymi słowy – na tle tego samego materiału dowodowego Sąd sformułował odmienną jego ocenę co do istniejących okoliczności faktycznych sprawy, wyprowadzając przeciwne wnioski niż uczyniły to organy, o czym mowa obszernie na stronach 4 i 5 uzasadnienia orzeczenia. Poczynione bowiem przez organy ustalenia były sprzeczne z treścią zebranych dowodów w sprawie. W tej sytuacji, organy administracji publicznej powtórnie orzekające w sprawie w obu instancjach, taką oceną Sądu w zakresie okoliczności i charakteru pobytu B. G. – O. w Niemczech były związane na gruncie art. 153 p.p.s.a. i prawidłowo zatem ostatecznie przyjęły, że B. G.– O. w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje w związku z osadzeniem jej w zakładzie karnym, nie zaś wobec zrealizowania przez nią wcześniejszego zamiaru trwałego i dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego z przyczyn innych niż zarobkowe. Tym samym wytyczne Sądu zawarte w wyroku z dnia 2 stycznia 2006 r. zostały wykonane i pozwoliły zasadnie na jednoznaczne stwierdzenie wystąpienia braku przesłanek do wymeldowania B. G. – O. w świetle art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j. t. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji.