III SA/Wr 581/13

WyrokWSA we Wrocławiu2013-12-05

Skład orzekający: Anna Moskała, Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Marcin Miemiec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pomimo wystąpienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. (opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych)?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że nawet jeśli wystąpiła przesłanka umorzenia należności z tytułu składek w postaci pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, to umorzenie składek stanowi uznanie administracyjne ZUS. W związku z tym, sądowa kontrola ogranicza się do badania prawidłowości postępowania i analizy dowodów, a nie do merytorycznego rozstrzygania o zasadności umorzenia. ZUS prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nie dopatrzono się naruszeń prawa procesowego ani materialnego.
Stan faktyczny
Skarżąca zwróciła się do ZUS z wnioskiem o umorzenie zaległych należności z tytułu składek, wskazując na ciężką sytuację finansową spowodowaną chorobą męża. ZUS odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności ani inne przesłanki uzasadniające umorzenie. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, ZUS utrzymał w mocy decyzję odmowną, stwierdzając, że choć wystąpiła przesłanka pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, to umorzenie jest uznaniowe, a skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą i posiada majątek. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. i przekroczenie granic swobodnego uznania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant: Renata Pawlak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę. W dniu [...] stycznia 2013 r. skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie całych zaległych należności przypadających w stosunku do ZUS. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że pozostaje w bardzo ciężkiej sytuacji finansowej spowodowanej ciężką chorobą męża. Podniosła, że wraz z synem sprawuje opiekę nad mężem, co zwalniało Państwo z wydatków związanych z jego ewentualnym pobytem w zakładzie opiekuńczym. Decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2013 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie osobiste, tj. zdrowotne w łącznej kwocie [...] zł, nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników, w tym na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez płatnika oraz na Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie [...] zł oraz odsetek od tych należności w kwocie [...] zł. Od tego rozstrzygnięcia skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu zarzuciła, organ nieprawidłowo przeanalizował i ocenił materiał dowodowy pod kątem zaistnienia przesłanek do umorzenia należności. Podniosła, że dokonano nieprawidłowej oceny jej sytuacji finansowej. Wskazała, że organ wziął pod uwagę dochody jej rodziny brutto, gdy tymczasem jej renta netto wynosi [...] zł, a mąż otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł, z czego kwota [...] zł stanowi dodatek pielęgnacyjny. Istotne jest również w ocenie skarżącej to, że ustalono jej dochód z prowadzonej działalności gospodarczej na kwotę [...] zł rocznie. Miesięcznie daje to kwotę [...] zł, ale należy uwzględnić, że z tego [...] zł przeznaczone jest na wynagrodzenie dla syna, który jest u niej zatrudniony. W ocenie skarżącej organ nie dokonał też precyzyjnej analizy stanu wydatków i skutków zaniechania opłacenia choćby dostaw mediów, co jest podstawą egzystencji (woda, prąd, gaz). Podobnie nieprawidłowo organ ocenił fakt spłacania pożyczki bankowej, które służyła zaspokojeniu podstawowych potrzeb bytowych (przyłączenie do sieci kanalizacyjnej) i nie wziął pod uwagę, że jest to kwota [...] zł. Szczegółowo wyliczyła osiągane przez nią, męża i syna dochody oraz wydatki jakie jest zmuszona ponosić. Z wyliczeń tych wynika, że na wyżywienie, środki czystości, odzież i prywatne wizyty lekarskie męża pozostaje im [...] zł miesięcznie. Rozpatrując ponownie sprawę, decyzją z dnia [...] maja 2013 r. (Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2013 r. W uzasadnieniu wskazano, że rozpoznając wniosek o umorzenie należności składkowych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zobowiązany jest do ustalenia, czy w sprawie zachodzą ustawowe przesłanki upoważniające organ do umorzenia należności. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.s.u.s."). Zgodnie z ust. 2 umorzenie należności może mieć miejsce jedynie w przypadku stwierdzenia przesłanki całkowitej nieściągalności. W uzasadnionych przypadkach w oparciu o ust 3a powołanego artykułu Zakład może umorzyć należności z tytułu składek na osobiste ubezpieczenia pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Okoliczności uzasadniające stwierdzenie przesłanki całkowitej nieściągalności zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę. Wyłącza to możliwość uwzględnienia sytuacji innych niż wymienionych w art. 28 ust 3 u.s.u.s. Całkowita nieściągalność należności zachodzi natomiast, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ustosunkowując się do tych przesłanek organ podniósł, że w niniejszej sprawie nie mogły znaleźć zastosowania przesłanki określone w punktach 1, 2 i 4, z uwagi na fakt, iż okoliczności podlegające ocenie z punktu widzenia poszczególnych przesłanek w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły. Zastosowania – w ocenie organu – nie mogła mieć także przesłanka określona w punkcie 3, gdyż skarżąca nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, a nadto otrzymuje rentę, a jej mąż emeryturę. Ponadto po stronie skarżącej występują następcy prawni. Zdaniem organu nie zachodziła także przesłanka określona w punkcie 4a, gdyż z dokonanego rozliczenia wynika, iż zaległe składki znacznie przekraczają wartość kosztów upomnienia. Odnośnie przesłanki wynikającej z pkt 5, organ podkreślił, że w stosunku do należności skarżącej jest prowadzone jest przez Dyrektora Oddziału ZUS we W. administracyjne postępowanie egzekucyjne, a zatem brak jest podstaw do stwierdzenia, że dana przesłanka wystąpiła. Zatem z uwagi na powyższe nie można uznać za oczywiste, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, zatem nie spełniona jest również przesłanka zawarta w punkcie 6. Organ podniósł dalej, że na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być umorzone, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacania. Zasady umarzania należności z tytułu składek określono rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Zgodnie z powołanym rozporządzeniem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących , że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenia należności. Odnosząc się do tych wyżej przesłanek organ dokonał analizy stanu majątkowego i rodzinnego skarżącej a także jej sytuacji materialnej. Podniósł, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i synem. Dochód skarżącej z prowadzonej działalności gospodarczej wynosi [...] zł, w kwocie tej zawiera się również wynagrodzenie syna. Poza tym skarżąca otrzymuje rentę w wysokości [...] zł, z której po potrąceniach egzekucyjnych i odliczeniu zaliczki na podatek oraz wpłaty na NFZ pozostaje [...] zł, jej mąż otrzymuje emeryturę, która po potrąceniu organu egzekucyjnego wynosi [...] zł. Deklarowane przez skarżącą wydatki zamykają się kwotą [...] zł. Dochodzą do tego wydatki na leczenie samej skarżącej, leczenie jej męża oraz zakup środków czystości. Oprócz zadłużenia z tytułu składek skarżąca posiada zadłużenie z tytułu podatków i z tytułu kredytów zaciągniętych w banku i u osób fizycznych, a także u dostawców mediów. Podkreślono, że w zaistniałej sytuacji skarżąca wykazała, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawi ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W dalszej części uzasadnienia wskazano, że nie zostały spełnione przesłanki określone w paragrafie 3 ust. 1 pkt 2 i 3 powołanego wyżej rozporządzenia. Reasumując, stwierdzono, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności określone w art. 28 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również przesłanki, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. Spełniona została natomiast przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia. Biorąc jednak pod uwagę fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego, posiadanie majątku oraz to, że nadal prowadzona jest przez skarżącą działalność gospodarcza zdecydowano, że zasadna jest odmowa umorzenia zaległości. Umorzenie zaległości jest instytucją nadzwyczajną przez co okoliczności uzasadniające jej zastosowanie winny posiadać tę samą cechę. Przepisy stanowiące podstawę umorzenia należności wyposażyły ZUS w uznanie administracyjne. Oznacza to, że ZUS może udzielić ulgi w postaci umorzenia zaległości, ale nie ma takiego obowiązku. Przywołując stanowisko sądów organ wskazał, że sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki do umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. W sytuacji skarżącej nie może być przesądzający spadek obrotów w prowadzonej działalności gospodarczej, a fakt spłacania innych zadłużeń nie może odbywać się kosztem ZUS. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7, 11, 77 § 1 oraz 107 § 3 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie ich treści, a w szczególności przekroczenie granic swobodnego uznania administracyjnego, dokonanie powierzchownej oceny stanu faktycznego, przyjęcie, że z uznaniowego charakteru decyzji wynika umocowanie do wydania decyzji odmownej w każdych warunkach oraz nierozważenie interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Wskazała, że w jej sytuacji zaszła istotna zmiana, bowiem [...] maja 2013 r. zmarł jej mąż, co znacząco zmieniło jej sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie skarżąca podniosła, że z przyczyn od siebie niezależnych z dniem [...] listopada 2013 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskuje świadczenie w postaci renty rodzinnej w wysokości [...] zł, z czego ZUS wypłaca jej jedynie kwotę [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Według ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (art. 1 § 1). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 tej ustawy, zgodnie z ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej w skrócie p.p.s.a.) umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit.b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W ostatnim przypadku jednak wyłącznie w sytuacji, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Sąd administracyjny uwzględniając skargę, co do zasady może zatem znieść z obrotu prawnego wyłącznie wadliwe orzeczenie. Sąd nie zastępuje jednak organu administracji publicznej, nie prowadzi postępowania dowodowego we własnym zakresie, nie wydaje orzeczeń o charakterze merytorycznym w rozpatrywanej sprawie. Mając na względzie powołane regulacje prawne należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, organ rozpatrywał wniosek o umorzenie wymienionych tam zaległych składek na ubezpieczenia społeczne o niespornej wysokości. Organ rozstrzygnął sprawę na podstawie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74, zwanej także u.s.u.s.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365). Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, przez co należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. wymieniono wyczerpująco przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, a mianowicie: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art.13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Organ trafnie stwierdził, że w niniejszej sprawie żadna z tych przesłanek nie zachodzi. Słusznie przy tym podkreślił, że nie wystąpiła okoliczność braku majątku, ponieważ skarżąca posiada prawo do renty a dodatkowo po jej stronie występują następcy prawni. W konsekwencji zatem nie została spełniona przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Zasadnie wskazano także, że zaległe składki znacznie przekraczają wartość kosztów upomnienia (art. 28 ust. 3 pkt 4a). Nie została zatem spełniona również przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Trafnie przyjął organ, że biorąc pod uwagę wysokość zadłużenia oraz możliwość jego przymusowego nie została również spełniona przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. W ocenie Sądu, organ zasadnie przyjął, że nie zachodzą również przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4 u.s.u.s. Organ przyjął ponadto, że sytuacja skarżącej wyczerpuje dyspozycję art. 28 ust. 3a pkt 1u.s.u.s. Zatem rozważył przesłanki umorzenia zaległych należności według rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. Skarżąca nie wykazała natomiast strat materialnych poniesionych w wyniku klęski żywiołowej lub innego zdarzenia materialnego. Organ więc zasadnie stwierdził, że w sprawie brak jest przesłanki określonej § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Nawet jednak wystąpienie jednej z przesłanek określonych w § 3 wymienionego rozporządzenia oznacza dla ZUS-u jedynie uprawnienie, a nie obowiązek umorzenia składek. Rozstrzygnięcie organu opiera się bowiem na konstrukcji uznania administracyjnego (por. wyroki NSA z 17 października 2008 r. w spr. II GSK 396/08 i z 14 października 2008r. w spr. II GSK 379/08 – www.orzeczenia.nsa.gopv.pl oraz wyrok Sądu Najwyższego z 6 maja 2004r. w spr. II UZP 6/04 (OSNP nr 16 z 2004 r. poz.285). Sąd podkreśla, że z woli ustawodawcy organy orzekające ZUS mają kompetencję do działania w trybie uznania administracyjnego. W takiej sytuacji sądowa kontrola decyzji obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Nie ocenia także wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości, zasad słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia zaległości na rzecz ZUS należy bowiem do kompetencji jego organów. Sąd nie ma natomiast uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, czyli do umorzenia należności zgodnie z żądaniem zawartym w skardze. Uznanie administracyjne nie oznacza swobody decyzji organu administracji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77) podkreślił, że jest ono ograniczone dyrektywami wyboru sformułowanymi w ustawie. Sąd jest zatem zobligowany do oceny, czy postępowanie było prowadzone niewadliwie i czy organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i czy zawarta w motywach decyzji w sprawie umorzenia ocena dowodów nie jest dowolna. Reasumując powyższe wywody należy uznać, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zgromadził i poddał wszechstronnej ocenie materiał dowodowy sprawy. Wyjaśnił także, w świetle przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w sprawie – stan faktyczny, wypełniając normę art. 7 k.p.a. oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne oraz posiada prawidłową podstawę prawną ze wskazaniem, jakimi przesłankami kierował się organ odmawiając umorzenia zaległych składek. Organy orzekające wzięły pod uwagę wszystkie podnoszone przez skarżącego okoliczności i zgromadzone w toku postępowania dowody. Odnosząc je do podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia sformułowały wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Sytuacja skarżącej została rzetelnie zbadana i oceniona. Nie można więc przypisać znamion dowolności ocenie dokonanej przez organy orzekające. Ponadto trzeba wskazać, że przy wyjątkowym charakterze instytucji umorzenia zadłużenia z tytułu składek organ władny był dać pierwszeństwo interesowi społecznemu kierując się szczególnym, publicznoprawnym charakterem tych należności oraz celami, na które są przeznaczone ze swej istoty. Podjęta decyzja mieściła się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zachowała też proporcje pomiędzy interesem społecznym, a ważnym interesem strony, które w niniejszej sprawie nie zostały przez organ naruszone. Podkreślić bowiem w tym miejscu trzeba, że instytucja umorzenia nie może być stosowana ani nagminnie, ani jako powszechny sposób zwolnienia z długu o publicznym przecież charakterze. Skarżąca podejmując działalność gospodarczą powinna bowiem liczyć się z obowiązkiem uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne. Zauważyć trzeba, że prowadzenie każdej działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem. Niedopuszczalne jest przy tym przenoszenie niedogodnych dla podmiotu podejmującego działalność konsekwencji na Zakład. Należy także podkreślić, że ustawowym obowiązkiem ZUS jest dochodzenie należności z tytułu składek, w tym z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Końcowo Sąd zaznacza, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości. Odmowa ich umorzenia nie stwarza bowiem sytuacji powagi rzeczy osądzonej. Oznacza o, że zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje - zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu (por. wyrok NSA z 18 lutego 2000 r., sygn. akt III SA 398-399/99, LEX nr 40399). W tym stanie rzeczy, wobec braku naruszenia norm prawa procesowego lub materialnego, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło