III SA/Wr 597/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia NSA Józef Kremis Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, ze zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją nr [...] W D działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r. Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. z 2006 r. Dz.U. 139, poz. 993 ze zm.) utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, którym orzeczono o wymeldowaniu skarżącego z lokalu mieszkalnego położonego w Ś przy ul. [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że P M Ś decyzją z dnia [...] roku orzekł o wymeldowaniu skarżącego z przedmiotowego lokalu uznając, że zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Odwołanie od tej decyzji wniósł skarżący i zarzucił naruszenie prawa, błędne ustalenie stanu faktycznego i pominięcie faktów istotnych dla sprawy. Jednocześnie złożył wniosek o przesłuchanie go w charakterze strony oraz o przeprowadzenie dowodu z wyroku rozwodowego, umowy najmu lokalu, poczynienie ustaleń na okoliczność co było powodem wymiany zamków w drzwiach. Rozpatrując odwołanie organ odwoławczy oparł się o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Wskazał, że postępowanie w przedmiocie wymeldowania skarżącego zostało wszczęte na wniosek D M i wykazało, że co najmniej od [...] roku skarżący w spornym lokalu nie mieszkał. Okoliczność ta została ustalona m.in. na podstawie zeznań A M, [...] skarżącego, która podała, że nie wie gdzie [...] zamieszkuje, nie wie też kiedy opuścił lokal i czy uczynił to dobrowolnie. Wzięto także pod uwagę wyrok rozwodowy, umowę najmu lokalu z [...] roku, dokumenty obrazujące działania D M mające na celu uregulowanie sprawy najmu lokalu, a także wyrok S R w Ś z dnia [...] roku nakazujący skarżącemu opuszczenie spornego lokalu, zarządzenie S o wszczęciu z urzędu postępowania o wydanie zarządzenia odnośnie [...] stron, zaświadczenie o prowadzonych przeciwko nim postępowaniach egzekucyjnych, a także zeznania stron. Wskazano, że w dniu [...] roku skarżący wniósł o przesłuchanie świadków na okoliczność, że w okresie od [...] roku do [...] roku D M nie zamieszkiwała w spornym lokalu, jak również o dopuszczenie dowodu z jego pisma złożonego w U M o zawarcie umowy najmu lokalu. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, że skarżący nie wskazał wiarygodnych okoliczności potwierdzających zamiar powrotu do lokalu, nie podjął też przewidzianych prawem działań umożliwiających dochodzenie prawa do zamieszkiwania w tym lokalu, w sytuacji, gdy je utracił na skutek orzeczenia eksmisji. Zdaniem organu odwoławczego fakt, że skarżący zamieszkuje z obecną [...], wskazuje, że podjęte przez niego działania pozorują jedynie chęć zamieszania w lokalu, do którego jego była [...] odzyskała prawo na skutek intensywnych działań. Skarżący nie przedstawił również żadnych dowodów potwierdzających fakty przymuszania go do opuszczenia lokalu, przy tym również orzeczenie rozwodu z jego winy nie wskazuje na istnienie takich faktów. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podniósł, że wydając decyzję o wymeldowaniu organ ma obowiązek ustalenia jedynie czy nastąpiło faktyczne opuszczenie lokalu bez wymeldowania się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Zważywszy na brak okoliczności wskazujących na faktyczny zamiar powrotu do spornego lokalu - opuszczenie lokalu - w ocenie organu II instancji - należy uznać za trwałe i dobrowolne. Zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych o zameldowaniu decyduje spełnienie obligatoryjnego warunku jakim jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zatem zamiar osoby jest również istotny przy ocenie charakteru pobytu, a za spełnienie tego warunku nie można przyjąć stwierdzenia skarżącego, że powróci do miejsca stałego pobytu po otrzymaniu kluczy. Zdaniem organu odwoławczego ocena pobytu w innej miejscowości związana też z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego z inną osobą, poza miejscem zameldowania na pobyt stały dokonywana jest na podstawie okoliczności faktycznych, wskazujących na rzeczywisty zamiar strony. Wspólne zamieszkiwanie z inną [...] w innym miejscu i rozwiązanie [...], jak też brak kontaktów z miejscem zameldowania i nie partycypowanie w kosztach jego utrzymania oraz nie podjęcie działań w celu odzyskania prawa do lokalu świadczą, zdaniem organu odwoławczego, o trwałym zerwaniu więzi z lokalem. W tym stanie rzeczy organ II instancji uznał, że nastąpiło spełnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ponieważ strona nie wykonała obowiązku wymeldowania należało orzec o wymeldowaniu decyzją administracyjną. W skardze na tę decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie. Zarzucił, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych polegającego na mylnym zastosowaniu wskazanego przepisu i błędnej jego interpretacji przez przyjęcie, że w zaistniałej sytuacji można zastosować uprawnienie organu płynące z treści tego przepisu. Zarzucił również naruszenie prawa procesowego polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia. W szczególności podniósł, iż bezpodstawne jest przyjęcie, że zamieszkiwanie w innym lokalu z inną osobą wskazuje na brak zamiaru powrotu do mieszkania, a także że dobrowolnie opuścił sporny lokal. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ nie może poprzestać na ustaleniu, że skarżący opuścił sporny lokal. Winien ustalić przyczyny takiego stanu rzeczy, a w szczególności okoliczności faktyczne, które stały u podstaw takiego zachowania skarżącego. W przedmiotowej sprawie powodem opuszczenia lokalu była wymiana zamków w drzwiach, co uniemożliwiło nie tylko korzystanie z lokalu, ale i korzystanie z posiadanych w nim rzeczy. Zarówno fakt wymiany zamków jak i niedopuszczanie do mieszkania był zgłaszany na Policję. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej wyżej ustawy kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem badając decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Podstawą materialnoprawną rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji administracyjnej jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. z 2006 r. Dz.U. 139, poz. 993 ze zm.), który stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia cytowanego przepisu wynika, że jedyną przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania, przy czym w orzecznictwie sądowym powszechnie przyjęty został pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić jedynie wówczas, gdy ma ono charakter dobrowolny i trwały. Odnosząc się do tej kwestii wskazywano, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza tylko fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, lecz łączy się z tym zamiar stałego związania się z tym innym miejscem i urządzenie w nim nowego centrum życiowego (por. np. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt II OSK 302/05, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 października 2007 r. sygn. akt III SA/Gd 180/07). Wydanie przez organ orzeczenia o wymeldowaniu danej osoby z pobytu stałego winno być tym samym poprzedzone postępowaniem dowodowym, którego rezultaty nie pozostawiałyby wątpliwości co do istnienia wymienionej wyżej przesłanki wymeldowania. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są zawarte w art. 6 i art. 7 k.p.a. zasada praworządności oraz zasada dochodzenia do prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona, z podaniem dowodów, na podstawie, których określone fakty organ orzekający uznał za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Trafnie stwierdził organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż ustalając, czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. wyżej ustawy, należy badać zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Zamiar ten ma bowiem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu w rozumieniu tego przepisu doszło w rzeczywistości. Ocena jednakże tego zamiaru nie może się sprowadzać jedynie do bezkrytycznego przyjęcia oświadczeń osób zainteresowanych, z pominięciem czynników obiektywnych. W niniejszej sprawie zarówno organy I jak i II instancji skupiły się wyłącznie na przytoczeniu zeznań stron i świadków, które miały być potwierdzeniem faktu opuszczenia lokalu przez skarżącego. Należy jednak zauważyć, że skarżący jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy zgłosił wnioski dowodowe, które zostały przez ten organ pominięte. Organ odwoławczy przyjął bowiem, że okoliczności na które świadkowie zostali powołani zostały potwierdzone zeznaniami stron. Należy jednak zauważyć, że skarżący nie był przesłuchany w charakterze strony. Nie można w tym miejscu pominąć treści art. 80 k.p.a., który stanowi, że organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten wyraża jednocześnie zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ prowadzący postępowanie musi zatem dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenić wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych. Rozumowanie w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z prawidłami logiki i nie może nosić w sobie cech dowolności. Należy zwrócić uwagę, że przesłuchani świadkowie zgodnie zeznali, że skarżący od [...] roku nie zamieszkuje w spornym lokalu. Poza uczestniczką postępowania i [...] stron żadna z przesłuchanych osób nie posiadała jednak wiedzy na temat okoliczności, które spowodowały to opuszczenie lokalu. Sam skarżący w swoich pismach twierdził, że po wymianie zamków w [...] r. nie miał dostępu do mieszkania i zgłaszał ten fakt na policji. W takiej sytuacji pominięcie wnioskowanych przez skarżącego świadków, których zeznania miały obejmować również rok [...] było nieuprawnione. Również twierdzenie organów, że skarżący skupił trwale swoje interesy życiowe w innym miejscu nosi cechy dowolności i jest co najmniej przedwczesne. Jakkolwiek w wyroku z dnia [...] roku nakazano skarżącemu i uczestniczce, aby opróżnili i opuścili wraz z osobami prawa ich reprezentującymi sporny lokal mieszkalny, to jednak jak wynika z akt administracyjnych sprawy do wykonania tego wyroku nigdy nie doszło. Również fakt, że stroną nowej umowy najmu lokalu nie jest skarżący nie ma znaczenia dla kwestii meldunkowej. Jak już powiedziano decydujący jest zamiar strony, której wymeldowanie dotyczy. W tym zakresie zaś ustalenia organu odwoławczego opierają się jedynie na twierdzeniach uczestniczki, a wnioski jakie z nich wyciąga zastępują dowody jakie winien przeprowadzić. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.