III SA/Wr 616/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk, , , po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2009 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku A. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...], w sprawie ze skargi A. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia [...] wydanym przez referendarza sądowego, odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł (z zachowaniem terminu) sprzeciw, co – w świetle postanowienia art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszych wywodach jako "p.p.s.a." – spowodowało ex lege utratę mocy zaskarżonego w ten sposób postanowienia i obowiązek ponownego rozpoznania przez sąd wniosku strony o udzielenie jej żądanego prawa pomocy, na posiedzeniu niejawnym. Z informacji zawartych przez zainteresowanego we wniosku o przyznanie pra-wa pomocy i z dołączonych dokumentów wynikałoby, że skarżący ma [...] lat, otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1.603,54 zł (netto), posiada mieszkanie o powierzchni 52 m2, a gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwoma synami, z których jeden studiuje, a drugi pracuje. Ponadto skarżący oświadczył, że nie ma dostępu do danych o dochodach żony, która pracuje w urzędzie skarbowym oraz syna. Dodał, że 1000 zł przeznacza na utrzymanie studiującego syna i współpartycypowanie w kosztach utrzymania mieszkania, a resztę dochodów przeznacza na wyżywienie, leczenie (stała kontrola laryngologa, chirurga naczyniowego, kardiologa i urologa) i na lekarstwa. Załączone rachunki wykazują następujące wydatki: opłata za energię elektryczną – 57,67 zł; za telefon – 66,99 zł; składka na ubezpieczenie na życie – 129,60 zł; koszt lekarstw – 72 zł; czynsz za mieszkanie – 452 zł (łącznie 778,26 zł). Mimo wezwania, skarżący nie przedstawił zaświadczenia o wysokości dochodów osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, wyciągów z posiadanych przez niego (i osób, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe) rachunków bankowych, dokumentów potwierdzających fakt przekazywania środków pieniężnych na utrzymanie studiującego syna i na opłaty związane z utrzymaniem mieszkania. Nie określił też wartości posiadanych ruchomości. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, o którym wcześniej była mowa, skarżący nie wskazał w zasadzie żadnych nowych okoliczności Sygn. akt III SA/Wr 616/07 dotyczących jego sytuacji finansowej i rodzinnej, ograniczając się jedynie do wyrażenia niezadowolenia z treści uzasadnienia postanowienia i z wysokości zarobków członków rządu, którym przeciwstawiono dochody "dyrektorów i prezesów spółek państwowych". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 p.p.s.a., stronie, na jej wniosek, może być przyznane prawo pomocy. Z kolei stosownie do art. 245 tej samej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych (w całości lub w części) albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże ona (celowe podkreślenie Sądu), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie podkreślić należy, iż z całej normatywnej regulacji dotyczącej kosztów sądowych wynika niedwuznacznie zasada ponoszenia tychże kosztów przez stronę, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata (radcy prawnego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie przez stronę z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Dodać także trzeba, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W ocenie Sądu, przedstawiona przez skarżącego jego sytuacja materialna nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy, nawet w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Przede wszystkim skarżący nie udokumentował w sposób należyty swojej sytuacji finansowej przez dołączenie np. wyciągów z posiadanych rachunków bankowych czy dowodów uiszczania opłat związanych z utrzymaniem mieszkania w deklarowanej przez niego wysokości. Z przedstawionych przez skarżącego dokumentów wynika jedynie wysokość opłat Sygn. akt III SA/Wr 616/07 związanych z utrzymaniem mieszkania. Dokumenty te nie stanowią natomiast dowodu uiszczania tych opłat przez skarżącego. Mimo wezwania, wnioskodawca nie wyjaśnił również, czy korzysta z pomocy finansowej osób trzecich lub pomocy społecznej. Nie określił też wartości posiadanych przez siebie ruchomości, a także nie wskazał wysokości dochodów żony i pracującego syna (osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe), ani nie przedstawił żadnego dokumentu świadczącego o prawnym rozwiązaniu związku małżeńskiego (skarżącego i jego żony). Podkreślić przy tym należy, że w myśl art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich nawet pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSAiWSA z 2005 r., Nr 1, poz. 8). Małżonkowie są zatem zobowiązani do wzajemnej pomocy, także finansowej, przez cały czas trwania małżeństwa. Zaznaczyć również trzeba, iż dochody skarżącego mają charakter stały (około 1600 zł netto), a ich wysokość przekracza kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zaakcentowania wymaga też, iż wysokość wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania wykazana przez skarżącego wynosi około 700 zł, przy czym wnioskodawca nawet nie uprawdopodobnił, że sam ponosi te wydatki. Wręcz podał, że jedynie "współpartycypuje" w kosztach utrzymania mieszkania. Skarżący nie udokumentował także faktu i wysokości przekazywanych środków pieniężnych studiującemu synowi. Pamiętać także należy, iż koszt ubezpieczenia na życie nie stanowi wydatku niezbędnego, który należałoby uwzględniać przy rozpoznaniu wniosku. W ocenie Sądu, opisana sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia zatem przyjęcia, iż nie jest on w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Mając powyższe na względzie, Sąd – na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. – orzekł, w sentencji.