III SA/Wr 617/08

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T K o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi na decyzję K W P we W z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości [...] zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy, jednakże nie zakreślając zakresu żądania. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że od [...] r. nie posiada żadnego dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej z uwagi na zabranie mu przez P dokumentacji firmy i jego prawa jazdy. Poinformował, że utrzymuje się z wyprzedaży [...] i [...] na [...] lub "[...]" albowiem segregator z fakturami na ww. rzeczy do chwili obecnej nie został mu zwrócony przez P, co uniemożliwia zwrot za [...] % wartości zakupu. Dodał, że posiada [...] lokal użytkowy nie wykorzystywany od [...] r. W piśmie z dnia [...] r. wnioskodawca oświadczył, że jego "zła sytuacja" uniemożliwia mu przesłanie wszystkich wymaganych dokumentów określonych w wezwaniu z dnia [...] r., niemniej informuje, że spełnia wszystkie wymogi zawarte w tym wezwaniu uprawniające do zwolnienia z wpisu. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Odmowa uwzględnienia wniosku jest następstwem nie wykazania należycie przez wnioskodawcę spełniania przesłanki do przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W ocenie Sądu wnioskodawca nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację materialną np. nie wyjaśnił jaki uzyskuje dochód z tytułu wyprzedaży składników majątkowych służących mu do prowadzenia działalności gospodarczej i dlaczego nie rejestruje się jako osoba bezrobotna; nie przedstawił zaświadczenia o wysokości dochodu innych osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe; nie wyjaśnił czy korzysta (a jeśli tak to w jakiej wysokości) z pomocy finansowej osób trzecich lub opieki społecznej; nie przedłożył dokumentów finansowych (w tym wyciągów z rachunków bankowych) obrazujących sytuację finansową [...] sp. [...] czy prowadzonej indywidualnie działalności [...]; nie złożył do akt dokumentów potwierdzających swoje zadłużenie oraz fakt prowadzenia przeciwko posiadanym prze niego składnikom majątkowym postępowań egzekucyjnych; nie przedstawił sytuacji finansowej i majątkowej swojej żony-K; nie wyjaśnił dlaczego nie dochodzi od swojego pracodawcy ([...] spółki [...]) należnego mu wynagrodzenia (miesięcznie [...] zł) i co stało się ze środkami dotychczas otrzymywanymi z tego tytułu; nie przedstawił także struktury swoich wydatków i ich nie udokumentował; nie wyjaśnił dlaczego mając na uwadze brak dochodu skarżący nie występował dotychczas o zasiłki z miejskiego ośrodka pomocy społecznej czy o dodatek mieszkaniowy; nie wyjaśnił również z jakich źródeł czerpie środki na utrzymanie nieruchomości służących do tej działalności a położonych w P [...] i w W przy ul. [...]. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Podkreślić należy, iż koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Warunkiem przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja, w której z przyczyn od strony nienależnych, nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Można mieć wątpliwości czy przedstawiona we wniosku sytuacja finansowa skarżącego jest tylko następstwem niezawinionych przez niego zdarzeń. Z treści wniosku oraz z informacji przedstawionej w sprawie o sygn. akt [...] wynika, że to zawinione działanie skarżącego spowodowało, że został orzeczony wobec niego zakaz prowadzenia działalności gospodarczej i zabrano mu prawo jazdy. Zauważyć należy, że pomimo przedstawianej jako tragicznej sytuacji materialnej skarżący nie rejestruje się jako osoba bezrobotna, nie występuje również o zasiłki z pomocy społecznej czy o dodatek mieszkaniowy. Co więcej- sam skarżący wskazuje, że zaciąga kolejne kredyty (np. na nabycie [...]- spr. o sygn. akt [...]), a działalność gospodarczą kontynuuje pomimo, że od wielu lat składa Sądowi informacje, że działalność ta w zasadzie permanentnie nie przynosi mu dochodu i dodaje wtedy zwykle, że utrzymuje się tylko ze środków otrzymanych ze sprzedaży na [...][...] i [...] służących do prowadzonej działalności gospodarczej (!). Brak jest w aktach dokumentu świadczącego o prawnym rozwiązaniu związku małżeńskiego skarżącego i jego żony, więc nawet odrębne prowadzenie przez nich gospodarstwa domowego czy posiadanie rozdzielności majątkowej nie zniosło obowiązku wynikającego z art. 27 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego nakazującego obojgu małżonkom przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny, według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych. W tej sytuacji więc nawet istnienie separacji faktycznej nie zwalnia małżonków z obowiązku łożenia na utrzymanie współmałżonka, który znajduje się w gorszej sytuacji materialnej, w tym np. nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych. Podkreślić także należy, że zgodnie z przepisami KRiO rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 KRiO), a skarżącemu, jeśli znajduje się w trudnej sytuacji materialnej (niedostatku), przysługuje (np. od syna lub córki) świadczenie alimentacyjne (art. 128 i art. 133 § 2 KRiO). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.