III SA/Wr 626/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Marcin Miemiec, Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca), , Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi J G na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganego zaświadczenia oddala skargę. Dnia [...]. o godz. 10.30 funkcjonariusze celni Referatu Grupy Mobilnej w L. na drodze krajowej nr 4 w miejscowości O. (gmina C.), zatrzymali do kontroli samochód ciężarowy Mercedes Benz o numerze rejestracyjnym [...]o dopuszczalnej masie całkowitej 5990 kg. Kierowcą pojazdu był P. B.. Samochodem przewożony był towar własny, tj. wyroby wędliniarskie do odbiorców na trasie S. K. – Z. – B.. Kierowca okazał funkcjonariuszom zaświadczenie, że przewóz wykonywany jest na potrzeby własne, ważne do dnia 17 listopada 2007 r. W związku z tym sporządzono protokół kontroli stwierdzający naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. W wyniku tego postanowieniem z dnia [...].. Naczelnik Urzędu Celnego w L. wszczął postępowanie administracyjne, w toku którego ustalono, że przewóz wykonywany był na potrzeby własne, na wykonywanie którego wymagane jest zaświadczenie. W toku postępowania, J. G. (będąca przedsiębiorcą – właścicielem skontrolowanego pojazdu) dostarczyła do organów celnych wypis z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, wystawiony w dniu 28 listopada 2007 r. Decyzją z dnia [...].. Naczelnik Urzędu Celnego w L. nałożył na J. G. P. P. – H. U. i P. I. karę pieniężną w wysokości 2.000 zł, za wykonywanie przewozu na potrzeby własne, bez wymaganego zaświadczenia. W odwołaniu od decyzji pełnomocnik strony wniósł o uchylenie decyzji I instancji w całości. Rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, polegające na uznaniu, że naruszenie przepisów ustawy nie nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć, gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie winny doprowadzić do wniosku, że kara nie powinna zostać wymierzona, oraz art. 7 Konstytucji RP, polegające na wydaniu decyzji przez organ nieuprawniony. Odwołujący się podkreślił, że zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym, przedsiębiorca może wykonywać transport drogowy osobiście albo transport ten mogą dokonywać zatrudnieni przez niego kierowcy. W związku z powyższym wywodzono, że skoro w rozpoznawanej sprawie kierowcą był P. B. to J. G. nie mogła być uznana za wykonującą przewóz, a tym samym, niesłusznie została nałożona na nią kara pieniężna. Dodatkowo wskazano, że w kwestionowanym rozstrzygnięciu brak jest jakichkolwiek rozważań na temat art. 93 ust. 7 ustawy, w tym, organ nie zajął stanowiska co do argumentów podnoszonych przez J. G.. Nadto odwołujący się uznał, że przepisy ustawy ustanawiają prawo nakładania kary pieniężnej dla poszczególnych funkcjonariuszy celnych, podczas gdy w rozpoznawanej sprawie kara została nałożona przez Naczelnika Urzędu Celnego, a więc w ocenie strony – przez organ do tego nieuprawniony. Utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organ II instancji powołał się na art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, według którego przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że związku z takim brzmieniem przepisu, przed uzyskaniem opisanego zaświadczenia, przedsiębiorca nie ma możliwości dokonywania przewozu na potrzeby własne. Organ wskazał również na artykuł 4 pkt 4 tej ustawy, który określa jako niezarobkowy przewóz drogowy, zwany "przewozem na potrzeby własne", każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewodu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Organ podkreślił, że z materiału dowodowego sprawy wynika jednoznacznie, że spełniono przesłanki art. 4 pkt 4 ustawy. Kierowca powinien był więc posiadać stosowne zaświadczenie na wykonywanie przewozów na potrzeby własne. Zgodnie z art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, przedsiębiorca wykonujący przewóz na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne, w wymagane dokumenty. W związku z powyższym brak aktualne zaświadczenia, obciąża przedsiębiorcę – J. G.; Odnośnie pozostałych zarzutów odwołania, organ wyjaśnił, że upoważnienie dla naczelników urzędów celnych do wymierzania w drodze decyzji administracyjnych kar pieniężnych wynika z art. 6 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz.U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872), natomiast właściwość miejscową organu reguluje art. 93 ust. 1a ustawy o transporcie drogowym, który stanowi, że decyzja wydawana jest w imieniu organu właściwego ze względu na miejsce przeprowadzonej kontroli. W rozpoznawanej sprawie kontrola miała miejsce w O. k/C., zatem właściwość Naczelnika Urzędu Celnego w L. jest uzasadniona. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik J. Gi. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu od pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia. Według wnoszącego skargę, organ celny błędnie zinterpretował art. 89 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, poprzez przyjęcie, że wykonującym przewóz była J.G., podczas gdy zdaniem skarżącego, powinien być to kierowca pojazdu. Dodatkowo w skardze zarzucono naruszenie Konstytucji RP, polegające na wydaniu decyzji przez organ do tego nieupoważniony. W uzasadnieniu skargi podniesiono dodatkowo, że organ nie podjął inicjatywy dowodowej, zmierzającej do ustalenia stanowiska J. G.. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując skargę zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. z 2004 r., Dz.U. nr 204, poz. 2088 ze zm.) oraz § 3 - 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). W aktach administracyjnych sprawy znajduje się między innymi protokół kontroli, sporządzony [...]. r., z którego wynika, że kontroli poddano pojazd silnikowy o numerze rejestracyjnym [...]. o dopuszczalnej masie całkowitej 5990 kg; wypis z zaświadczenia nr [...]. na przewozy drogowe na potrzeby własne, ważne do dnia 17 listopada 2007 r., załącznik do protokołu kontroli, z którego wynika, że pracownik skarżącej kierował powyższym samochodem, a skarżąca jest właścicielem tego pojazdu. Kierowca podpisał protokół z załącznikiem, nie kwestionując zawartych tam treści. Sąd stwierdza, że ustalony stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję art. 4 pkt 4 ustawy, według którego przez niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne – rozumie się każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie warunki ustawowe, wymienione w punktach a) – d). Skontrolowany dnia [...]. r. pojazd, spełniał te warunki. Był bowiem prowadzony przez pracownika skarżącej, stanowił własność skarżącej, celem przejazdu był przewóz rzeczy do odbiorców skarżącej, nie był to przewóz w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Według art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Kierowca skarżącej w dniu kontroli okazał funkcjonariuszom co prawda wypis z takiego zaświadczenia, jednakże było ono już na dzień kontroli nieaktualne, sam kierowca natomiast oświadczył do protokołu, że nie wie, czy firma uzyskała nowe zaświadczenie. Trudno zgodzić się ze skarżącym, że to właśnie kierowca pojazdu powinien zostać ukarany za opisane przewinienie, nie zaś J. G.. Kierowca przewoził bowiem towary należące do przedsiębiorstwa skarżącej, jej pojazdem i na jej zlecenie, a zatem w jej imieniu. Zlecając pracownikowi przewóz towarów do odbiorców, to właśnie przedsiębiorca (pracodawca) powinien zaopatrzyć kierowcę we wszelkie niezbędne do wykonania pracy dokumenty. Skoro zaś przewóz wykonywany był w imieniu i na rzecz skarżącej, tym samym słusznie została ona uznana za podmiot, który powinien ponieść konsekwencje braku aktualnego zaświadczania o przewozie na potrzeby własne. Za trafne Sąd uznał również stanowisko organu co do zarzutu strony o naruszeniu art. 93 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Przepis ten stanowi, że jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć, regulacji dotyczących nałożenia kary pieniężnej nie stosuje się. Brak aktualnego zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne, nie stanowi okoliczności o jakiej mowa w przywołanym przepisie. Przedsiębiorca winien bowiem dochować należytej staranności w każdym z aspektów prowadzonej działalności, winien zatem posiadać wiedzę o okresach i terminach ważności dokumentów niezbędnych do wykonywania pracy. Zdaniem Sądu, prawidłowe jest także ustalenie organu II instancji, odnośnie organu uprawnionego do wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy. Kwestia ta była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. I tak, w wyroku z dnia 10 stycznia 2008 r. sygn. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że "ustawa o transporcie drogowym w art. 89 ust. 1 pkt 3 upoważnia funkcjonariuszy celnych do dokonywania kontroli dokumentów wymaganych przy wykonywaniu transportu drogowego. Ich brak stanowi przesłankę wydania decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej w imieniu organu właściwego ze względu na miejsce przeprowadzonej kontroli (art. 93 ust. 1 i 1a cytowanej ustawy). Nie może zatem budzić wątpliwości, że w takich sytuacjach organy celne orzekają w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych" (wyrok WSA w Gliwicach, z dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 580/07, ONSAiWSA 2009/2/40). Skład orzekający Sądu w rozpoznawanej sprawie w pełni popiera to stanowisko. Co do zarzutu skarżącego o naruszeniu właściwości miejscowej i rzeczowej organu, który wydał ocenianą decyzję, oraz decyzję w pierwszej instancji administracyjnej, godzi się podkreślić, że jak słusznie zaznaczył organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, właściwość rzeczową normuje przepis art. 89 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym stanowiący, że do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87, oraz warunków w nich określonych, uprawnieni są funkcjonariusze organów celnych. Natomiast, stosownie do treści przepisu art. 93 ust. la ustawy o transporcie drogowym, decyzja, o której mowa w ust. 1 (tj. decyzja nakładająca karę pieniężną w transporcie), wydawana jest w imieniu organu właściwego ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli. Ponieważ kontroli dokonano w miejscowości O. w gm. C. na drodze krajowej nr 4 leżącej w granicach właściwości miejscowej Naczelnika Urzędu Celnego w L., co z kolei wynika z rozporządzenia Ministra Finansów z 23 kwietnia 2004 r. w sprawie właściwości miejscowej organów celnych (Dz. U. nr 94, poz. 911 ze zm.), to Naczelnik Urzędu Celnego w L. był właściwy w sprawie do wydania stosownego rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.