III SA/Wr 633/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 października 2008 r. sprawy ze skargi M M na decyzję P W I S we W z dnia [...] r. nr [..] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u M. M. choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 db w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz (poz. 21). W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że M. M. był zatrudniony w "A" SA: od 26.09.1964 do 14.01.1973 r. jako stolarz ręczny oddziału montażu, od 15.01.1973 r. do 31.07.1980 r. jako mistrz zmianowy oraz starszy mistrz zmianowy oddziału montażu, od 1.08.1980 r. do 31.08.1991 r. jako kierownik oddziału montażu, od 1.09.1991 r. do 30.11.1997 r. jako kierownik oddziału obróbki maszynowej i montażu, od 1.12.1997 r. do 31.07.2003 r. jako kierownik wydziału produkcji okien, pracując w tym czasie w narażeniu na ponadnormatywny hałas. Od sierpnia 2003 r. M. M. jest na zasiłku przedemerytalnym. Organ I instancji powołał w uzasadnieniu decyzji orzeczenia lekarskie. W orzeczeniu nr [...] z dnia [...]. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu u M. M. w oparciu o analizę dokumentacji badań okresowych, także audiometrycznych, danych co do narażenia na hałas ponadnormatywny oraz trzykrotnych badań laryngologicznych uzupełnionych o badania akumetryczne, audiometrię tonalną i audiometrię impedancyjną (obiektywną). Rozpoznane ubytki słuchu nie zezwalały na rozpoznanie choroby zawodowej narządu słuchu. Badania M. M. w trybie odwoławczym w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wykazały obustronny niedosłuch typu ślimakowego dla ucha prawego 26 dB, dla ucha lewego 32 dB. Obustronny stopień obniżenia czułości słuchu na poziomie poniżej 45 dB, zgodnie z rozporządzeniem rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. nie upoważnił do rozpoznania obustronnego trwałego ubytku słuchu spowodowanego hałasem. W oparciu o powyższe wyniki badań organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia u M. M. choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem. W odwołaniu od decyzji I instancji Państwowego Powiatowego inspektora M. M. wskazał, że ubytek słuchu został spowodowany pracą w warunkach narażenia na ponadnormatywny hałas i wniósł o stwierdzenie choroby zawodowej. Organ II instancji zwrócił się do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego, w którym wskazano, że ubytki słuchu mają charakter ślimakowy i wynoszą – dla ucha prawego 42,2 dB, dla ucha lewego 43,2 dB. Podano ponadto, że z wywiadu z pacjentem można wywnioskować, że wpływ na powstały ubytek słuchu mogły mieć cukrzyca i wieloletnie nadciśnienie tętnicze. Uwzględniając rozbieżności w orzeczeniach lekarskich co do wartości ubytku słuchu u skarżącego, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o wydanie opinii wyjaśniającej te rozbieżności. W odpowiedzi Instytut dnia [...] wydał orzeczenie lekarskie uzupełniające nr [...], w których stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Wskazał ponadto, że wyniki badań uzyskane w IMPiZŚ są zgodne z wynikami uzyskanymi w DWOMP co do charakteru niedosłuchu i jego lokalizacji. Rozbieżności dotyczące wielkości określonego progu niedosłuchu można natomiast wiązać z tym, że audiometria tonalna jest badaniem subiektywnym, a na jej wynik mogą wpływać czynniki zewnętrzne, np. samopoczucie badanego. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że u M. M. nie rozpoznano choroby zawodowej. Nie spełniono bowiem jednego z warunków stwierdzenia choroby zawodowej z § 2 ust. 1 i § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Organ zaznaczył, że obie placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych stwierdziły, że ubytki słuchu nie spełniają kryteriów choroby zawodowej narządu słuchu przyjętych w powołanym rozporządzeniu. Obustronny niedosłuch typu odbiorczego o lokalizacji ślimakowej na poziomie poniżej 45 dB nie upoważnia bowiem do stwierdzenia choroby zawodowej. M. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. oraz stwierdzenia choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 stycznia 2006 r. (sygn. akt III SA/Wr 430/05) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, podkreślając, że w każdym postępowaniu niezbędne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i wyjaśnienie wszystkich wątpliwości. Nie miało to miejsca w rozpatrywanej sprawie. Praca skarżącego w warunkach narażenia zawodowego na ponadnormatywny hałas, jak również stwierdzony u niego ubytek słuchu są bezsporne. Według Sądu, opinia lekarska co do rozpoznania choroby zawodowej jest środkiem dowodowym w rozumieniu art. 75 kpa w zw. z art. 84 kpa, podlegającym ocenie organu orzekającego stosownie do art. 80 kpa. Organ powinien więc zbadać, czy opinia wyjaśnia istotne okoliczności sprawy, wymagające wiadomości specjalnych i czy jest ona rzeczowo uzasadniona. Organ administracyjny dysponował dwoma istotnie rozbieżnymi opiniami co do wielkości ubytku słuchu skarżącego. Według opinii DWOMP, ubytek dla prawego ucha wyniósł 42,2 dB, a dla lewego ucha 43,2 dB. W opinii IMPiZŚ dla prawego ucha 26 dB, a dla lewego ucha 32 dB. Organ II instancji dla wyjaśnienia tych rozbieżności słusznie zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o zbadanie skarżącego i wydanie ostatecznego orzeczenia. Jednak rozwiązanie przez D. Urząd Marszałkowski we W. umowy z Instytutem Medycyny Pracy w Ł. w zakresie medycyny pracy oznaczało, że skarżący nie zostanie tam przebadany. Organ II instancji zamiast wystąpić do innej jednostki o przebadanie skarżącego, wysłał pismo do DWOMP o skierowanie dokumentacji skarżącego do IMPiZS w S., celem wydania opinii uzupełniającej. W ocenie Sądu, orzekając o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej nie można opierać się jedynie na uzupełniającym orzeczeniu wydanym bez uprzedniego zbadania skarżącego. Nawet jeśli audiometria tonalna jest badaniem subiektywnym i na jej wynik mogą wpływać czynniki zewnętrzne, to wątpliwości co do wiarygodności takiego badania budzi w przedmiotowej sprawie duża rozbieżność wyników uzyskanych w dwóch różnych placówkach. Tej rozbieżności nie wyjaśniła w sposób dostateczny opinia uzupełniająca IMPiZS w S. z dnia [...] W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydane w sprawie decyzje organów obu instancji uchybiały zatem prawu w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania I instancji, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał dnia [...] decyzję Nr [...], nie stwierdzającą choroby zawodowej - obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem wyrażonego podwyższeniem progu słuchowego typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 db w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz (poz.21). Organ powołał się na orzeczenie lekarskie z dnia [...] Nr [...], wydane przez D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. na podstawie trzykrotnego badania audiologicznego (audiometria tonalna). Stwierdzono tam obustronne ubytki słuchu odbiorcze typu ślimakowego wyliczone jako średnia arytmetyczna dla 1, 2, 3 kHz dla ucha prawego 45 dB, a dla ucha lewego 50 dB, nie uzasadniające rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego odwołano się do wyników badania przeprowadzone przez WOMP w 2004 r., które wykazały ubytek słuchu dla ucha prawego 42,2 dB, a dla ucha lewego 43,2 dB. DWOMP podkreślił, że dopiero badania z 2006 r. potwierdziły ubytek słuchu przekraczający 45 dB. Ubytek ten nastąpił jednak w sytuacji braku narażenia zawodowego od sierpnia 2003 r. Według WOMP, stanowi to potwierdzenie wpływu na pogorszenie słuchu czynników pozazawodowych, takich jak uogólniona miażdżyca, nadciśnienie, cukrzyca, fizjologiczny proces starzenia się narządu słuchu - określony w tablicy Portmanna, gdzie dla osoby w wieku 60 – 64 lata fizjologiczny ubytek słuchu może osiągnąć 63 dB. Według orzeczenia lekarskiego z dnia [...] Nr [...], wydanego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., brak jest podstaw do rozpoznania zawodowego obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem. Podstawą orzeczenia były badania audiometryczne: trzykrotna audiometria tonalna (badanie subiektywne), która wykazała podwyższenie progu słuchu obliczone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz dla ucha prawego 28 dB, a dla ucha lewego 34 dB; badanie potencjałów słuchowych wywołanych z pnia mózgu – ABR (badanie obiektywne), weryfikujące wyniki audiometrii tonalnej, wykazało próg słuchu dla ucha prawego 35 dB, a dla ucha lewego 35 dB. Gdy wyniki te są poniżej 45 dB, uzasadnia to konkluzję wydanego orzeczenia lekarskiego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione jednocześnie dwa warunki - choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i musi znajdować się w wykazie chorób zawodowych oraz musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. W ocenie organu, w przypadku skarżącego warunki te nie zostały spełnione. W jednostkach orzeczniczych I i II stopnia nie rozpoznano choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, ze względu na to, że wielkość ubytków poniżej 45 dB (obustronnie) nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej. Jeśli idzie o drugi warunek, to potwierdzono, że podczas wieloletniej pracy w zakładzie "A" skarżący narażony był na hałas o wartościach od 85 do 98 dB. Od tej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Nie zgodził się z orzeczeniem, twierdząc, że przepracował w szkodliwych warunkach około 39 lat. Hałas przekraczał dopuszczalne normy natężenia. Jego zdaniem, było to bezpośrednią przyczyną utraty słuchu. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji oparł się na ustaleniach dokonanych przez organ I instancji. Organ podkreślił, że wyniki badań słuchu uzyskane w audiometrii tonalnej (subiektywnej) wykonywane w różnych placówkach są zróżnicowane. Zależy to od współpracy badanego z osobą wykonującą badanie. W takiej sytuacji obiektywne badanie metodą ABR weryfikuje wyniki uzyskane w audiometrii tonalnej. Wyniki metody ABR nie zależą od woli badanego. W badaniu tym osiągnięto wyniki 35 dB dla ucha prawego i lewego. Jest to poniżej wymaganych 45 dB. Zatem u M. M. nie został spełniony jeden z warunków koniecznych do rozpoznania choroby zawodowej. Organ podkreślił, że obydwie placówki służby zdrowia badające M. M., nie rozpoznały u zainteresowanego choroby zawodowej narządu słuchu. Organ II instancji nie kwestionował faktu przepracowania przez M. M. ponad 39 lat w hałasie. Podkreślił jednak, że w badaniach przeprowadzonych w 2003 r. nie stwierdzono ubytków słuchu przekraczających 45 dB w uchu lepiej słyszącym, co skutkowałoby rozpoznaniem choroby zawodowej. U osoby pracującej prawie 40 lat w narażeniu na hałas dochodzący do 98 dB istnieje oczywiście wysokie ryzyko utraty słuchu, ale nie jest ono obligatoryjne. Według współczesnej wiedzy medycznej 40 letnia ekspozycja na hałas na poziomie 100 db rodzi ryzyko uszkodzenia słuchu wynoszące 41%. Zatem u 41 osób na 100 narażonych obserwuje się ubytki słuchu powodujące utrudnienie rozumienia mowy. M. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. W uzasadnieniu skarżący ponownie podkreślił, że pracował w warunkach ciągłego narażenia na hałas i słuch tracił systematycznie w czasie pracy. Skarżący zakwestionował też wyniki badań lekarskich z których wynika, jakoby jego schorzenia jego miały wpływ na utratę słuchu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że obiektywne audiologiczne badania lekarskie skarżącego nie potwierdziły stopnia uszkodzenia słuchu, który upoważniałby do rozpoznania choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej czy stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji są przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. Nr 132, poz.1115). Organy orzekające obydwu instancji przyjęły brak podstaw do stwierdzenia przesłanek do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 db w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz (poz. 21 wykazu chorób zawodowych). Niesporne jest, że skarżący w trakcie ponad 39 letniej pracy zawodowej był narażony na ponadnormatywny hałas. Skarżącego poddano badaniom przeprowadzonych w dwóch uprawnionych jednostkach orzeczniczych. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. wydał orzeczenie lekarskie z dnia [...] Nr [...], w oparciu o badanie audiologiczne (audiometria tonalna), które wykazało obustronne ubytki słuchu odbiorcze typu ślimakowego dla ucha prawego 45 dB, a dla ucha lewego 50 dB, nie stwierdzające u skarżącego choroby zawodowej obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem. Jednostka orzecznicza przyjęła bowiem, że ubytki słuchu nastąpiły po okresie narażenia zawodowego, które ustało w 2003 r. Z orzeczenia lekarskiego z dnia [...] Nr [...], Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., wynika także brak podstaw do rozpoznania tej choroby zawodowej. Podstawą tego orzeczenia były badania audiometryczne: trzykrotna audiometria tonalna (badanie subiektywne), która wykazała podwyższenie progu słuchu obliczone jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz dla ucha prawego 28 dB, a dla ucha lewego 34 dB; a także badanie potencjałów słuchowych wywołanych z pnia mózgu – ABR (badanie obiektywne), weryfikujące wyniki audiometrii tonalnej, wykazało próg słuchu dla ucha prawego 35 dB, a dla ucha lewego 35 dB. Wyniki te są poniżej 45 dB, co uzasadnia konkluzję wydanego orzeczenia lekarskiego. Definicja choroby zawodowej, zawarta w § 2, ust. 1 i § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 2002 r., wymaga dla stwierdzenia choroby zawodowej spełnienia dwóch warunków, a mianowicie choroba taka musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych; wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy. Z orzeczeń lekarskich wydanych po zbadaniu skarżącego przez uprawnione placówki służby zdrowia w zakresie orzecznictwa w sprawie chorób zawodowych wynika wyraźnie, że u skarżącego nie rozpoznano choroby zawodowej. U skarżącego stwierdzono wprawdzie zmiany chorobowe w postaci obustronnego ubytku słuchu odbiorczego typu ślimakowego, jednak w stopniu niewystarczającym dla stwierdzenia choroby zawodowej obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 db w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz (poz. 21 wykazu chorób zawodowych). Sąd zwraca uwagę skarżącego na to, że skarżący błędnie przyjmuje, że orzeczenie lekarskie D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. z dnia [...] jest dla niego korzystne. W wyniku przeprowadzonych badań skarżącego stwierdzono u niego wprawdzie ubytek słuchu dla ucha prawego 45 dB, a dla ucha lewego 50 dB. W konkluzji orzeczenia stwierdzono jednak, że pogorszenie słuchu do tych wartości od ostatniego badania w 2003 r. nastąpiło w braku narażenia zawodowego na hałas, a więc z przyczyn pozazawodowych. W konkluzji DWOMP stwierdził zatem, że wyniki te nie uzasadniają rozpoznania choroby zawodowej. Sąd rozstrzygając sprawę wziął pod uwagę obiektywne badania audiologiczne przeprowadzone dwukrotnie w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. u skarżącego. Pierwsze, w maju 2004 r., wykazały obustronny niedosłuch typu ślimakowego dla ucha prawego 26 dB, dla ucha lewego 32 dB. Drugie, przeprowadzone w grudniu 2006 r., wykazały dla ucha prawego 35 dB, a dla ucha lewego 35 dB. W obydwu badaniach wyniki były poniżej wymaganej wielkości 45 dB. Sąd zwraca uwagę na fakt, że jak wynika z karty wypisowej z dnia 18 grudnia 2006 r., przed badaniem przeprowadzonym w grudniu 2006 r. usunięto z prawego przewodu słuchowego skarżącego ciało obce w postaci zwitka waty. Obiektywne badania audiologiczne z grudnia 2006 r. były zatem przeprowadzone przy udrożnionych przewodach słuchowych skarżącego. Ich wyniki, według Sądu, wykazały faktyczny poziom niedosłuchu skarżącego. Sąd podkreśla zatem, że wbrew zarzutom skargi, z indywidualnie rozpatrzonego przypadku skarżącego wynika, że mimo wieloletniego narażenia zawodowego na ponadnormatywny hałas, wyniki jego badań audiologicznych wykazały, że nie zachorował on na chorobę zawodową obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem (poz. 21). Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest nieuzasadniona i nie podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.