III SA/Wr 643/15
WyrokWSA we Wrocławiu2015-08-26
Skład orzekający: Marcin Miemiec, Anna Moskała, Maciej Guziński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy stwierdzająca wygaśnięcie mandatu radnego z powodu naruszenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego jest zgodna z prawem, jeśli zarządzane przez radnego stowarzyszenie nie jest wpisane do rejestru przedsiębiorców i jego działalność ma charakter pożytku publicznego?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały rady gminy o wygaśnięciu mandatu radnego, ponieważ rada nie wykazała w sposób jednoznaczny, że zarządzane przez radnego stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą. Działalność stowarzyszenia, polegająca na realizacji projektu dofinansowanego ze środków unijnych w ramach umowy partnerskiej z gminą, miała charakter pożytku publicznego, nie była nastawiona na zysk i nie spełniała cech działalności gospodarczej (zarobkowość, zorganizowanie, ciągłość). Uchwała została podjęta bez należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i naruszała zasadę proporcjonalności.Stan faktyczny
Rada Gminy P. podjęła uchwałę o wygaśnięciu mandatu radnego B. J. z powodu naruszenia zakazu łączenia mandatu z prowadzeniem działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego. Powodem było pełnienie przez radnego funkcji Prezesa Zarządu Stowarzyszenia "A", które zawarło umowę partnerską z Gminą P. na realizację projektu dofinansowanego ze środków unijnych, a w ramach którego stowarzyszenie świadczyło odpłatnie zajęcia. Radny zaskarżył uchwałę, argumentując, że stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej, jest organizacją pożytku publicznego, nie jest wpisane do rejestru przedsiębiorców i nie działa w celu osiągnięcia zysku. Ponadto zarzucił naruszenie terminu do podjęcia uchwały.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały Rady Gminy P. i zasądził od Gminy P. na rzecz skarżącego koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Miemiec, sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca), sędzia WSA Maciej Guziński, Protokolant specjalista Ewa Bogulak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi B. J. na uchwałę Rady Gminy P. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; II. zasądza od Gminy P. na rzecz skarżącego 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych kosztów postępowania.
Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] lipca 2015 r. Nr [...] Rada Gminy P., działając na podstawie art. 383 § 1 pkt 5 i § 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks Wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112 z późn. zm.) w zw. z art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 24 "f" ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 594) stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego Rady Gminy P. B. J. (zwanego dalej "skarżącym") z powodu naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z prowadzeniem działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego Gminy P.
W motywach uzasadnienia uchwały podano, że radny pełni od kilku lat funkcję Prezesa Zarządu Stowarzyszenia "A". Stowarzyszenie to realizuje odpłatną umowę o dofinansowanie projektu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki z dnia [...] czerwca 2014 roku zawartą z Województwem D.
Umowę tą ze strony Stowarzyszenia podpisał skarżący działający jako Prezes Zarządu Stowarzyszenia oraz Wiceprezes Zarządu. Skarżący podpisał także wniosek i dokumenty aplikacyjne o dofinansowanie Beneficjentowi - Stowarzyszeniu "A" projektu z programu operacyjnego kapitał ludzki o tytule "[...]". Ponadto zawarł umowę partnerską na rzecz realizacji projektu "[...]" pomiędzy Stowarzyszeniem a Gminą P. Miejscem realizacji projektu "[...]" jest "B" w N. W. G. będąca publiczną samorządową placówką oświatową - mieniem komunalnym Gminy P.
W ramach realizacji Projektu "[...]" Prezes Stowarzyszenia (skarżący) osobiście świadczył (odpłatnie) zajęcia z języka angielskiego. Stowarzyszenia "A" zgodnie z w/w umową z dnia [...] czerwca 2014 r., zawartą z Województwem D. było (i jest) Beneficjentem tegoż Projektu p.n. "[...]".
W ocenie Rady Gminy skoro Stowarzyszenie "A" prowadzi działalność gospodarczą z wykorzystaniem nieruchomości (i jej lokali) stanowiącej własność Gminy P. - w "B" w N. W. G., to skarżący naruszył zakazy zawarte w przepisie art. 24 "f" ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, wchodzi bowiem w skład kolegialnego organu zarządzającego działalnością Stowarzyszenia "A" (Zarządu Stowarzyszenia - jako Prezes), w tym prowadzoną przez nie działalnością gospodarczą. Sprawowanie zaś funkcji (Prezesa) jednego z kilku członków kolegialnego organu Stowarzyszenia prowadzącego w/w działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego mieści się w zakresie ustawowego zakazu zarządzania taką działalnością przez radnego jako podmiotu sprawującego funkcję publiczną. Reasumując, Rada Gminy uznała zasadność stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego.
Na podjętą w tej materii uchwałę skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Wnosząc o stwierdzenie nieważności tej uchwały zarzucił naruszenie:
1. prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wyrażające się w przyjęciu, że Stowarzyszenie "A", którym zarządza skarżący prowadzi działalność gospodarczą, w sytuacji gdy zarówno z treści odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego tego stowarzyszenia jak i z okoliczności faktycznych - niezbadanych przez radę gminy - wynika, że wspomniane stowarzyszenie jest wyłącznie instytucją pożytku publicznego i nie prowadzi jakiejkolwiek działalności gospodarczej, a już na pewno nie można uznać – przeciwnie do uzasadnienia wskazanego w zaskarżonej uchwale – za prowadzenie takiej działalności, którą podejmuje wspomniane stowarzyszenie na podstawie umowy partnerskiej zawartej z Gminą P. w dniu [...] maja 2014 r.
2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu Wyborczego wyrażające się w stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego gminy ze względu na przesłanki wskazane w artykule 24f ust.1 u.s.g. pomimo tego, że nie zebrano i nie określono w sposób jednoznaczny
i przekonujący, że stowarzyszenie, którym zarządza zainteresowany radny, prowadzi działalność gospodarczą;
3. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 383 § 6 Kodeksu Wyborczego wyrażające się w podjęciu uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego po upływie ustawowego terminu umożliwiającego podjęcie takiej uchwały, co czyni zaskarżoną uchwałę rażąco nieważną, albowiem w sposób ewidentny narusza treść wskazanego przepisu.
W uzasadnieniu argumentowano, że Rada Gminy P. nie mogła podjąć uchwały o wygaszeniu mandatu radnego z uwagi na fakt, że zarządzane przez skarżącego stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej. Podmiot ten jest wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego i jak wynika z pierwszej strony wydruku z Informacji KRS nie jest wpisany do rejestru przedsiębiorców. Skoro zatem stowarzyszenie "A" od początku swej działalności - to jest od [...] sierpnia 2003 roku - nie dokonało wpisu w rejestrze przedsiębiorców to znaczy, że nie podjęło ono prowadzenia działalności gospodarczej. Brak zaś takiego wpisu przez właściwy, adekwatny w tym przedmiocie organ, nie może być zasadnie pomijane w ocenie istnienia i funkcjonowania działalności gospodarczej w ramach takiego stowarzyszenia. Zagadnienie ustalenia i zakwalifikowania, na podstawie wszystkich dostępnych w sprawie i zgodnych z prawem dowodów, czy dane stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą powinno być priorytetem organu podejmującego uchwałę w której pozbawia się mandatu radnego, który takim stowarzyszeniem zarządza. W przypadku zaskarżonej uchwały zabrakło takich ustaleń i dowodów.
Następnie powołując treść art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz.U. z 2015 poz. 584 ze zm.) skarżący podniósł, że zarobkowy charakter działalności stanowi podstawową, konstytutywną cechę działalności gospodarczej. W tym zakresie odwołano się także do uchwały Sądu Najwyższego
z dnia 6 grudnia 1991 r. (sygn. akt III CZP 117/91), w której sformułowano cechy działalności gospodarczej: zawodowy (nie amatorski, nie okazjonalny) charakter, podporządkowanie się zasadom racjonalnego gospodarowania (regułom opłacalności i zysku), powtarzalność działań, uczestnictwo w obrocie gospodarczym. Działalność Stowarzyszenia "A" nie spełnia wskazanych kryteriów. Zasadniczym bowiem celem istnienia i działania stowarzyszenia jest prowadzenie wyłącznie działalności pożytku publicznego skierowanego do mieszkańców Gminy P., polegającej na realizacji zadań publicznych. Wśród tych zadań publicznych Stowarzyszenie "A" wskazuje w szczególności: pomoc społeczną, działalność charytatywną, podtrzymywanie tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości oraz rozwój świadomości narodowej, obywatelskiej, kulturalnej a także nauka, edukacja, oświata i wychowanie.
Zdaniem skarżącego skoro Stowarzyszenie "A" jest organizacją pozarządową prowadzącą działalność pożytku publicznego w myśl ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz.U. z 2014 poz. 1118 ze zm.) to wobec tego nie działa w celu osiągnięcia zysku, a tym samym nie można przypisać temu podmiotowi cech charakterystycznych dla prowadzenia działalności gospodarczej.
Dodatkowo zwrócono uwagę, że w umowie partnerskiej zawartej w dniu [...] maja 2014 roku strony uzgodniły, że Stowarzyszenie "A" (nazywane w umowie "Liderem Partnerstwa) będzie reprezentować Gminę P. przed osobami trzecimi, w tym również do zawarcia umowy o dofinansowanie Projektu z Instytucją Pośredniczącą (tak: § 3 ust.2 umowy partnerskiej). Stowarzyszenie zobowiązało się do uzyskania dla Gminy P: Zakupu multimedialnych środków dydaktycznych oraz realizacji zajęć wyrównawczych i dodatkowych z matematyki, języka polskiego, języka angielskiego i technik informacyjnych (tak: § 4 ust.2 pkt 1 umowy partnerskiej). Jak wynika z umowy o dofinansowanie projektu w ramach programu operacyjnego kapitał ludzki z dnia [...] czerwca 2014 roku to Gmina P. była beneficjentem przyznanych środków, albowiem przyznane środki w całości zostały przekazane na realizację zadań dotyczących programu Kapitał Ludzki, a za wartość tych środków Gmina P. uzyskała multimedialne środki dydaktyczne (tak: § 7 ust.3 pkt 1 lit a umowy o dofinansowanie projektu z [...].06.2014 roku, gdzie wskazano, że środki dydaktyczne mają być przekazane "B" w N. W. G.) oraz otrzymała zajęcia wyrównawcze i dodatkowe z konkretnych przedmiotów. Ponadto to gmina P. w ramach współpracy przy realizacji projektu do którego otrzymano dofinansowanie, użyczyła bezpłatnie sale na zajęcia w "B" w N. W. G.
Końcowo podniesiono w skardze, że rada gminy naruszyła art. 383 § 6 Kodeksu Wyborczego poprzez podjęcie uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego po upływie ustawowego terminu (tj. 1 miesiąca od upływu 3 miesięcy od złożenia przez radnego ślubowania) umożliwiającego podjęcie takiej uchwały. W ocenie skarżącego jest to termin zawity – wprowadzony w interesie ogólnym, w celu zagwarantowania pewności i bezpieczeństwa sprawowania funkcji przez radnych. Takie działanie rady gminy czyni zaskarżoną uchwałę rażąco nieważną, albowiem w sposób ewidentny narusza treść wskazanego przepisu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 tej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Podstawą prawną zaskarżonej uchwały są wskazane w niej przepisy art. 383 § 1 pkt 5 i § 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks Wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112 z późn. zm.) w zw. z art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 24 ,,f' ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594), zwanej dalej
w skrócie "u.s.g."
Stosownie do art. 383 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego, wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. O wygaśnięciu mandatu radnego stwierdza rada w drodze uchwały.
Nie może budzić wątpliwości, że cytowany przepis odsyła między innymi do przypadków wymienionych w art. 24f ust. 1 u.s.g., w myśl którego radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, z wykorzystaniem mienia gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności.
Omawianym przepisem ustawodawca wprowadził generalny zakaz używania przez radnego mienia komunalnego gminy w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej bez względu na jej przedmiot, rodzaj majątku komunalnego i tytuł prawny. Kładąc nacisk na zakaz prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego, ustawodawca chciał zapobiec ewentualnemu wykorzystaniu mandatu radnego w celu ułatwienia dostępu do tego mienia (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 787/05, ONSAiWSA 2006/3, poz. 86).
Należy wskazać, że celem przepisów określanych jako antykorupcyjne (a taki charakter ma m.in. przepis art. 24f ust. 1 powołanej ustawy) jest zapobieganie sytuacjom, w których radni mogliby osiągać jakiekolwiek korzyści z tytułu sprawowanego mandatu. O potencjalnie korupcyjnym wykorzystywaniu mienia jednostki samorządowej przez radnego można mówić wtedy, gdy radny, uczestnicząc w pracach organów właściwej jednostki samorządu, może wpływać na treść uchwał i decyzji podejmowanych przez te organy w prowadzonej działalności gospodarczej, bądź zarządzaniu taką działalności.
Przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym nie zawierają własnej definicji pojęcia działalności gospodarczej do jakiego odwołuje się art. 24f ust. 1 tej ustawy i w tym zakresie, biorąc pod uwagę założenie racjonalności prawodawcy, znaleźć winny zastosowanie przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, jako podstawowego aktu prawnego regulującego zagadnienia związane z prowadzeniem takowej działalności. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 584) działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie
i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Dla uznania określonej przedmiotowo działalności za działalność gospodarczą konieczne jest zatem łączne zaistnienie trzech jej cech funkcjonalnych: zarobkowości, zorganizowania i ciągłości. Brak którejkolwiek z nich oznacza zaś, że dana działalność nie może być zakwalifikowana do kategorii działalności gospodarczej.
Działalność gospodarcza z wykorzystaniem mienia gminnego musi być zatem nastawiona na osiąganie zysku, w tym przede wszystkim zysku osiąganego
z powodu bieżącego wykorzystania do celów gospodarczych składników mienia
i praw majątkowych. Tym samym tylko prowadzenie tak rozumianej działalności gospodarczej podlegać będzie ograniczeniom określonym w art. 24f ust. 1 u.s.g.
Podkreślić także trzeba, iż w powołanym art. 24f ustawy o samorządzie gminnym chodzi o ujawniony fakt rzeczywistego (realnego) prowadzenia działalności gospodarczej, dający się stwierdzić na podstawie obiektywnie występujących okoliczności faktycznych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 16/08).
Niesporne jest w sprawie, iż skarżący będąc radnym pełnił równocześnie funkcję Prezesa Zarządu Stowarzyszenia "A" wpisanego do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdrowotnej, prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla W.- [...] we W, IX Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem [...]. Zgodnie z zapisami uwidocznionymi w KRS stowarzyszenie jest reprezentowane przez Zarząd. Do ważności zaś oświadczeń woli, jak również wszelkich pism w przedmiocie praw i obowiązków majątkowych stowarzyszenia wymagane są podpisy dwóch członków zarządu: prezesa i wiceprezesa lub prezesa i upoważnionego pisemnie przez zarząd innego członka zarządu.
Zatem w rozpoznawanej sprawie nie można uznać, że Prezes zarządu prowadzi działalność na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami, należy natomiast przyjąć, że ma miejsce zarządzanie działalnością stowarzyszenia przez skarżącego w rozumieniu art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.
Sam jednak fakt łączenia mandatu radnego z mandatem członka stowarzyszenia nie wypełnia jeszcze dyspozycji tego przepisu. Artykuł 24f ust. 1 u.s.g. odnosi się jedynie do sytuacji, w których stowarzyszenie faktycznie prowadzi działalność gospodarczą.
Podejmując zaskarżoną uchwałę Rada Gminy P. uznała, że zawarcie umowy o partnerstwie, pozyskanie środków na sfinansowanie tej umowy
i wykonywanie przez Stowarzyszenie "A" zobowiązań z umowy Partnerskiej świadczy o tym, że podmiot ten prowadzi działalność gospodarczą z wykorzystaniem nieruchomości (i jej lokali) stanowiącej własność Gminy P. - w "B" w N. W. G.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podnosi, że zarządzane przez niego Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej. Stanowi o tym wydruk z Informacji z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynika, że stowarzyszenie jest podmiotem niewpisanym do rejestru przedsiębiorców. Zasadniczym zaś celem istnienia i działania stowarzyszenia jest prowadzenie wyłącznie działalności pożytku publicznego skierowanego do mieszkańców Gminy P., polegającej na realizacji zadań publicznych. Wśród tych zadań publicznych wskazano w szczególności: pomoc społeczną, działalność charytatywną, podtrzymywanie tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości oraz rozwój świadomości narodowej, obywatelskiej, kulturalnej a także nauka, edukacja, oświata
i wychowanie. Dodatkowo stowarzyszenie jako organizacja pozarządowa prowadząca działalność pożytku publicznego w myśl ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (tj. Dz.U. z 2014 poz. 1118 ze zm.) nie działa w celu osiągnięcia zysku, a tym samym nie można mu przypisać cech charakterystycznych dla prowadzenia działalności gospodarczej.
Na tle przedstawionych okoliczności faktycznych kluczowe znaczenie w sprawie ma ocena skutków zawarcia w dniu [...] maja 2014 r. przez Stowarzyszenie "A" z Gminą P. umowy partnerskiej na rzecz realizacji projektu "[...]" w ramach programu Operacyjnego Kapitał Ludzki współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego. W umowie tej strony uzgodniły zasady współpracy przy realizacji projektu o którego dofinansowanie stowarzyszenie wystąpiło do Instytucji Pośredniczącej tj. Województwa D.
Zgodnie z zapisami przedmiotowej umowy Stowarzyszenie "A" zobowiązało się do uzyskania dla Gminy P.: Zakupu multimedialnych środków dydaktycznych oraz realizacji zajęć wyrównawczych i dodatkowych z matematyki, języka polskiego, języka angielskiego i technik informacyjnych (tak: § 4 ust.2 pkt 1 umowy partnerskiej). Gmina P. zobowiązała się do promocji projektu oraz użyczyła bezpłatnie sale na zajęcia w "B" w N. W. G. (§ 4 ust.2 pkt 2 umowy partnerskiej, protokół ze spotkania Grupy Sterującej w ramach projektu "[...]" z dnia [...] czerwca 2014 r.) Stosownie zaś do zapisów § 2 umowy partnerskiej obie strony ponoszą odpowiedzialność za prawidłową realizację umowy o dofinansowanie projektu.
Z powyższego wynika, że udzielona stowarzyszeniu przez Województwo D. (Instytucję Pośredniczącą) dotacja w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach, Działanie 9.5 Oddolne inicjatywy edukacyjne na obszarach wiejskich) przeznaczona została w całości na realizację umowy partnerskiej w ramach której zakupione zostały materiały dydaktyczne dla szkoły stanowiącej własność Gminy P. oraz przeprowadzono zajęcia wyrównawcze i dodatkowe z konkretnych przedmiotów dla uczniów jak również wypłacono wynagrodzenie dla nauczycieli realizujących zadania projektu (w tym dla skarżącego, który prowadził zajęcia z języka angielskiego).
W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że zawarcie umowy partnerskiej na realizację tego typu projektu pomiędzy stowarzyszeniem "A", którego prezesem jest skarżący (będący jednocześnie radnym) a Gminą P. przyniosło korzyści społeczne, gdyż przyczyniło się do rozwoju edukacji i podniesienia poziomu wykształcenia uczniów gminy P. Ponadto wykonanie przedmiotowej umowy było realizacją zadań publicznych uwidocznionych w KRS stowarzyszenia, którego celem jest prowadzenie wyłącznie działalności pożytku publicznego skierowanego do mieszkańców gminy P. między innymi w zakresie nauki, edukacji, oświaty i wychowania. Nie była to zatem działalność nastawiona na osiąganie zysku przez stowarzyszenie.
W tym miejscu przypomnieć należy, że dla uznania określonej przedmiotowo działalności za działalność gospodarczą konieczne jest łączne zaistnienie trzech jej cech funkcjonalnych, tj. zarobkowości, zorganizowania formalnego oraz ciągłości. Brak którejkolwiek z nich oznacza, że dana działalność nie może być zakwalifikowana do kategorii działalności gospodarczej. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują, że po pierwsze nie można przypisać Stowarzyszeniu "A" dążenia do osiągnięcia zarobku (będącego zazwyczaj zyskiem) przez wykonywanie ustalonego zakresu zadań wynikających z umowy partnerskiej. Po drugie, uzyskana przez Stowarzyszenie dotacja unijna miała charakter jednorazowy i podmiot z niej korzystający nie przejawiał stałego zamiaru wykonywania działalności. Wskazuje na to charakter umowy partnerskiej, która zawarta została w celu realizacji ściśle określonego projektu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, zatem na czas określony.
W ocenie Sądu Rada Gminy nie rozważyła wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz nie zweryfikowała dokumentów a także nie wzięła pod uwagę specyfiki umowy partnerskiej, co pozwoliłoby na dokładne zbadanie czy Stowarzyszenie "A" rzeczywiście prowadzi działalność gospodarczą. Kwestionowana uchwała podjęta została bez wykazania okoliczności odpowiadającym cechom działalności gospodarczej. Rada Gminy mimo odmiennego stanowiska skarżącego przed podjęciem uchwały winna była zweryfikować, na podstawie wszelkich dostępnych jej środków czy spełnione zostały przesłanki z art.24 f ust.1 u.s.g.
Wobec tego stwierdzić należy, że zaskarżona uchwała narusza prawo w stopniu na tyle istotnym, że uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności. Została bowiem podjęta bez właściwego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych, które mają bezpośredni wpływ na możliwość stwierdzenia zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, a uzasadniających podjęcie uchwały o wygaśnięcie mandatu radnego. Sąd miał na względzie okoliczność, że przy podjęciu uchwały, obowiązkiem organu jest dokonanie ustaleń faktycznych, jak i rozważań prawnych w sposób niebudzący wątpliwości, że podjęta uchwała jest prawidłowa. Rada Gminy dokonała w istocie nieuprawnionej interpretacji art. 24f ust.1 u.s.g., stosując drastyczną sankcję wygaszenia mandatu radnego, naruszając również konstytucyjnie chronioną zasadę proporcjonalności. W uzasadnieniu wyroku z 13.03.2007r., sygn. K 8/07 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że regulacje dotyczące wygaśnięcia mandatu ingerują w prawa wyborcze, które podlegają ochronie konstytucyjnej. Dotyczy to zarówno radnego, jak i wyborców. Automatyzm i rygoryzm w zakresie stanowienia i stosowania takich przepisów prowadzi do podważenia równowagi między prawami wybieranych oraz wyborców,
a koniecznością osiągnięcia celów, którym służą nakazy i zakazy nakładane na radnych, co prowadzi do naruszenia konstytucyjnej zasady proporcjonalności.
Dlatego też należało stwierdzić, że zaskarżona uchwała w sposób istotny narusza art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, czego konsekwencją jest stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. (pkt I wyroku).
O kosztach postępowania postanowiono na mocy art. 200 p.p.s.a. (pkt II wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło