III SA/Wr 651/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Józef Kremis po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D W o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] r. sygn. akt III SA/Wr 651/08 w sprawie ze skargi wnioskodawczyni na postanowienie S K O w L z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przekazania W I N G i K we W pisma w sprawie nieprawidłowości w ewidencji gruntów i budynków postanawia: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z dnia [...] r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie S K O w L w przedmiocie przekazania W I N G i K we W pisma w sprawie nieprawidłowości w ewidencji gruntów i budynków w kwocie [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z mężem, ich łączny dochód wynosi [...] zł, z czego od [...] r. ok. [...] zł miesięcznie przeznacza na korespondencję z Sądem. W piśmie złożonym w dniu [...] r. wnioskodawczyni oświadczyła, że na energię elektryczną wydatkuje ok. [...] zł, na zakup butli z gazem [...] zł, a z leków kupuje tylko te niezbędne do ratowania życia. Wskazała nadto, że na pokrycie dotychczasowych kosztów postępowań jej syn musiał zaciągnąć kredyt w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] r. skarżąca wniosła sprzeciw na w/w postanowienie referendarza, wnosząc o jego uchylenie i zmianę poprzez "przyznanie jej pomocy całkowitej w dochodzeniu praw". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Takie rozwiązanie normatywne oznacza, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i jest ona ponownie rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako sąd pierwszej instancji. Stosowanie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a przyznanie takiego prawa osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 oraz art. 256 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od tych wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a przyznanie tego prawa osobie fizycznej jest uzależnione od wykazania, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, ukształtowanego na podstawie analogicznych unormowań art. 113 kodeksu postępowania cywilnego sformułowanie zaś, iż "osoba fizyczna (...) nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny" oznacza, że ubiegający się o zwolnienie powinien wykazać, że nie jest w stanie poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt II CZ 104/84). Nawiązując do wniosku skarżącej, która wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata z urzędu wskazać należy, iż stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że ze względu na okoliczności życiowe został on pozbawiony całkowicie środków do życia. Dokonując analizy sytuacji materialnej skarżącej (zestawienie pozyskiwanych przez nią i jej męża comiesięcznych dochodów z wydatkami, w tym kosztów związanych z utrzymaniem siebie i męża, zakupem żywności i leków opłatami za prąd, butle z gazem) oraz mając na uwadze obecny etap postępowania, Sąd uznał, iż zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślenia wymaga, iż Sąd dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącej miał również na uwadze fakt wcześniejszego zwolnienia skarżącej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawach prowadzonych odpowiednio przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (sygn. akt [...]), zgodnie z którym przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty sądowej od skargi na przewlekłość postępowania, uznając, iż nie jest ona w stanie ponieść wymaganej opłaty bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny, jak również w sprawach prowadzonych przed tutejszym Sądem Administracyjnym (np. w sprawach o sygn. akt [...], III [...], III [...]). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.