III SA/Wr 651/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 marca 2016 r. sprawy ze skargi A Spółki z o.o. we W. i M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] ; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz strony skarżącej A Spółki z o.o. we W. [...] ([...]) złotych oraz zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz skarżącej M. W. [...] ([...]) złotych kosztów postępowania. Dyrektor Izby Celnej we W. postanowieniem z dnia [...] r. (nr [...]) na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 03.07.2012 r. poz. 749 ze zm. dalej o.p.), w związku z odwołaniem A Sp. z o.o. z siedzibą we W. i M. W. reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika z dnia [...] r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] r. nr [...] wymierzającej karę pieniężną w wysokości po 12 000,00 zł, od każdej ze stron postępowania z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] r. (nr [...]) odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia tego odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ celny wskazał, że ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji, wynika że strony przedmiotową decyzję odebrały w dniu [...] r. i [...] r. W związku z powyższym biorąc pod uwagę treść przepisu art. 223 § 2 pkt 1 o.p. termin na złożenie odwołania od tejże decyzji upłynął w dniu [...] r. Jak wynika ze stempla pocztowego, znajdującego się na kopercie, w której nadano odwołanie, przesyłka ta została nadana w dniu [...] r., czyli po terminie czternastu dni wymienionym w art. 223 § 2 o.p. Organ wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu na złożenie odwołania został złożony do Naczelnika Urzędu Celnego w L. w dniu [...] r Pełnomocnik stron postępowania we wnioskach o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wskazał, że "termin do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. upłynął w dniu [...] r. to jednak decyzja wbrew obowiązującym przepisom prawa nie została doręczona ustanowionemu pełnomocnikowi Pani M.W. oraz Spółki z o.o. A - adwokatowi D.W. i jest podstawą do przywrócenia terminu, którego uchybienia dopuścił się organ podatkowy." Organ zauważył, że do wniosku pełnomocnik dołączył odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej we W. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, z którym nie zgodziły się strony postępowania i zgodnie z pouczeniem wniosły zażalenie na to postanowienie. Dyrektor Izby Celnej we W. po dokonaniu analizy całości zgromadzonego w sprawie materiału przywołał treść art.162 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania złożony został w dniu [...] r. (o czym świadczy data stempla urzędu pocztowego) czyli w trzydziestym pierwszym dniu, po dniu w którym należało złożyć przedmiotowe odwołanie. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że pełnomocnik stron w złożonych wnioskach o przywrócenie terminu, zaznaczył, iż decyzja wbrew obowiązującym przepisom prawa nie została doręczona ustanowionemu pełnomocnikowi Pani M. W. oraz Spółki z o.o. A - adwokatowi D. W. Tymczasem, jak wynika z dokumentacji zgromadzonej w sprawie, pismo z ustanowionym reprezentantem stron z dnia [...] r. zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu [...] r., a do Naczelnika Urzędu Celnego w L. wpłynęło w dniu [...] r., czyli już po dniu [...] r. tj. po wydaniu przedmiotowej decyzji. W ocenie Dyrektora Izby Celnej we W. strony zostały prawidłowo poinformowane zgodnie z art. 200 Ordynacji podatkowej o prawie zapoznania oraz wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że wbrew twierdzeniu pełnomocnika stron, momentem, od którego pełnomocnictwo zostaje skutecznie ustanowione jest złożenie do akt sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa albo też dzień zgłoszenia pełnomocnictwa ustnie do protokołu, wynika to wprost z treści art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej. Z tego powodu, podkreślił Dyrektor IC dopiero z chwilą doręczenia organowi pełnomocnictwa, pełnomocnik powinien być zawiadomiony o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich na równi ze stroną. Kontynuując organ wskazał, że skoro pełnomocnik strony nie doręczył Naczelnikowi Urzędu Celnego pełnomocnictwa przed wysłaniem stronie decyzji, to prawidłowym jest uznanie, że organ I instancji zgodnie z art. 144 i 145 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązany był doręczyć decyzję stronom. Do tej daty bowiem strona nie ustanowiła skutecznie przed organem pełnomocnika. W konsekwencji Dyrektor Izby Celnej trafnie uznał, że organ celny nie naruszył art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, skoro doręczył decyzję stronie, a nie jej jeszcze nie ustanowionemu pełnomocnikowi. Dyrektor podkreślił również, że organ I instancji w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami uznał, że organ celny nie miał możliwości uzyskania informacji na temat udzielonego pełnomocnictwa w dacie wysyłania decyzji stronie skarżącej. Fakt, że pełnomocnik skarżącej złożył w urzędzie pocztowym pismo o dopuszczeniu go do udziału w postępowaniu w charakterze pełnomocnika nie może oznaczać skutecznego doręczenia pełnomocnictwa organowi w rozumieniu art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że powoływany przez pełnomocnika przepis art. 12 § 6 Ordynacji podatkowej nie rodzi skutków w postaci skutecznego ustanowienia pełnomocnika przed organem. Regulacja zawarta w tym przepisie oczywiście odnosi się do działań strony, jednakże nie można jej na gruncie uregulowań art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej rozumieć w ten sposób, że złożenie pisma o poinformowaniu o ustanowieniu pełnomocnika w sprawie, czy też nawet złożenie pełnomocnictwa w urzędzie pocztowym rodzi skutki w postaci doręczenia organowi pełnomocnictwa z dniem nadania pisma w placówce pocztowej. Takie rozumienie istoty "złożenia do akt postępowania pełnomocnictwa", o jakim mowa w art. 137 § 3 Ordynacji, jest całkowicie błędne. Dyrektor Izby Celnej we W. powołał się na treść wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2007 r. sygn. akt I GSK 700/06. Organ wskazał, że przepis art. 162 § 1 Ordynacja podatkowa nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, czyli każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej  instytucji. Dyrektor przypomniał, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa i przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Dyrektor Izby Celnej wyraźnie podkreślił, że pełnomocnik stron nie wykazał, aby niezłożenie odwołania nastąpiło nie z winy stron zwłaszcza, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w L. nr [...] z dnia [...] r., została osobiście odebrana przez strony w dniach [...] i [...] r., czyli strony miały czas na przekazanie decyzji pełnomocnikowi lub na złożenie odwołania o czym zostały prawidłowo pouczone w przedmiotowej decyzji. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej we W. wskazane we wniosku przyczyny niezłożenia odwołania w terminie nie mogą być powodem przywrócenia terminu do jego złożenia, bowiem dla stron nie było to ani zaskoczeniem, ani zdarzeniem nagłym, ani też niezależnym od niej. Strony postępowania były bowiem świadome toczącego się postępowania (odebrały postanowienia o prawie zapoznania oraz wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego) oraz mogły się spodziewać, że decyzja ta zostanie wydana pod koniec stycznia 2015 r. Z przedmiotowym postanowieniem nie zgodzili się skarżący i wywiedli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie prawa procesowego, poprzez: 1) naruszenie przepisu art. 162 § 1 oraz 2 Ordynacji podatkowej, poprzez bezzasadne przyjęcie, iż warunki określone we wskazanym artykule stanowiące o możliwości przywrócenia terminu do złożenia odwołania nie zostały spełnione; 2) naruszenie art. 200 Ordynacji podatkowej, poprzez uznanie, iż strony postępowania zostały prawidłowo poinformowane o prawie zapoznania oraz wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, podczas gdy pełnomocnik strony, prawidłowo zgłoszony do sprawy, w tożsamym zakresie jak Strona powinien być informowany o każdej czynności dotyczącej postępowania, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. 3) art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 u.g.h. – przez ich zastosowanie w sprawie, podczas gdy przepisy te, wespół z art. 14 ust. 1 u.g.h. stanowią "regulację techniczną" w rozumieniu dyrektywy Nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 2 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE. L 98.204.37 ze zm.; dalej "dyrektywa 98/34/WE"), a w konsekwencji, w braku notyfikacji projektu ustawy o grach hazardowych Komisji Europejskiej, nie mogą być one stosowane, zaś postępowanie wobec strony powinno zostać umorzone; 4) art. 2 ust. 6 i ust. 7 u.g.h. – poprzez ich niezastosowanie w sprawie, mimo iż na podstawie tych przepisów tylko Minister Finansów posiada wyłączną kompetencję do rozstrzygania decyzją między innymi tego, czy dana gra jest grą na automacie w rozumieniu ustawy. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Celnej, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W podpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący sprecyzowali zarzuty poprzez: 1) zgłoszenie naruszenia art. 145 § 2 Ordynacji Podatkowej z 29 sierpnia 1997 roku, poprzez niedoręczenie decyzji z dnia [...] roku (nr [...]) pomimo zgodnego z przepisami ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika przez Stronę postępowania; 2) zgłoszenie naruszenia art. 136 o.p. poprzez niedopuszczenie pełnomocnika do reprezentowania Strony postępowania, pominięcie go w czynności doręczenia decyzji i tym samym uznanie za skuteczne doręczenie decyzji wyłącznie Stronie, co wywołało negatywne skutki procesowe dla Strony; 3) zgłoszenie naruszenia art. 212 o.p. poprzez wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, stanowiące negatywną konsekwencję uznania przez organ, że decyzja z [...] r. została doręczona prawidłowo, podczas gdy w/w decyzja nie została doręczona ustanowionemu pełnomocnikowi, przez co nie można przyjąć, że jest ona wiążąca. Strony cofnęły zarzut ujęty w punkcie 3 i 4 skargi, podtrzymując jednocześnie zrzuty z punktu 1 i 2 skargi.   W rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy Sąd przyjął, co następuje; Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Przedmiotem sprawy jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r., (nr [...]) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i tylko w tych granicach jest ona rozpoznawana. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd doszedł do przekonania, że narusza ono prawo. Zgodnie z treścią art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jednocześnie przepis § 2 tego artykułu stanowi, iż podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Zatem w świetle przepisów prawa organ podatkowy przywraca termin jedynie pod warunkiem, że podatnik łącznie spełni poniższe wymogi: • zwróci się z odpowiednim wnioskiem, • uprawdopodobni, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, • uczyni to w ściśle określonym, nieprzekraczalnym, terminie 7 dniowym, od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, • wraz z wniesieniem podania dopełni czynności, dla której był określony termin. Na wstępie należy jednak wskazać, że warunkiem rozpoznania wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest uprzednie ustalenie, że termin rozpoczął swój bieg, tzn. prawidłowo doręczono stronom decyzję postanowienie lub inny akt, z doręczeniem którego przepis prawa wiąże termin i jego bieg. Zatem prawidłowe doręczenie decyzji ma istotne znaczenie dla określenia terminu do wniesienia odwołania. Ustalenie, że decyzja z dnia [...] r. została doręczona, oraz że upłynął termin do wniesienia odwołania, niewątpliwie ciąży na organie odwoławczym. W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy ocenił skuteczność przedmiotowego doręczenia przyjmując, że przesyłka została doręczona prawidłowo w dniach [...] i [...] r. Okoliczność ta w świetle treści wniesionej do Sądu skargi jest sporna. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym, potwierdzającym fakt i datę doręczenia pisma zgodnie z danymi na dokumencie tym umieszczonymi. Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Sąd zauważa jednocześnie, że przedmiotowa decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia. Odnosząc się do zarzutu skarżących braku skutecznego doręczenia należy przypomnieć, że w myśl art. 145 § 2 o.p. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Oznacza to, że od chwili ustanowienia pełnomocnika strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym. Wobec tego wszystkie pisma doręcza się pełnomocnikowi a nie stronie. Przepis art. 145 § 2 o.p. nie dopuszcza w tym zakresie żadnych wyjątków. Przy tym nie ma znaczenia, czy stroną jest osoba fizyczna, której doręczeń dokonuje się w trybie przepisów art. 148-150 o.p. czy jednostką organizacyjną (spółką) bądź organizacją społeczną, którym doręczeń dokonuje się w sposób ustalony w art. 151 o.p. W związku z tym i zgodnie z przyjętą w ordynacji podatkowej zasadą oficjalności organy prowadzące postępowanie bezwzględnie zobowiązane są do doręczania wszystkich pism procesowych, w tym orzeczeń (decyzji i postanowień) pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że pominięcie przez organ administracji pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym i uzasadnia wznowienie postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 247). W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że do pisma z dnia [...] r. dołączone zostało pełnomocnictwo udzielone przez strony profesjonalnemu pełnomocnikowi. Pismo to zostało nadane na Poczcie Polskiej w dniu [...] r. Do urzędu celnego w L. zostało doręczone w dniu [...] r. Natomiast decyzja, wydana w dniu [...] r., została wysłana za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu [...] r. Wbrew więc twierdzeniom organu celnego w rozpatrywanej sprawie, co wynika z akt administracyjnych, stosowne pełnomocnictwo zostało złożone. Organ dowiedział się o ustanowieniu pełnomocnika przez strony postępowania w dniu [...] r., natomiast decyzje wysłał nieprawidłowo na adres stron postępowania w dniu [...] r. Tym samym, w ocenie Sądu brak było podstaw do przyjęcia, że w badanym stanie faktycznym na organach celnych nie ciążył obowiązek doręczenia decyzji z dnia [...] r. pełnomocnikowi stron postępowania. Stosownie do przywołanego przepisu art. 145 § 2 o.p. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika pisma doręcza się pełnomocnikowi. Przepisy art. 136 i 137 o.p. regulują szczegółowo kwestię pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą pisemności (art. 126 o.p.) pełnomocnictwo jest udzielane na piśmie, a jeżeli udziela się go ustnie, to do protokołu zgodnie z art. 137 § 2 o.p. Jak wynika z akt sprawy, skarżący w toku postępowania przed organem pierwszej instancji ustanowili pełnomocnika, oryginał pełnomocnictwa powinien znajdować się w aktach sprawy od [...] r. Wobec tego organ I instancji wszelką korespondencję licząc od tej daty, włącznie więc z decyzją z dnia [...] r., która wysłał w dniu [...] r. powinien kierować na adres pełnomocnika. Sąd wywiódł, że określony w art. 145 § 2 k.p.a. obowiązek doręczania pism pełnomocnikowi działającemu w imieniu strony dotyczy pełnomocnika, który złożył do akt oryginał pełnomocnictwa lub uwierzytelnioną kopię, ponieważ dopiero z tym momentem pełnomocnik wstępuje do postępowania w zakresie określonym pełnomocnictwem (art. 137 § 3 o.p.). Skoro pełnomocnik stron doręczył organowi administracji celnej pełnomocnictwa przed wysłaniem stronie decyzji, to Sąd uznał, że organ pierwszej instancji zgodnie z art. 145 § 1 i § 2 o.p. zobowiązany był doręczyć decyzję temu pełnomocnikowi. Od [...] r. bowiem strony ustanowiły skutecznie przed organem pełnomocnika. W konsekwencji Sąd uznał, że organ administracji naruszył art. 145 § 2 o.p., skoro doręczył decyzję stronom, a nie ustanowionemu przez skarżących pełnomocnikowi (zob wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r. (sygn. akt III SA/Wr 585/15). W rozpatrywanej sprawie nie było podstaw do rozpoznania wniosku o uchybienie terminu na podstawie art. 162 o.p., gdyż decyzja nie została prawidłowo doręczona stronom postępowania. Oczywistym też jest ,że w rozpatrywanej sprawie nie można mówić o braku winy w uchybieniu terminu, gdyż nie zaistniał fakt jego uchybienia. Natomiast nie można uznać za słuszny zarzut skarżących naruszenia przez organy celne art. 200 § 1 o.p. zgodnie z którym przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, gdyż w trakcie postępowania przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w L. zostały wydane postanowienia na podstawie art. 200 § 1 o.p. w dniu 30 grudnia 2014 r. , które zostały doręczono stronom tego postępowania M. W. w dniu [...] r., a spółce z ograniczoną odpowiedzialnością A w dniu [...] r, to jest w datach kiedy organ nie mógł wiedzieć o ustanowieniu przez strony profesjonalnego pełnomocnika, gdyż oryginał pełnomocnictwa powinien znajdować się w aktach sprawy dopiero od [...] r. Powyższa ocena nie ma jednak znaczenia dla oceny prawidłowości wydanego postanowienia. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. O kosztach orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.