III SA/Wr 652/16
WyrokWSA we Wrocławiu2016-12-06
Skład orzekający: Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Małgorzata Malinowska – Grakowicz (sprawozdawca)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ prowadzący przedszkole niepubliczne może odmówić udostępnienia umów z rodzicami dzieci uczęszczających do placówki podczas kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji oświatowej, powołując się na ochronę danych osobowych, a jeśli tak, jakie są konsekwencje takiej odmowy dla rozliczenia dotacji?Ratio decidendi
Organ prowadzący przedszkole niepubliczne nie może odmówić udostępnienia umów z rodzicami dzieci podczas kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji oświatowej, powołując się na ochronę danych osobowych. Przepisy ustawy o systemie oświaty oraz uchwały rady gminy uprawniają organy kontrolujące do wglądu w takie dokumenty, a odmowa ich przedstawienia uniemożliwia prawidłowe rozliczenie dotacji i może skutkować obowiązkiem zwrotu środków pobranych w nadmiernej wysokości.Stan faktyczny
Organ prowadzący przedszkole niepubliczne został zobowiązany do zwrotu części dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości w roku 2014. Organ ustalił, że skarżąca nie przedłożyła wymaganych umów z rodzicami dzieci, które stanowiły podstawę wpisu do dziennika zajęć i wykazania do dotacji. Skarżąca odmówiła udostępnienia tych umów, powołując się na ochronę danych osobowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Małgorzata Malinowska – Grakowicz, (sprawozdawca), Protokolant starszy asystent Marcin Kuliś, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu oraz określenie terminu naliczania odsetek, oddala skargę w całości.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. (Nr [...]), działający z upoważnienia Burmistrza P. –Dyrektor Wydziału Oświaty i Kultury, orzekł o:
- ustaleniu B.C.(dalej: strona, skarżąca) - jako organowi prowadzącemu [...]Przedszkole ""A"" w P. kwoty dotacji przypadającej do zwrotu budżetu gminy P. w wysokości [...] zł z tytułu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w roku 2014;
- określeniu terminu naliczania odsetek należnych od kwoty z pkt 1, liczonych jak dla zaległości podatkowych tj. począwszy od dnia następującego po upływie 15 dni od dnia doręczenia decyzji,
- obowiązku dokonania zwrotu do budżetu gminy P. dotacji w kwocie ogólnej, o której mowa w pkt 1 w terminie 15 dni od dnia doręczenia decyzji.
W uzasadnieniu wskazano, że prowadzone przez skarżącą [...]Przedszkole "A" w okresie od stycznia do grudnia 2014 r. otrzymało z budżetu gminy P. dotację, na każdego ucznia uczęszczającego do placówki, w wysokości łącznej [...]zł na zasadach określonych w art. 90 ust. 2b ustawy z dnia 7 września 1991 r. u.s.o. oraz uchwały Nr [...]Rady Miejskiej w P. z dnia [...] sierpnia2013 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji dla niepublicznych szkół, przedszkoli i innych form wychowania przedszkolnego na terenie gminy P. prowadzonych przez osoby prawne lub fizyczne inne niż jednostka samorządu terytorialnego (Dz. Urz. Woj. Dolnośl. z 2013 r. poz. 4814 oraz z 2014 r. poz. 1421 i poz. 4939).
W dniu [...] stycznia 2015 r. upoważnieni przez Burmistrza P., pracownicy Wydziału Oświaty i Spraw Społecznych Urzędu Gminy P. przeprowadzili kontrolę w dwóch placówkach prowadzonych przez skarżącą, w tym w [...] Przedszkolu "A". Zakresem kontroli objęto sprawdzenie zgodności ze stanem faktycznym liczby uczniów wykazywanych w miesięcznych informacjach o aktualnej liczbie uczniów lub wychowanków (wg. stanu na 1 dzień roboczy miesiąca) uczęszczających do placówki w danym miesiącu (sporządzanych zgodnie z załącznikiem Nr 2 do uchwały Nr [...]Rady Miejskiej w P. z dnia [...] sierpnia2013 r.). W trakcie kontroli skarżąca przedłożyła dziennik zajęć przedszkola prowadzony w roku szkolnym 2013/2014 za okres od stycznia do sierpnia 2014 r., cztery karty ewidencji miesięcznej dzieci za okres od września do grudnia 2014 r. orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego o których mowa w art. 7lb ust. 3 u.s.o.
Kontrolujący zweryfikowali dane z miesięcznymi informacjami o aktualnej liczbie uczniów lub wychowanków (wg. stanu na pierwszy dzień roboczy miesiąca) uczęszczających do przedszkola, przekazywanymi do Urzędu Gminy P.. Dla potwierdzenia liczby uczniów ujętej w miesięcznych informacji o aktualnej liczbie uczniów/wychowanków uczęszczających do placówki wg. stanu na pierwszy roboczy dzień miesiąca, organ przyjął uczniów ujętych w dzienniku zajęć (nieskreślonych) wg. stanu na pierwszy roboczy dzień danego miesiąca. Kontrola wykazała, iż łączna liczba uczniów ujęta w dzienniku była zgodna z liczbą wykazaną w miesięcznych informacjach, na którą udzielona została dotacja, tj.: styczeń 38, luty 38, marzec 40, kwiecień 41, maj 44, czerwiec 44, lipiec i sierpień 44 (przerwa wakacyjna). Kolejno kontrola wykazała zgodność liczby uczniów ujętych w kartach ewidencji miesięcznej dzieci przekazanej za okres od września do grudnia 2014 r. z liczbą wynikającą z miesięcznych informacji za ten sam okres tj.: wrzesień 33, październik 34, listopad 39, grudzień 39.
Skarżąca (jak wynika z protokołu kontroli) odmówiła udostępnienia do wglądu dziennika zajęć za okres od września do grudnia 2014 r., a także umów zawartych z rodzicami wszystkich dzieci uczęszczających w okresie od stycznia do grudnia do placówki przedkładając oświadczenie, że z wszystkimi rodzicami/opiekunami prawnymi dzieci uczęszczających do [...] Przedszkola A i [...] A II w P. zawarta jest umowa (zał. nr 2 do protokołu). Oświadczenie to – zdaniem organu – uniemożliwiło mu dokonanie ustaleń w zakresie jakiego konkretnie dziecka dotyczy umowa, daty przyjęcia dziecka do placówki oraz okresu, na jaki zostało przyjęte, czy umowa dotyczy dzieci kontynuujących nauczanie, czy nowo wykazanych uczniów.
W wystąpieniu kontrolnym z dnia [...] marca 2015 r., ponownie zażądano od skarżącej udostępnienia, w terminie 15 dni od dnia otrzymania wystąpienia ww. umów, a nadto dziennika zajęć za okres od września do grudnia 2014 r. Pełnomocnik skarżącej pismem z dnia [...]marca 2015 r. odmówił okazania umów cywilnoprawnych twierdząc, iż spełnienie tego żądania stanowiłoby naruszenie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych.
W konsekwencji wszczęto postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia podlegającej zwrotowi do budżetu gminy P. kwoty dotacji za rok 2014, pobranej w nadmiernej wysokości przez skarżącą. W ramach tego postępowania ponownie wezwano skarżącą do przedłożenia kserokopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem dokumentów w postaci: umów zawartych pomiędzy organem prowadzącym [...]Przedszkole "A" w P. a rodzicami/opiekunami prawnymi wszystkich dzieci wykazywanych w miesięcznych informacjach o aktualnej liczbie uczniów/wychowanków składanych do Urzędu Gminy P. w okresie od stycznia do grudnia 2014 r. oraz dziennika zajęć za okres od września do grudnia 2014 r. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej ponownie oświadczył, że nie przedłoży żądanej dokumentacji, gdyż zgodnie z art. 90 ust. 3g u.s.o., placówki mogą przekazywać dane osobowe uczniów. Ustawa nie uprawnia natomiast organów gminy do przetwarzania danych osobowych rodziców i opiekunów prawnych dzieci.
Organ ponownie wezwał skarżącą do przedłożenia dowodów z dokumentów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, jednocześnie poinformował o możliwości animizacji danych osobowych rodziców/opiekunów prawnych dzieci wskazując, że dokumenty mogą zostać przedłożone w oryginale do wglądu przez organ lub w postaci kserokopii dokumentów potwierdzonych za zgodność z oryginałem dokumentów. Strona w dniu [...] grudnia 2015 r. przedłożyła kserokopię, potwierdzonego za zgodność z oryginałem dziennika zajęć na rok szkolny 2014/2015, za okres uczęszczania dzieci do przedszkola w okresie od września do grudnia 2014 r. Nie przedłożyła natomiast żądnych umów.
Dokonując analizy przekazanego materiału dowodowego, organ potwierdził liczbę uczniów/wychowanków wykazywanych w miesięcznych informacjach za badany okres, tj. wrzesień-grudzień 2014 r. z liczbą uczniów ujętą w dzienniku zajęć. Łączna liczba była zgodna z liczbą, na którą udzielona została dotacja, tj.: wrzesień 33, październik 34, listopad 39, grudzień 39. Dla potwierdzenia liczby uczniów ujętej w miesięcznych informacjach o aktualnej licznie uczniów/wychowanków uczęszczających do placówki wg. stanu na pierwszy roboczy dzień miesiąca, organ przyjął uczniów ujętych w dzienniku zajęć (nieskreślonych) wg. stanu na pierwszy roboczy dzień danego miesiąca. Organ – jak wskazał - dążył do ustalenia czy podstawą ujęcia w dziennikach zajęć uczniów/wychowanków wykazywanych przez stronę w informacjach miesięcznych, w okresie przekazywania dotacji tj. od stycznia do grudnia 2014 r. była umowa zawarta pomiędzy rodzicem/opiekunem prawnym a organem prowadzącym przedszkole lub karta zgłoszenia dziecka, zawierająca okres obowiązywania umowy.
Organ ustalił, że liczba dzieci wpisanych do dziennika zajęć w okresie styczeń - sierpień oraz w okresie wrzesień - grudzień 2014 r. i wykazywanych do dotacji wyniosła 70. Uczniowie na przestrzeni całego 2014 r. uczęszczali do przedszkola w różnych miesiącach. Część uczniów uczęszczało przez 12 miesięcy. Występowali jednak uczniowie uczęszczający przez 8 miesięcy, 6 miesięcy, 4 miesiące czy 2 miesiące, gdyż zostali wpisani do dziennika w takcie roku kalendarzowego, który łączy dwa lata szkolne. Dlatego też organ przyjął łączną liczbę uczniów zsumowaną narastająco w każdym miesiącu w okresie od stycznia do grudnia, która wyniosła ogółem 479 (co wynikało z liczby uczniów wykazywanych miesięcznie, tj. styczeń 38, luty 38, marzec 40, kwiecień 41, maj 44, czerwiec 44 lipiec 45, sierpień 44 (przerwa wakacyjna), wrzesień 33, październik 34, listopad 39 i grudzień 39.
Organ zweryfikował tylko jedną umowę przedłożoną przez skarżącą podczas postępowania w innej sprawie. Przez to podstawą dokonania wpisu do dziennika zajęć w przypadku jednego dziecka uczęszczającego do placówki w lipcu 2014 r., było zawarcie przedstawionej umowy. Oznacza to, że strona nie wykazała umów zawartych pomiędzy organem prowadzącym a rodzicem/opiekunem prawnym potwierdzających przyjęcie 69 uczniów, które to dokumenty uzasadniałyby dokonanie wpisu do dzienników zajęć i wykazanie do dotacji. Fakt nieudostępnienia niniejszych umów lub zgłoszeń przemawiał, zdaniem organu za stanowiskiem, że strona w toku postępowania nie wykazała liczby uczniów, co umożliwiłoby potwierdzenie, iż dotacja w świetle art. 90 ust. 2b u.s.o. została wypłacona w prawem przypisanej wysokości.
Nadto organ wspomniał o treści wyroku NSA z dnia 3 listopada 2015 r. (sygn. akt II GSK 2097/14) i podkreślił, że ustawodawca w art. 90 ust. 4 u.s.o. pozostawił pewien margines luzu prawodawcy podustawowemu, aby zrealizował uchwalanymi przepisami cel wskazany w delegacji ustawowej. Tym samym nie może dojść do sytuacji, aby beneficjent miał otrzymywać dotacje bez żadnych obowiązków po jego stronie. Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, iż kontrola liczby uczniów, na których udzielona została dotacja, była zgodna z przepisami prawa. Stwierdził, że przyznanie dotacji pozostaje w ścisłym związku z liczbą uczniów, którzy uczęszczają do placówki i pobierają w niej naukę. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz w oparciu przytoczoną powyżej wykładnię prawa ustalił, iż kwota udzielonej dotacji w wysokości [...] zł została pobrana w nadmiernej wysokości na 478 uczniów /wychowanków łącznie za 12 miesięcy 2014 r.
Od niniejszej decyzji skarżąca wywiodła odwołanie, po rozpoznaniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji w pierwszej kolejności przywołał treść art. 252 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U z 2013 r. poz. 885 ze zm) i art. 90 ust. 2d, ust. 3e, ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2015 r. poz. 2156 ze zm.). Następnie podniósł, że zgodnie z obowiązującym w 2014 r. przepisami uchwały nr [...]z dnia [...] sierpnia2013 r. Rady Miejskiej w P., w sprawie trybu udzielenia i rozliczania oraz tryby i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji dla niepublicznych szkół, przedszkoli i innych form wychowania przedszkolnego na terenie gminy P. prowadzonych przez osoby prawne lub fizyczne inne niż jednostka samorządu terytorialnego (Dz. Urz. Woj. Dolnośl. z 2013 r. poz. 4814 ze zm.) podmioty otrzymujące dotację z budżetu gminy P. podlegają kontroli w zakresie prawidłowego jej wykorzystania (§ 9 i § 10 uchwały). Organ wskazał, że uchwała ta była przedmiotem badania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia [...] maja 2015 r. sygn. akt IV SA/Wr 878/13 za niezasadne uznał zarzuty strony w kwestii niezgodności z przepisami ustawy o systemie oświaty uchwały, w tym § 6 ust. 13 zgodnie z którym "podstawą złożenia informacji o uczniach lub wychowankach, na których ma być udzielona dotacja jest dokumentacja przebiegu nauczania lub działalności wychowawczej odpowiedniej dla danego rodzaju szkoły, przedszkola lub innej formy wychowania przedszkolnego, tj.:
1.wpis do dziennika zajęć przedszkolnych na podstawie karty zgłoszenia dziecka do przedszkola lub umowy zawartej z rodzicami w odniesieniu do przedszkoli lub innych form wychowania przedszkolnego;
2. wpis do dziennika zajęć lekcyjnych oraz księgi uczniów w szkołach".
Dalej organ II instancji zrelacjonował stan faktyczny sprawy i podkreślił, że spór pomiędzy organem a skarżącą, dotyczy ustalenia w oparciu o jakie dokumenty winna zostać rozliczona liczba dzieci, na które została udzielona dotacja. Jak wynika z akt do protokołu kontroli przeprowadzonej w [...] Przedszkolu "A", skarżąca udostępniła dokumenty w postaci 2 dzienników zajęć przedszkola za rok szkolny 2013/2014 za okres od stycznia do sierpnia, cztery karty ewidencji miesięcznej dzieci za okres od września do grudnia 2014 r. oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dzieci. Skarżąca nie przedłożyła natomiast umów zawartych z rodzicami dzieci, lecz oświadczenie, że ze wszystkimi rodzicami/opiekunami dzieci uczęszczających do [...] Przedszkola "A" w P. zawarta jest umowa.
Tymczasem – jak podkreślił – organ II instancji przepisy uchwały z dnia [...] sierpnia2013 r. nr [...]dawały uprawnienia do żądania przez kontrolujących umów z rodzicami lub zgłoszenia, stanowiącego podstawę do dokonania wpisu w dzienniku zajęć przedszkolnych. Ponadto – jak wskazał organ -umocowanie do nałożenia obowiązku współdziałania w trakcie kontroli poprzez min. udzielanie informacji, wyjaśnień i w tym niezbędnych dokumentów należy wywodzić z treści art. 90 ust. 4 u.s.o. Dotacje przysługują na jednego ucznia i są przekazywane w 12 miesięcznych ratach (art. 90 ustawy o systemie oświaty). Tak więc zmiany liczby uczniów, w trakcie roku winny skutkować proporcjonalną zmianą wysokości poszczególnych rat dotacji, odpowiednio zwiększeniem lub zmniejszeniem. Wobec tego w celu zweryfikowania danych o liczbie uczniów niezbędne są do tego materiały źródłowe, a nie tylko te, jak podkreślił organ, które są wygenerowane wyłącznie przez organ prowadzący (dziennik zajęć, ewidencja). Z § 7 ust. 2 Statutu przedszkola wynika, że przyjęcie dziecka do niego następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej pomiędzy rodzicami (prawnymi opiekunami) lub jednym z rodziców dziecka (opiekunów prawnych), a przedszkolem. Zgodnie z § 6 ust. 8 uchwały informacja, o której mowa w ust. 1, powinna zawierać liczbę uczniów i wychowanków według stanu na pierwszy dzień roboczy miesiąca, na który ma być udzielona dotacja z wyszczególnieniem (...). Dlatego też, w ocenie organu, dane zawarte w umowie/zgłoszeniu, a dotyczące min. daty zgłoszenia dziecka, okresu trwania umowy, są w ocenie organu niezbędne do zweryfikowania danych zawartych w informacjach miesięcznych składanych do Urzędu Gminy P., będących podstawą udzielenia konkretnej wysokości dotacji.
Dalej organ wskazał, że z akt wynika, że tylko część uczniów uczęszczało do przedszkola przez 12 miesięcy. Byli jednak uczniowie, którzy uczęszczali przez 8 miesięcy, 6 miesięcy, 4 miesiące czy 2 miesiące. Zsumowana narastająco w każdym miesiąca liczba uczniów w okresie od stycznia do grudnia wyniosła 479 i wynika z liczby uczniów wykazywanych miesięcznie. W zakresie dowodu potwierdzającego przyjęcie dziecka do przedszkola, zweryfikowana została tylko jedna umowa, która została przedłożona przez stronę w innej sprawie. Skoro zatem łączna liczba dzieci wpisanych do dzienników zajęć w okresie styczeń - sierpień 2014 r. i wrzesień - grudzień i wykazanych do dotacji wyniosła 70 to – w ocenie organu - brak jest dowodów potwierdzających przyjęcie 69 uczniów wykazanych do udzielenia dotacji. Tym samym organ II instancji nie zgodził się z argumentacją pełnomocnika, że udostępnienie zawieranych z opiekunami lub rodzicami uczniów umów, nie mieści się w ustawowym upoważnieniu przetwarzania danych wyłącznie uczniów a udostępnienie takich umów stanowiłoby naruszenie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. Organ wskazał na niekonsekwencję twierdzeń pełnomocnika, który z jednej strony upatruje naruszenia przepisów ustawy o ochronie danych osobowych (nie wskazując jednak konkretnie, których przepisów naruszenie to dotyczy), natomiast z drugiej strony nie widzi takiej potrzeby przy udostępnianiu informacji zawartych w dzienniku zajęć, gdzie w rubryce "rodzice dzieci (prawni opiekunowie)" wskazane są imiona i nazwiska rodziców/opiekunów prawnych wymienionych tam dzieci. Organ podzielił pogląd, iż rozliczenie dotacji winno być dokonane w oparciu o faktyczną liczbę uczniów w poszczególnych miesiącach dotowanego roku, a nie liczbę uczniów wskazaną we wniosku. Dotacja nie będzie odpowiadać faktycznej liczbie uczniów, gdy będzie ona obejmować osoby, które wprawdzie są do przedszkola zapisane, lecz do niego nie uczęszczają.
Zdaniem Kolegium organ I instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ dopuścił także (z uwagi na argumenty pełnomocnika), możliwość animizacji danych osobowych rodziców/opiekunów prawnych dzieci i wskazał, że dokumenty te mogą być przedłożone w oryginale do wglądu przez organ lub w postaci kserokopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem. To na stronie postępowania, wskutek żądania organu (art. 76a § 1kpa) ciąży obowiązek dostarczenia dokumentów (lub ich uwierzytelnionych odpisów), a jednocześnie dokumenty te z mocy prawa (art. 80 ust. 3fu.s.o.) powinny być do wglądu w dotowanym punkcie. Tym samym odmowa takiemu żądaniu organu lub brak wglądu do takich dokumentów w miejscu przewidzianym ustawą oznacza, że okoliczności mające być stwierdzone takim dowodem, nie zostały przez stronę ujawnione, a tym samym nie mogły stanowić materiału dowodowego, o którym mowa w art. 7 i art. 77 kpa.
Odnosząc się końcowo do zarzutu naruszenia art. 252 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.f.p., Kolegium wskazało, że organ I instancji prawidłowo przyjął jako podstawę prawną zwrotu dotacji art. 252 ust. 1 pkt 2 uf.p. Czym innym jest bowiem dotacja, która przysługuje na jednego ucznia, a czym innym dotacja otrzymana na taką osobę. Dotacja otrzymana wiąże się w tym przypadku z ustaleniem rzeczywistej liczby uczniów.
W skardze na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, pełnomocnik strony zarzucił jej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, naruszenie przepisów:
1. postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 6 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. polegającym na nie zastosowaniu jako podstawy prawnej uchwały Rady Miejskiej stanowiącej akt prawa miejscowego, a nie ustawy jako powszechnie obowiązującego aktu prawnego nadrzędnego nad aktami lokalnymi, czyli rozstrzygnięciu konkretnej sprawy w oparciu o podstawę spoza art. 87 Konstytucji RP, przez co organ nie uczynił dość zasadzie legalizmu, wskutek czego prowadził postępowanie w sposób nie budzący zaufania;
2. art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, w tym stanu faktycznego i prawnego oraz odejmowanie działań sprzecznych z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władz publicznych polegającym na niepodjęciu wszelkich czynności wymaganych od organu, a niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz na działaniu w sposób rażąco naruszający zaufanie do władzy publicznej;
3. art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez sprzeczność ustaleń decyzji ze stanem faktycznym i orzeczenie zwrotu dotacji w całości za rok 2014, jakby w trakcie tego roku do placówki prowadzonej przez skarżącą nie uczęszczali w ogóle uczniowie (czyli stan uczniów został określony na 0);
4. wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 6 k.p.a. w zw. z art. 152 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez wydanie decyzji o zwrocie dotacji jako pobranej w nadmiernej wysokości w sytuacji, gdy organy obu instancji w istocie zakwestionowały prawo placówki do otrzymania dotacji w ogóle, skutkiem czego winny wydać decyzję o zwrocie dotacji jako pobranej nienależnie bez podstawy prawnej;
5. art. 75 i art. 77 w zw. z art. 7 k.p.a. polegającym na pominięciu przedstawionych dowodów, nieuwzględnieniu dokumentów w sprawie, niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i załatwienia sprawy pomimo tego, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy;
6. art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji dowolnych i błędnych ustaleń faktycznych i prawnych;
7. art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, co stanowi naruszenie przepisu, uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu I instancji i zrozumienie tych motywów, oraz w stopniu istotnym wpływa na wynik sprawy.
II. naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe stosowanie:
1 art. 90 ust. 2b i ust. 2d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (u.s.o.) nakazujących wypłacanie dotacji na każdego ucznia przedszkola uczęszczającego do placówki;
2. art. 131 oraz art. 242 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i ust. 4 u.f.p., poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż dotacje podmiotowe wypłacane na każdego ucznia przedszkola niepublicznego zostały wypłacone w nadmiernej wysokości;
3. art. 252 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.f.p. poprzez wydanie decyzji o kwocie dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, podczas gdy uzasadnienie oraz dokumentacja organu wskazują, że decyzja winna jako podstawę prawną przyjąć zwrot dotacji pobranej nienależnie.
W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi w całości, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie, wraz z argumentacją.
W ślad za pismem procesowym z dnia 5 września 2016 r. skarżąca przedłożyła min. kserokopie umów zawartych z rodzicami oraz protokół kontroli nadzoru pedagogicznego (k. 92 – 194 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad-ministracyjnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez samorządowe kolegia odwoławcze.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Z drugiej jednak strony, sądy te są zobowiązane do oddalenia skarg na decyzje zgodne z prawem (art. 151 tej samej ustawy).
Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, z następujących powodów.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy w zasadzie dwóch kwestii:
- pierwszej odnoszącej się do konieczności ustalenia w oparciu o jakie dokumenty winna zostać rozliczona liczba dzieci uczęszczająca do prowadzonego przez skarżącą [...] Przedszkola "A, na które została udzielona dotacja;
- drugiej (stanowiącej de facto oczywistą konsekwencję pierwszej), czy skarżąca (jako dotowana) mogła odmówić organom kontrolującym wykorzystanie dotacji przedstawienia do wglądu żądanych dokumentów.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że prowadzone przez skarżącą [...]Przedszkole "A" w okresie od stycznia do grudnia 2014 r. otrzymało z budżetu gminy P. dotację, na każdego ucznia uczęszczającego do placówki w wysokości łącznej [...]zł. Niniejsza dotacja została przyznana skarżącej na zasadach określonych w art. 90 ust. 2b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U z 2016 r. poz 1943 (zwanej dalej u.s.o.)) i w uchwale Nr [...]Rady Miejskiej w P. z dnia [...] sierpnia2013 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji dla niepublicznych szkół, przedszkoli i innych form wychowania przedszkolnego na terenie gminy P. prowadzonych przez osoby prawne lub fizyczne inne niż jednostka samorządu terytorialnego (Dz. Urz. Woj. Dolnośl. z 2013 r. poz. 4814 oraz z 2014 r. poz. 1421 i poz. 4939)
W tym miejscu zaakcentowania wymaga, że z otrzymaniem dotacji oświatowych (z uwagi na ich specyficzny charakter) ścisłe powiązana jest kontrola ich wydatkowania. Prawo kontroli wykorzystania udzielonych dotacji pozostaje w związku z wyrażoną w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 885), zwanej dalej jako u.f.p., zasadą jawności i przejrzystości gospodarowania środkami publicznymi (art. 4). Nie może bowiem budzić wątpliwości (wbrew zapatrywaniom skarżącej), że w odniesieniu do środków publicznych muszą obowiązywać (i obowiązują) wszystkie podmioty dotowane szczególne i jednakowe zasady weryfikacji ich wydatkowania. Są to przecież należności celowe, przeznaczone na realizację konkretnie wskazanych zadań określonej placówki (w tym również: przedszkola lub innej formy wychowania przedszkolnego), które mogą być wykorzystanie wyłącznie na sfinansowanie konkretnych wydatków wskazanych w art. 90 ust. 3d u.s.o.. Jako finansowane ze środków publicznych kontroli podlega w związku z tym prawidłowość ich spożytkowania. W razie stwierdzonych zaś w tym zakresie nieprawidłowości, traktowane są jako kwoty niewykorzystane, nienależnie pobrane, wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem i podlegają zwrotowi (art. 252 ust. 1 u.f.p.).
Dlatego też ustawodawca upoważnił organy samorządu terytorialnego do ustalenia kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji (art. 90 ust. 3e u.s.o.) oraz trybu i zakresu kontroli (art. 90 ust. 4 u.s.o.). Z art. 90 ust. 4 u.s.o. wynika, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystania z uwzględnieniem w szczególności (a więc nie tylko) podstawy obliczania dotacji, zakresu danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielnie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania, oraz terminu i sposobu rozliczenia dotacji.
Z przywołanego art. 90 ust. 4 u.s.o. wynika zatem jednoznacznie, że intencją ustawodawcy było przeniesienie na rzecz organu stanowiącego właściwej jednostki samorządu terytorialnego uprawnienia do ustalenia, w drodze uchwały (stanowiącej akt prawa miejscowego), ogólnych zasad związanych z procesem przyznawania dotacji oświatowych oraz trybu weryfikacji prawidłowości wykorzystania przyznawanych środków. Uchwała wydawana w tym przedmiocie może zatem zawierać m.in. przepisy regulujące treść wniosku o przyznanie dotacji, upoważnienie jednostek organizacyjnych działających w ramach właściwego urzędu do weryfikacji formalnej wniosków, czy też szczegółowy tryb prowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystania środków (vide: wyrok NSA z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 66/13, wyrok NSA z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 261/14, wyrok NSA z dnia 10 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1374/14; baza orzeczeń.nsa.gov.pl). Ustawodawca przekazując prawodawcy podustawowemu (organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego) regulację określonej materii, pozostawił mu zatem pewien margines swobody, aby ten mógł osiągnąć zamierzony cel kosztem jak najmniejszym dla adresatów tych przepisów. Jak wskazuje się w orzecznictwie przeniesienie przez ustawodawcę omawianych kompetencji na jednostkę samorządu terytorialnego ma służyć sprecyzowaniu i indywidualizacji trybu przyznawania i rozliczania dotacji (np. poprzez dookreślenie jakie dokumenty winny zostać przedstawione kontrolującym tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie) w odniesieniu do potrzeb konkretnej społeczności, uwzględniając specyfikę lokalną, w granicach określonych przepisami ustawy (vide: wyrok NSA z dnia 10 lipca II GSK 1374/14).
Przepis art. 90 ust. 4 u.s.o. delegował na organ właściwy kompetencję do szczegółowego określania procedury kontroli oraz zakresu elementów poddanych kontroli, przy zastosowaniu kryterium prawidłowości wykorzystania środków, a więc zgodności z celami, którym udzielone dotacje mają służyć. Pamiętać przy tym należy, że obowiązkiem organu dotującego jest nie tylko i wyłącznie udzielenie dotacji publicznym i niepublicznym szkołom i przedszkolom na każdego ucznia, ale także (co miało miejsce w niniejszej sprawie) dokonanie kontroli prawidłowości wydatkowania i rozliczenie tych dotacji. Kontrola ta winna wówczas obejmować m.in. ustalenie faktycznej (rzeczywistej) liczby uczniów w terminach określonych przez organ udzielający dotacji tj. w poszczególnych miesiącach dotowanego roku.
Tym samym Rada Miejska w P. działając w granicach ustawowego upoważnienia wynikającego z art. 90 ust. 4 u.s.o. - w akcie prawa miejscowego – dookreśliła rodzaje dokumentów mające służyć ustaleniu, czy beneficjenci dotacji wykorzystują otrzymane środki w sposób prawidłowy. Uczyniła to w uchwale z dnia [...] sierpnia2013 r. Nr [...]w sprawie trybu udzielenia i rozliczania oraz tryby i zakresu kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji dla niepublicznych szkół, przedszkoli i innych form wychowania przedszkolnego na terenie gminy P. prowadzonych przez osoby prawne lub fizyczne inne niż jednostka samorządu terytorialnego (Dz. Urz. Woj. Dolnośl. z 2013 r. poz. 4814 ze zm.). I wbrew zarzutom skargi zapisy tej uchwały (poza § 6 ust. 3 i 4) są zgodne z prawem, co znajduje odzwierciedlenie w treści prawomocnego orzeczenia tutejszego Sądu w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 878/13 i jako takie nie podlegają już ocenie przez tut. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę.
Zgodnie zaś z przepisami art. 90 ust. 3f i 3g u.s.o. kontrola dotacji uprawnia osoby uprawnione do przeprowadzenia kontroli do wstępu do szkół i placówek oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania przez osoby upoważnione przez organ dotujący, a także przetwarzania danych osobowych uczniów. Uszczegółowienie tego zapisu zawiera ww. uchwała. Podmioty otrzymujące dotację z budżetu gminy P.e, w tym również skarżaca, podlegały zatem kontroli w zakresie prawidłowego jej wykorzystania i w ramach tej kontroli - stosownie do zgodnego z prawem i czytelnego zapisu § 6 ust. 13 uchwały - winny przedłożyć:
1. wpis do dziennika zajęć przedszkolnych na podstawie karty zgłoszenia dziecka do przedszkola lub umowy zawartej z rodzicami w odniesieniu do przedszkoli lub innych form wychowania przedszkolnego;
wpis do dziennika zajęć lekcyjnych oraz księgi uczniów w szkołach.
Umożliwienie zaś przeprowadzenia kontroli, w tym umożliwienie wglądu do żądanych dokumentów (które w niniejszej sprawie zostały w sposób jasny i precyzyjny doszczegółowione w § 6 ust. 13 uchwały) stanowiło element obligatoryjnego zachowania ciążącego na dotowanej w trakcie kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji. Niedostarczenie (nieprzedstawienie) w trakcie kontroli dookreślonej ww. przepisem uchwały dokumentacji na żądanie kontrolującego czyni bowiem prawo do kontroli niewykonalnym i jako takie jest niedopuszczalne.
W kontekście powyższego jako niedopuszczalne należy zatem ocenić zachowanie skarżącej, która jako dotowana - podczas kontroli związanej z oceną prawidłowości wykorzystania otrzymanej dotacji - nie przedstawiła osobom kontrolującym żądanych dokumentów tj. umów zawartych pomiędzy organem prowadzącym [...]Przedszkole "A" w P. a rodzicami/opiekunami prawnymi wszystkich dzieci wykazywanych w miesięcznych informacjach o aktualnej liczbie uczniów/wychowanków składanych do Urzędu Gminy P. w okresie od stycznia do grudnia 2014 r. Nie sposób bowiem uznać, aby przedstawienie przez skarżącą jedynie dzienników zajęć – w świetle wskazanych zapisów uchwały – było wystarczające. Wpisy do tych dzienników winny zostać bowiem przedłożone organom kontroli wraz z kartą zgłoszenia dziecka do przedszkola lub umową zawartą z rodzicami w odniesieniu do przedszkoli lub innych form wychowania przedszkolnego.
Skarżaca nie wywiązała się z tego obowiązku, a jako dotowana nie mogła przecież kreować, nowego "przyjaznego jej" trybu, kontroli. W szczególności nie mogła nie okazać dokumentów, bądź okazać je (tak jak uczyniła) w sposób selektywny i wybiórczy. Skarżąca zobowiązana bowiem była - jako dotowana - poddać się kontroli na zasadach określonych w ustawie o systemie oświaty, które w sposób zgodny z prawem (co wynika z treści wyroku tut. Sądu w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 878/13) uszczegółowione zostały w uchwale Rady Miejskiej w P. z dnia [...] sierpnia2013 r. Nr [...]- na równi z innymi podmiotami dotowanymi. Skoro zatem skarżąca w toku całego postępowania administracyjnego konsekwentnie odmawiała przedstawienia żądanych dokumentów, to winna liczyć się z konsekwencjami takiego postępowania. Należy bowiem pamiętać, że czynności kontrolne (w tym realizacja żądania okazania dokumentów) służą po pierwsze organowi, gdyż mają na celu ustalenie prawidłowości wykorzystania przyznanej dotacji. Ale po wtóre służą podmiotowi dotowanemu i kontrolowanemu, gdyż zapobiegają niebezpieczeństwu bezpodstawnego wszczęcia postępowania zmierzającego do zwrotu nienależnie pobranej dotacji. Skarżaca jako dodawana winna mieć tego świadomość.
Działania skarżącej polegające na przedłożeniu wymaganej dokumentacji tj. umów zawartych z rodzicami dzieci uczęszczających do [...] dopiero na etapie postępowania sądowego należy uznać – w ocenie Sądu - za co najmniej spóźnione. Zgodnie bowiem z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W drodze wyjątku, zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów. Nie jest natomiast jego rolą - co wymaga podkreślenia Sądu - uzupełnianie materiału dowodowego. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. jest bowiem jedynie ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym do ustalania stanu faktycznego sprawy. Tym samym w postępowaniu przed sądem administracyjnym strona nie może oczekiwać, iż Sąd będzie prowadził postępowanie dowodowe i ustalał stan faktyczny sprawy i w tym celu oceniał prawidłowość, kompletność przedłożonych w niniejszej sprawie licznych odpisów umów. Sąd wprawdzie dopuścił dowód m.in. z przedłożonych przez skarżącą umów cywilnoprawnych z rodzicami dzieci uczęszczających do przedszkola prowadzonego przez stronę, aczkolwiek uczynił to tylko i wyłącznie na okoliczność, że umowy te zostały zawarte. Skarżaca – skoro była w posiadaniu tych umów – to winna je okazać w toku postępowania administracyjnego, a nie dopiero na etapie postępowania sądowego. Sąd nie może sanować takiego postępowania skarżącej.
Ponadto podkreślenia wymaga, że wbrew twierdzeniom skarżącej, przedłożenie organom w trakcie kontroli umów cywilnych zawartych z rodzicami dzieci uczęszczających do przedszkola nie naruszyłoby przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. Stosownie bowiem do treści art. 90 ust. 3g u.s.o. organy, o których mowa w ust. 3e, w związku z przeprowadzaniem kontroli prawidłowości wykorzystywania dotacji przez szkoły i placówki mogą przetwarzać dane osobowe uczniów tych szkół i placówek. Organami, o których mowa w ust. 3e tego przepisu są organy jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie zaś z art. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze. zm.) każdy ma prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych, a przetwarzanie danych osobowych może mieć miejsce ze względu na dobro publiczne, dobro osoby, której dane dotyczą, lub dobro osób trzecich w zakresie i w trybie określonym ustawą. W świetle natomiast art. 23 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W niniejszej sprawie dysponowanie przez organy kontrolujące powołanymi danymi – wymienionymi w § 6 ust. 13 uchwały - tj. wpisami do dzienników zajęć przedszkolnych na podstawie karty zgłoszenia dziecka do przedszkola lub umowy zawartej z rodzicami w odniesieniu do przedszkoli lub innych form wychowania przedszkolnego - należy traktować jako ustawowo dopuszczoną możliwość przetwarzania danych osobowych dzieci uczęszczających do przedszkola. Dane te były bowiem niezbędne do przeprowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji i służyły jej zrealizowaniu. Ich brak uniemożliwił organom dokonanie niezbędnych ustaleń, w tym w zakresie jakiego konkretnie dziecka dotyczy umowa, daty przyjęcia dziecka do placówki oraz okresu, na jaki zostało przyjęte, czy umowa dotyczy dzieci kontynuujących nauczanie, czy nowo wykazanych uczniów.
Jako niezasadny należy ocenić też zarzut skargi rzekomego wydania zakwestionowanej decyzji z naruszeniem art. 6 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o podstawę spoza źródeł prawa wymienionych w art. 87 Konstytucji RP. Rozumowania takiego nie sposób podzielić, jeśli zważyć na postanowienia wielokrotnie już przywoływanych przepisów uchwały Rady Miejskiej w P. z dnia [...] sierpnia2013 r. Nr [...]oraz art. 90 u.s.o i art. 252 u.f.p. Wskazane przepisy mieszczą się bowiem bez wątpienia w katalogu obowiązujących źródeł prawa w ujęciu konstytucyjnym: pierwszy jako element prawa miejscowego (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP), pozostałe zaś jako przepisy rangi ustawowej. Tym samym, jako niezasadny, należy ocenić zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. polegający – w ocenie skarżącej – na nie wyjaśnieniu podstawy prawnej i faktycznej decyzji.
Sąd nie dopatrzył się nadto w działaniach organów innych uchybień natury procesowej, w szczególności zaś art. 7, 75, 77 i 80 k.p.a. Trudno bowiem przyjąć aby działania organów – które jak wynika z akt sprawy wielokrotnie wzywały skarżącą do przedłożenia wszystkich dokumentów wskazanych w § 6 ust. 13 uchwały (nawet w wersji zanonimizowanej) – niewyczerpująco zebrały materiał dowodowy. Organy administracji nie oczekiwały biernie na zgłoszenie dowodów przez skarżącą, ale w związku z zasadą oficjalności (art. 7 i 75) podejmowały wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy, w tym również do przeprowadzania z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z 29 listopada 2000 r., V SA 948/00, SIP nr 50114). Zawarty w art. 7 k.p.a. zwrot "wszelkie" dotyczy wyłącznie takich czynności, które pozostają w zgodzie z prawem, i tylko w tym zakresie w jakim dana okoliczność może być ustalona dostępnymi organowi środkami dowodowymi. O ile więc dana czynność, z przyczyn prawnych lub faktycznych, nie może być dokonana przestaje być czynnością, o której mowa w art. 7 k.p.a., a przez to nie jest czynnością niezbędną do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Brak czynności (dowodu) niezbędnej do wyjaśnienia sprawy mimo podejmowania starań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i podjęcia takiej czynności, spowodowanej świadomym działaniem lub zaniechaniem strony – tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie - oznacza, że organ rozstrzyga (załatwia) sprawę na podstawie dostępnego mu materiału dowodowego z pominięciem dowodu, którego przeprowadzenie okazało się niemożliwe (w sprawie z pominięciem umów do których przedłożenia skarżąca była wzywana).
Skoro zatem ustawodawca w przywołanym już wcześniej art. 90 ust. 3f u.s.o zagwarantował konkretnym podmiotom prawo wglądu do konkretnej dokumentacji w konkretnym miejscu, w tym zatem dokumentacji dookreślonej w treści § 6 ust. 13 uchwały, to rzeczą skarżącej jako kontrolowanej było niewątpliwie (co już zostało wcześniej wykazane) udostępnienie tej dokumentacji takim podmiotom w sposób w tym przepisie i w tej uchwale przewidzianym (czyli w komplecie wraz z umowami). Prawu do kontroli odpowiada bowiem obowiązek poddania się takiej kontroli. Dlatego też stwierdzić należy, że niemożność podjęcia danej czynności procesowej tj. uzyskania umów podpisanych z rodzicami dzieci uczęszczających do przedszkola oznacza, że zaniechanie jej przeprowadzenia nie stanowi naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Rozpatrzenie sprawy bez przeprowadzenia takiej czynności – wbrew twierdzeniom skarżącej - nie oznacza też, że jej rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny. Świadome nieprzedłożenie przez skarżącą, mimo wielokrotnych wezwań organu, dokumentacji niezbędnej dla wyjaśnienia sprawy, spowodowało konieczność jej rozstrzygania na podstawie zebranego materiału dowodowego z uwzględnieniem faktu braku dostępu do wskazanej dokumentacji. To zaś oznacza, że okoliczność mająca tymi dowodami być wykazana nie została udowodniona. Tak też było w niniejszej sprawie. Świadoma bierna postawa skarżącej polegająca de facto na niewykonaniu przez nią obowiązku wynikającego z § 6 ust. 13 uchwały Rady Miejskiej w P. z dnia [...] sierpnia2013 r. Nr [...]w zw. z art. art. 90 ust. 3f i 4 u.s.o. obligowała organ do wydania zaskarżanej decyzji.
Orzekając w sprawie organy nie naruszyły również przepisów prawa materialnego. Prawidłowo przywołały i zastosowały w sprawie przepisy u.s.o. i uf.p. Odnosząc się do nieprawidłowego – w ocenie skarżącej – zastosowania art. 252 u.f.p. wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 252 ust. 3, 4 i 5 u.f.p. dotacjami pobranymi w nadmiernej wysokości są dotacje otrzymane z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższe niż niezbędne na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania (ust. 3). Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej (ust. 4). Zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości (ust. 5). Stwierdzenie okoliczności, że dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem albo pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, a przez to podlegają zwrotowi do budżetu (wraz z odsetkami) następuje w drodze wydania stosownej decyzji przez organ do tego upoważniony. Decyzja taka musi zawierać ustalenie wystąpienia wskazanych okoliczności, zaś ich wystąpienie powoduje skutki prawne opisane w art. 262 ust. 1 u.f.p., i to niezależnie – co wymaga podkreślenia Sądu - od tego czy dotyczą pkt 1 czy też pkt 2 tego przepisu. Co do dotacji pobranych w nadmiernej wysokości wskazać należy, że de facto chodzi o ustalenie rzeczywistej liczby uczniów, na których skarżąca otrzymała dotację. Nie uczniów wskazanych we wniosku. Słusznie zatem organy wskazały jako podstawę prawną zwrotu art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a, skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło