III SA/Wr 657/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant aplikant radcowski Adam Małycha po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi W S na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zatrzymania prawa jazdy I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku. Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L - działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) stwierdziło, że odwołanie W S (zwanego dalej skarżącym) z dnia [...] r. od decyzji Starosty G Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zatrzymania prawa jazdy i skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia w art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu orzeczenia przytoczono, że opisaną decyzją Starosta G orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. A,B i skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie posiadanych kwalifikacji. Decyzja ta zawierała pouczenie o określonym w art. 129 § 2 k.p.a. prawie wniesienia odwołania w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Rozstrzygnięcie zostało doręczone dorosłemu domownikowi - zięciowi strony - K S w dniu [...] roku, co poświadcza zwrotne potwierdzenie odbioru. Taki sposób doręczenia przewiduje art. 43 kodeksu postępowania administracyjnego stanowiąc, że w przypadku nieobecności adresata pisma doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (...). Jak dalej zauważył organ odwoławczy - zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Stosownie do art. 57 § 1 k.p.a. - jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Paragraf 5 stanowi ponadto, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej albo złożono w polskim urzędzie konsularnym (...). Ustawowy zatem termin do wniesienia odwołania od powyższej decyzji upływał z dniem [...] roku i w tym też dniu należało je złożyć. Odwołanie zostało sporządzone w dniu [...] roku i w tym samym dniu nadane w urzędzie pocztowym, a więc po upływie 14 dniowego terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. W końcowym fragmencie uzasadnienia organ wskazał, że warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. W związku z tym w postępowaniu odwoławczym sprawa nie może być rozpoznana merytorycznie. W skardze na to rozstrzygnięcie skarżący podał, że w dniu [...] roku, przez przypadek dowiedział się o prowadzonym postępowaniu w Starostwie Powiatowym w G oraz o wydaniu decyzji. Nie był zatem w stanie ustosunkować się do stawianych zarzutów i nie znał zebranego materiału dowodowego. Nie odebrał w tej sprawie żadnej korespondencji. Złożył odwołanie od tej decyzji i w dniu [...] roku doręczono mu dokumentację postępowania, o co wnosił w odwołaniu. W skardze podtrzymał zarzuty odwołania twierdząc, że materiał dowodowy oparty został na nieprawdziwych informacjach, gdyż K S , który odebrał decyzję nie jest jego zięciem i nie przebywa we wspólnym gospodarstwie domowym. Zdaniem skarżącego odwołanie zostało wniesione prawidłowo i winno być rozpoznane, a zaskarżone postanowienie stanowi rażące naruszenie prawa. W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi dodatkowo argumentując, że doręczenie decyzji było zgodne z treścią art. 43 k.p.a. Stanowi on, iż w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pismo doręcza się za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi; o doręczeniu pisma do rąk sąsiada lub dozorcy umieszcza się zawiadomienie na drzwiach mieszkania adresata. Organ wywodził, powołując się na judykaturę, ze podjęcie przesyłki adresowanej do strony postępowania przez dorosłego domownika i złożenie podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru oznacza jednocześnie podjęcie się przez niego oddania decyzji adresatowi. Datą doręczenia określonego w art. 43 jest dzień oddania pisma do rąk dorosłego domownika. Okoliczność, że dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania. Wprawdzie pojęcie "domownika" nie zostało zdefiniowane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, to jednak zarówno w literaturze, jak też w orzecznictwie sądowym podjęto próbę interpretacji tego pojęcia. Skład orzekający Kolegium podzielił w tej materii pogląd zawarty w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1996r. sygn. akt III RN 27/96, zgodnie z którym status "domowników" adresata mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe. W kontekście powyższego SKO stwierdziło, że doręczenie zastępcze decyzji było skuteczne. W chwili bowiem doręczania pisma adresat był nieobecny, zaś adresowaną do niego przesyłkę odebrał dorosły domownik tj. zięć strony. Wprawdzie na pokwitowaniu odbioru nie określił on stopnia pokrewieństwa bądź powinowactwa, lecz organ I instancji wystąpił do jednostki doręczającej tj. do Centrum Usług Pocztowych Punkt Pocztowy w G o wskazanie kim, w stosunku do adresata, jest potwierdzający odbiór pisma K S . W odpowiedzi poinformowano, iż jest on zięciem skarżącego. Nieobecność adresata nie wynikała ze zmiany adresu dokonanej w trakcie trwającego postępowania i jednocześnie zgłoszonej organowi prowadzącemu postępowanie, stosownie do art. 41 k.p.a. Kolegium zauważyło jednocześnie, że strona twierdząc, iż K S nie jest jej zięciem, nie wskazuje kim faktycznie jest on dla niej i jaki charakter miał pobyt tej osoby w miejscu zamieszkania strony. Nie wskazuje także okoliczności, w których dowiedziała się o wydaniu przez organ I instancji decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy i skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami. Nie podaje również, kto przekazał jej powyższą decyzję. W tej sytuacji trudno dać wiarę twierdzeniom strony, iż o prowadzonym postępowaniu dowiedziała się przez przypadek, a nie od osoby odbierającej decyzję. Jeżeli strona z określonych faktów zamierza uzyskać korzystne dla siebie skutki to w jej interesie leży, aby wskazać konkretne dowody potwierdzające te okoliczności. Gołosłowne twierdzenia i negacja dowodów zgromadzonych przez organ I instancji nie potwierdzone żadnymi dowodami przeciwnymi nie może stanowić skutecznych argumentów zmierzających do uchylenia podjętego przez Kolegium rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Skarga może zostać uwzględniona tylko wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145 -150 p.p.s.a.). Dokonana zgodnie z przedstawionymi kryteriami sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała konieczność zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. W myśl przywołanego przepisu zaskarżony akt podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego. Zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a wypadku gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia. Z brzmienia przywołanego przepisu wynika zatem, że rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji jest uzależnione od doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie tego postępowania. Przez doręczenie decyzji należy przy tym rozumieć doręczenie dokonane w sposób unormowany w art. 39 - 47 k.p.a. W konsekwencji o uchybieniu terminu do złożenia odwołania można mówić wówczas, gdy doręczenie zaskarżonego orzeczenia dokonane zostało zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 39 k.p.a. organ administracji doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub inne upoważnione osoby lub organy. Osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.). Natomiast w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy, zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania (art. 43 k.p.a.). Interpretując pojęcie domownika organ odwoławczy słusznie wskazał, że na tle orzecznictwa sądów administracyjnych status "domowników" adresata pisma (art. 43 k.p.a.) mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci, niezależnie od tego, czy równocześnie prowadzą z nim wspólne gospodarstwo domowe.(np. wyrok WSA w Warszawie sygn. III SA/Wa 1500/07 z dnia 27.02. 2008 r., LEX nr 501557). W świetle okoliczności faktycznych sprawy - jak wynika z akt- decyzja organu pierwszej instancji została wysłana skarżącemu za pośrednictwem poczty na adres wskazany przez niego jako adres zamieszkania. Z treści adnotacji poczynionych na załączonym do niej druku zwrotnego potwierdzenia odbioru nie sposób jednak ustalić, czy doręczyciel spełnił wymogi wynikające z cytowanego art. 43 k.p.a. Widnieje na nim data "06.08.08" jak dzień odbioru przesyłki i czytelny podpis odbierającego - "S K" - a poniżej adnotacja - "pełnom 1/2002". Na podstawie takich adnotacji nie można jednak stwierdzić, czy sposób zawiadomienia odpowiadał wymogom określonym w art. 43 k.p.a. Jakkolwiek uprzednio w toku postępowania - wobec odbioru przez K S skierowanego przez organ do skarżącego zawiadomienia o wszczęciu postępowania - organ I instancji ustalał w Centrum Usług Pocztowych kim jest ta osoba w stosunku do adresata i uzyskał odpowiedź, że jest zięciem, lecz nie jest to wystarczające dla uznania przesłanek warunkujących prawidłowość doręczenia po myśli art. 43 k.p.a. Placówka pocztowa nie wskazała bowiem źródła informacji o stopniu pokrewieństwa, a poza tym nie można na tej podstawie w szczególności ustalić, czy wskazany odbiorca jest faktycznie domownikiem, jak przyjęły organy. Skarżący oświadczył w skardze, że K S nie przebywa we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie zostały rozeznane okoliczności miejsca odbioru decyzji. Tych istotnych z racji brzmienia przepisu art. 43 k.p.a. okoliczności faktycznych organ odwoławczy nie ustalał w toku postępowania, nie dążył w ogóle do ich wyjaśnienia także organ I instancji. Nie wiadomo zatem, czy wskazany odbiorca decyzji zamieszkiwał w lokalu, podanym jako adres zamieszkania skarżącego, lecz tylko nie prowadził z nim wspólnego gospodarstwa domowego, czy też nie mieszkał pod tym adresem i nie może być uznany za domownika w przytoczonym wyżej rozumieniu. Tymczasem godzi się zauważyć, że dodatkowa adnotacja zamieszczona na zwrotnym potwierdzeniu odbioru - "pełnom 1/2002" - może także sugerować, że chodzi o rodzaj pełnomocnictwa, o którym mowa w art. 26 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (jt. Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz.1159 ze zm.). Organy pominęły zbadanie charakteru tej adnotacji, tzn. czy obierający przesyłkę posiadał stosowne pełnomocnictwo do odbioru pism kierowanych do skarżącego i działał jako pełnomocnik pocztowy czy też jako "dorosły domownik". Twierdzenia zatem, że K S jest domownikiem w ujęciu wyżej określonym nie zostały poparte przez organ żadnym dowodem. Należy zauważyć, wbrew stanowisku zawartemu w przedostatnim akapicie odpowiedzi na skargę, że to rolą organu było w toku postępowania wyjaśnienie (z udziałem strony) okoliczności doręczenia decyzji. Brak pełnych ustaleń w tej mierze uniemożliwia na tym etapie przyjęcie skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji oraz przesądzenie w zakresie biegu terminu do wniesienia odwołania. W związku z uchybieniem przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nakładających na organy administracji publicznej powinność wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy - należało wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżone postanowienie. Prowadząc ponowne postępowanie organ podejmie czynności procesowe w celu rzetelnego wyjaśnienia okoliczności doręczenia spornej decyzji. Z przytoczonych względów, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.