III SA/Wr 66/15

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K,o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2000 zł skarżący uiścił w dniu 24 lutego 2015 r. należny wpis, przy czym złożył jednocześnie zażalenie na ww. zarządzenie i wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskazując w uzasadnieniu, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada gospodarstwo rolne (5,5 ha), które przynosi mu dochód w wysokości 717 zł. Dodał, że nałożenie przez Gminę w roku 2008 na niego kary administracyjnej w wysokości 707.000 zł doprowadziło do "kompletnego paraliżu finansowego i w konsekwencji do bankructwa". W piśmie z dnia 27 marca 2015 r. wnioskodawca oświadczył, że jego dochód roczny (wraz z dopłatami z UE) z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego wynosi ok. 8-9 tys. zł; podejmuje próby zbycia posiadanych nieruchomości ale nikt nie chce ich kupić; a pisma procesowe pomaga mu sporządzić nieodpłatnie zaprzyjaźniony dziennikarz śledczy. Dodał, że środki na uiszczenie wpisu otrzymał od swojej matki, która ma 70 lat, utrzymuje się ze "skromnej" renty i opiekuje się bardzo ciężko chorym mężem. Poinformował, że nieruchomość położona w B. należy do jego rodziców, ta z kolei położona w Z.należy do jego sąsiadów (a podaje ten adres do korespondencji, bo do niego nie dochodzi listonosz). Skarżący wskazał, że nie posiada gazu, energię elektryczną czerpie z wiatraka, wodę ma z własnego ujęcia, a śmieci segreguje i wrzuca do kontenerów gminnych. Z uwagi na liczne zajęcia komornicze nie posiada już żadnego sprzętu rolniczego (w związku z powyższym czasami pomagają mu na roli znajomi). Skarżący zobowiązany jest do opłacenia podatku rolnego (rocznie)- 966 zł (z tego tytułu posiada zaległości w wysokości 2.361 zł). Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), gdy zaś wykaże tylko, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) wówczas Sąd może przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym. Mając na uwadze wysokość wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika wniosek dotyczący ustanowienia adwokata zasługuje na uwzględnienie. Jednakże w pozostałym zakresie wniosek jest niezasadny. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Podkreślić należy, że skarżący uiścił (za pośrednictwem swoje matki- osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych wobec niego na podstawie art. 128 i art. 133 § 2 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego) należny wpis sądowy, który był jedynym na tym etapie kosztem sądowym. W tej sytuacji należy uznać, że wobec skarżącego nie istnieją aktualnie podstawy aby zwolnić go z kosztów sądowych, bowiem odmowa nie zamyka mu to drogi do sądu i nie stanowi również przeszkody w tym aby skarżący w przyszłości ubiegał się o przyznanie prawa pomocy (gdy pojawią się inne koszty sądowe, a on nie będzie miał możliwości ich uiszczenia). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.