III SA/Wr 667/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędzia NSA Anna Moskała Protokolant Katarzyna Dziok po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewody D. z dnia 25 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 25 września 2006 r., Nr [...] - wydaną po rozpatrzeniu odwołania A. G. od decyzji Burmistrza O. Ś. z dnia 17 lipca 2006 r., Nr [...], w której organ ten orzekł o wymeldowaniu odwołującej się z pobytu stałego w lokalu przy ul. J. [...] w O. - Wojewoda D. utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne orzeczenie. W pierwszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał następujące okoliczności sprawy. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek S. G. - byłego męża A. G. Z wyjaśnień stron wynika, że A. G. nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego już od lutego 2003 r. Sama zainteresowana twierdzi, że opuszczenie przez nią lokalu, w którym była zameldowana na pobyt stały, zostało spowodowane nagannym zachowaniem wnioskodawcy. Zarzuty te były przedmiotem postępowania karnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia 28 września 2005 r. (sygn. akt VI K 659/04), w którym to wyroku Sąd uniewinnił S. G. od zarzucanego mu psychicznego i fizycznego znęcania się nad A. G. Biorąc pod uwagę takie ustalenia Wojewoda D. uznał, że brak było podstaw do uwzględnienia odwołania, w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym, za równoznaczną z opuszczeniem lokalu - w rozumieniu tego przepisu - należy uznać także sytuację, w której osoba wbrew własnej woli została usunięta z lokalu, a nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót, lub też - dochodząc tego prawa, uzyskała niekorzystne dla siebie rozstrzygnięcie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody A. G. przyznała, że w lutym 2003 r. została zmuszona do opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu (wraz z synem). Decyzję tę podjęła z obawy o bezpieczeństwo własne i syna, jako że słowna i fizyczna agresja jej byłego męża nasiliła się po rozwodzie w 2002 r. Skarżąca wyjaśniła dalej, że w sprawie karnej zapadł najpierw wyrok skazujący S. G., jednak został on uchylony po rozpoznaniu apelacji byłego męża. Natomiast apelacja prokuratury od kolejnego wyroku - tym razem uniewinniającego - na który powołały się organy meldunkowe, została cofnięta przez ten organ, z niezrozumiałych dla strony powodów. Sam uniewinniający wyrok Sądu Rejonowego w T. skarżąca oceniła jako niesprawiedliwy i krzywdzący. W tym fragmencie wywodów skargi (s. 3-6) zwróciła uwagę na konkretne dowody zgromadzone w dokumentacji sprawy karnej, które - jej zdaniem - potwierdzają taką ocenę. A. G. zarzuciła, iż decyzje organów meldunkowych obu instancji uchybiają przepisom. Uważa, że należało powołać komisję, która ustaliłaby, czy skarżąca opuściła dom na stałe. Z drugiej strony, dwukrotnie podkreślono w skardze (s. 6 i s. 7), że dopóki S. G. zajmuje dom przy ul. J. [...] w O. ani skarżąca ani jej syn nie zamieszkają tam razem z nim. Natomiast stały meldunek jest niezbędny, a jego brak utrudnia życie. W uzupełniającym piśmie procesowym z dnia 31 marca 2007 r. skarżąca zarzuciła ponadto byłemu mężowi homoseksualizm. W odpowiedzi strona przeciwna podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy meldunkowe. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie organy meldunkowe obu instancji dokonały bowiem prawidłowej oceny okoliczności stanu faktycznego mających znaczenie dla podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (obecnie - jednolity tekst: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), właściwie stosując ów przepis (w brzmieniu obowiązującym w czasie podejmowania decyzji przez organy obu instancji). Nie dopuściły się również uchybień proceduralnych, w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - według brzmienia obowiązującego w okresie trwającego postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie - przewidywał kompetencję organu gminy do wydania - na wniosek strony lub z urzędu decyzji "w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". Zgodnie z jednolitym i utrwalonym już stanowiskiem sądowoadministracyjnym - w pełni podzielanym przez skład Sądu rozpoznający niniejszą sprawę - przesłankę wymeldowania stanowiło przy tym jedynie opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, które miało charakter "dobrowolny" i "trwały" zarazem. Zdaniem Sądu, organy meldunkowe trafnie oceniły, że w okolicznościach tego konkretnego przypadku zachodzi właśnie taka sytuacja. Nie budzi wątpliwości, że A. G. opuściła lokal mieszkalny, w którym była zameldowana, już w lutym 2003 r. i do tego mieszkania do tej pory nie powróciła. Zważywszy, iż w momencie podejmowania zaskarżonej decyzji przez Wojewodę D. był to już okres ponad 3,5 letni, spełnienie w rozpoznawanej sprawie wymogu "trwałości" opuszczenia przez skarżącą miejsca pobytu nie powinno być kwestionowane. Tym bardziej, iż sama skarżąca nie widzi możliwości wspólnego zamieszkiwania z byłym mężem w domu, z którego została wymeldowana. Skład orzekający jest również zdania, że w realiach tej konkretnej sprawy w pełni uprawniona była ocena organów co do aspektu "dobrowolności" opuszczenia miejsca pobytu. Organ odwoławczy trafnie podkreślił zwłaszcza znaczenie utrwalonego - w judykaturze sądów administracyjnych - poglądu uznającego za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem miejsca dotychczasowego pobytu sytuację, w której osoba opuściła co prawda to miejsce pod przymusem, jednak nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót, a których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań innych osób za bezprawne. Jednym z ostatnich orzeczeń, w którym zaprezentowano takie stanowisko jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005 r. (II OSK 127/05). Wcześniej ten sam Sąd dał wyraz takiemu zapatrywaniu między innymi w wyrokach: z dnia 18 kwietnia 2000 r. (V SA 1424/99), z dnia 22 sierpnia 2000 r. (V SA 108/00) i z dnia 12 kwietnia 2001 r. (V SA 3078/00). Skarżąca w ogóle nie występowała ze stosownym powództwem o dopuszczenie do współposiadania lokalu, który opuściła. Postępowanie karne, w którym S. G. był oskarżony o fizyczne i psychiczne znęcanie się nad skarżącą zakończyło się natomiast ostatecznie wydaniem prawomocnego już wyroku uniewinniającego. Prawidłowość tego orzeczenia nie podlegała zaś ani weryfikacji organów meldunkowych, ani też kontroli WSA rozpoznającego skargę A. G. Oceniając w tym kontekście aspekt "dobrowolności" opuszczenia przez skarżącą miejsca dotychczasowego zameldowania wypada dodatkowo nawiązać ponownie do zdecydowanej deklaracji wyrażonej w skardze, iż wspólne zamieszkanie z byłym mężem nie wchodzi w ogóle w rachubę. Takie stanowisko świadczy o tym, że A. G. pogodziła się w pewnym momencie z faktem opuszczenia miejsca wcześniejszego pobytu. W tej sytuacji przyzwolenie na dalsze jej tam zameldowanie odzwierciedlałoby wyłącznie stan fikcyjny, z ewidentnym naruszeniem art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w myśl którego to przepisu: "Zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu". Skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skargę należało oddalić, zgodnie z dyspozycją art. 151 p.p.s.a.