III SA/Wr 67/14

WyrokWSA we Wrocławiu2014-04-02

Skład orzekający: Anna Moskała, Józef Kremis, Magdalena Jankowska-Szostak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić umorzenia niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym, mimo spełnienia przesłanki ważnego interesu dłużnika, jeśli nie stwierdzi występowania interesu publicznego?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może odmówić umorzenia niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym, nawet jeśli spełniona jest przesłanka ważnego interesu dłużnika, jeśli nie stwierdzi występowania interesu publicznego. Decyzja w przedmiocie umorzenia należy do uznania administracyjnego, co oznacza, że organ ma swobodę wyboru, czy udzielić ulgi, nawet po stwierdzeniu zaistnienia przesłanek. Sąd administracyjny kontroluje jedynie prawidłowość postępowania wyjaśniającego i to, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a nie merytoryczną zasadność rozstrzygnięcia.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o umorzenie niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym w kwocie ponad 12 tys. zł, nałożonej w drodze decyzji administracyjnej. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o finansach publicznych i Ordynacji podatkowej, w szczególności dotyczące oceny przesłanek ważnego interesu dłużnika i interesu publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie: Sędzia NSA Józef Kremis Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca) Protokolant: starszy referent sądowy Renata Pawlak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi E. B. – P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w całości niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym oddala skargę. Decyzją wydaną z upoważnienia Marszałka Województwa D. z dnia [...] lipca 2013 r. (nr [...]) odmówiono skarżącej umorzenia w całości niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym w kwocie 12.250,74 zł nałożonej w drodze decyzji administracyjnej Zarządu Województwa D. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], L.dz. [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 55 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) - art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy o finansach publicznych poprzez zestawienie ważnego interesu dłużnika z interesem publicznym w umorzeniu jego należności z tytułu należności pieniężnej jako przesłanek wzajemnie się wykluczających. Zdaniem strony, brak jest podstaw do przeciwstawiania pojęcia ważnego interesu dłużnika pojęciu interesu publicznego, który został, w zaskarżonej decyzji, de facto zrównany z interesem budżetu państwa. Jako wadę decyzji strona wskazała zapis w uzasadnieniu, który sugeruje, że przesłanki te winny wystąpić łącznie, albowiem, organ używa wspólnika "i" zamiast spójnika "lub". W ocenie strony, nie można podzielić zapatrywania, że organy zobowiązane są do rozstrzygnięcia spraw z uwzględnieniem ważnego interesu strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny, przez który organy często zdają się rozumieć interes budżetu państwa. Ponadto w opinii skarżącej organ błędnie ustalił, iż zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć wpływu na zaspokojenie należności publicznoprawnych, gdyż obecnie nie jest ona w stanie spłacić żadnych zobowiązań, a okoliczność ta jest istotna dla oceny jej sytuacji życiowej i materialnej; - niezgodność ustaleń organu wydającego decyzję z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, przy jednoczesnym uznaniu przez organ, iż została spełniona przesłanka ważnego interesu dłużnika (prawidłowa ocena stanu faktycznego). Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstryzgnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych (dalej w skrócie: u.f.p.) właściwy organ na wniosek zobowiązanego, może udzielić określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 u.f.p. Kara pieniężna wymierzana na zasadach określonych w art. 40 ust. 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze. zm. aktualny w dniu wydawania decyzji w sprawie nałożenia kary), należy do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym w rozumieniu art. 60 u.f p., przy czym – w rozpatrywanym przypadku - stanowi ona dochód budżetu województwa d. Natomiast jeśli chodzi o ulgi w spłacie ww. należności, to art. 55 u.f.p. wymienia: umorzenie w całości albo w części, odroczenie lub rozłożenie na raty. W ocenie organu wniosek strony w zakresie wnioskowanej ulgi, tj. umorzenia należności z uwagi na unormowanie zawarte w art. 67 u.f.p., winien być rozpatrywany pod względem procesowym - według unormowań kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), a w aspektach materialnych - na podstawie stosowanych odpowiednio przepisów działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., Nr 749 ze zm., dalej: o.p.). Jak wskazał organ przepis art. 67a § 1 o.p. ustala kryteria zastosowania ulg w spłacie niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, a mianowicie chodzi o przypadki uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Postępowanie w sprawie udzielenia ulgi – jak podkreślił organ – składa się z dwóch etapów. W pierwszym etapie organy są zobowiązane do przeprowadzenia postępowania dowodowego celem ustalenia, czy w rozpoznawanej sprawie zaistniały ustawowe przesłanki do umorzenia powstałej zaległości, czyli czy w sprawie wystąpił "ważny interes strony" lub "interes publiczny". Przesłanki te mają charakter rozłączny (funktor "lub" jest uznawany za równoznacznik alternatywy nierozłącznej - zob. Ziembiński, Logika Praktyczna, Warszawa 1994r. s. 87), wystarczy, że jedna z nich wystąpi, to organ będzie zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia mającego postać uznania administracyjnego. W ocenie Kolegium z faktu, iż organ pierwszej instancji użył funktora "i" w treści uzasadnienia nie można wywodzić wniosku, iż stał na stanowisku, iż obie przesłanki muszą wystąpić łącznie. Wskazano bowiem, że w treści uzasadnienia organ pierwszej instancji wyraźnie podał, iż "powyższe przesłanki mają charakter rozłączny, co oznacza, iż zaistnienie już tylko jednej z tychże przesłanek warunkuje możliwość zastosowania ulgi wobec danej należności". Zatem zarzut skarżącej, zgodnie z którym organ pierwszej instancji uznał, że obie przesłanki muszą wystąpić łącznie jest – zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego – nieuzasadniony, albowiem nie znajduje odzwierciedlenia w treści zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Kolegium zauważyło, że ustawodawca, mając na względzie nadzwyczajny charakter ulg w spłacie zobowiązań publicznoprawnych, nie tylko obwarował możliwość ich zastosowania określonymi przesłankami, ale wprowadził również konstrukcję uznania administracyjnego. Podobnie tę materię regulują unormowania Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że nawet w przypadku stwierdzenia zaistnienia określonych w Ordynacji podatkowej przesłanek udzielenia ulgi, właściwy organ może, ale nie musi uwzględnić wniosku strony o umorzenie. Decyzja organu oparta jest w znacznej mierze na elementach natury słusznościowej. Organ podejmując negatywną dla strony decyzję, nawet mającą charakter uznaniowy jest jednak zobowiązany do wskazania i uzasadnienia motywów, którymi się kierował. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji wskazał na motywy swojego rozstrzygnięcia, które uznać należy za uzasadnione, a wydane rozstrzygnięcie poprzedził przeprowadzeniem postępowania dowodowego celem ustalenia, czy w rozpoznawanej sprawie zaistniały ustawowe przesłanki do umorzenia przedmiotowej należności, czyli czy w sprawie wystąpił "ważny interes strony" lub "interes publiczny", nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego. W ocenie Kolegium, w rozpatrywanym przypadku, nie została naruszona zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. Z zasady tej wynika dla organu obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Zdaniem Kolegium, organ pierwszej instancji podjął wszelkie niezbędne działania celem ustalenia stanu faktycznego sprawy, a następnie w sposób przekonujący wykazał istnienie ważnego interesu skarżącej oraz brak interesu publicznego. Przede wszystkim, w prawidłowy sposób – zdaniem organu odwoławczego – została ustalona sytuacja finansowa, rodzinna i życiowa skarżącej istniejąca w dacie rozstrzygnięcia sprawy. W dalszej części uzasadnienia Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji słusznie ocenił, iż zaszła pierwsza z przesłanek określonych w art. 67a § 1 pkt 3 o.p., tj. ważnego interesu strony. Wskazano, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada szereg zobowiązań cywilnoprawnych zaciągniętych w związku z prowadzoną przez nią uprzednio działalnością gospodarczą, nie posiada innych zobowiązań publicznoprawnych. Dochody skarżącej za rok 2012 wyniosły 8.931,37 zł. Obecnie otrzymuje ona świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad ojcem w wysokości 520 zł, przyznane na okres od [...] grudnia 2012 r. do dnia [...] stycznia 2015 r. Ponadto skarżąca korzysta z pomocy rodziny w wysokości we wniosku nieokreślonej. Według oświadczenia skarżąca ma na utrzymaniu 8 - letniego syna, córka z uwagi na trudną sytuację materialną zmuszona była wyprowadzić się do babci i tam mieszka. Wysokość renty ojca wynosi 901,05 zł. Strona oświadczyła ponadto, że nie otrzymuje alimentów na dziecko, lecz ojciec pokrywa część wydatków związanych z jego utrzymaniem. Z małżonkiem zawarła w dniu [...] stycznia 2012 r. umowę o rozdzielności majątkowej i obecnie jest z nim w separacji faktycznej. E. B. – P. dysponuje ponadto prawem do dwóch nieruchomości. Z dniem [...] grudnia 2012 r. skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na brak dochodów. Kolegium uznało, że choroba ojca jest zdarzeniem losowym, które ma istotny wpływ na brak możliwości podjęcia jakiejkolwiek działalności zarobkowej. Ponadto Kolegium podzieliło pogląd wyrażony w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, iż zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym nie mogą mieć wpływu na zaspokojenie należności publicznoprawnych. Organ odwoławczy zauważył, że zobowiązania publicznoprawne mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami cywilnoprawnymi i winny być regulowane w pierwszej kolejności. Ponadto wskazano, iż z pism skarżącej wynika, że w stosunku do wierzycieli cywilnoprawnych wnosi ona o rozłożenie na raty posiadanych zaległości i stara się częściowo je regulować, przeznaczając na to pieniądze, ze sprzedaży ruchomości. W ocenie Kolegium skarżąca powinna również przeznaczać kwoty uzyskane ze sprzedawanych ruchomości na zaspokajanie należności publicznoprawnych. Kolegium podkreśliło ponadto, że skarżąca jest współwłaścicielem dwóch nieruchomości, zatem uznać należy, iż jej majątek przewyższa zobowiązania z tytułu zaległości publicznoprawnych. Rozważając istnienie drugiej przesłanki zastosowania ulgi w spłacie zobowiązań publicznych w postaci występowania interesu publicznego, Kolegium wskazało, iż przez pojęcie "interesu publicznego" należy rozumieć dyrektywę postępowania nakazującą respektować wartości wspólne dla całego społeczeństwa. Podkreślono, że ulgi w spłacie należności publicznoprawnych są wyjątkiem, istotnym odstępstwem od konstytucyjnej zasady powszechności i równości wobec prawa. Organ odwoławczy podzielił przy tym ocenę organu pierwszej instancji, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi przesłanka interesu publicznego. Organ II instancji dokonując analizy w zakresie zasadności umorzenia nałożonej kary w wysokości [...] zł za zajęcie pasa drogowego w kontekście wyżej poczynionych uwag wskazał, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada majątek, który może pozwolić na wyegzekwowanie należności. Podjęcie działań w celu wyegzekwowania należności pozwoli na realizację ustawowych obowiązków samorządu. W ocenie Kolegium odmowa umorzenia zaległości publicznoprawnej nie spowoduje po stronie wnioskodawczym i jej rodziny naruszenia egzystencji. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO oraz decyzji Marszałka i umorzenie należności publicznoprawnej w całości, ewentualnie skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwy organ, zarzucając naruszenie przepisów prawa, w tym w szczególności: 1. art. 67a § 1 o.p. poprzez uznanie przez organ, iż nie zachodzą przesłanki do uznania, że naruszony został interes publiczny, 2. naruszenie art. 67a § 1 o.p. poprzez uznanie przez organ, iż wydając decyzję Marszałek Województwa D. we właściwy sposób uwzględnił i zbadał występowanie u skarżącej przesłanek interesu publicznego, 3. naruszenie art. 67a § 1 o.p. poprzez zestawienie ważnego interesu dłużnika z interesem publicznym w umorzeniu jego należności z tytułu należności pieniężnej jako przesłanek wzajemnie się wykluczających; nieuprawnione wartościowanie obu przesłanek jako wzajemnie się wykluczających, 4. niezgodność ustaleń organu wydającego decyzję z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, przy jednoczesnym uznaniu przez Marszałka Województwa D., iż została spełniona przesłanka ważnego interesu dłużnika (prawidłowa ocena stanu faktycznego), przy braku należytej oceny spełnienia przesłanki interesu publicznego (która de facto została przez Skarżącą spełniła), wskazanie na brak podstaw do umorzenia w całości nałożonej decyzją należności, 5. wydanie decyzji przez Marszałka Województwa D. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 o finansach publicznych, jako podstawy do wydania decyzji, gdy Organ ustalił, iż w toczącym się postępowaniu mają zastosowanie - w aspektach materialnych - przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Odnosząc się do kwestii ostatniego z podniesionych w skardze zarzutów, Kolegium wskazało, że w zaskarżonej decyzji - wbrew temu co podnosi skarżąca - nie sformułowano twierdzenia, że objęta odwołaniem decyzja organu pierwszej instancji została wydana w oparciu o niewłaściwe przepisy. Podstawą do rozpoznania wniosku Strony o udzielenie ulgi w spłacie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego jako niepodatkowej należności budżetowej o publicznoprawnym charakterze były przepisy u.f.p. Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy właściwy organ na wniosek zobowiązanego, może udzielić określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 u.f.p. Kara pieniężna wymierzana na zasadach określonych w art. 40 ust. 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.; w stanie aktualnym w dniu wydawania decyzji w sprawie nałożenia kary), należy do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym, w rozumieniu art. 60 u.f.p., przy czym - w rozpatrywanym przypadku - stanowi ona dochód budżetu Województwa D. Natomiast jeśli chodzi o ulgi w spłacie ww. należności, to art. 55 u.f.p. wymienia: umorzenie w całości albo w części, odroczenie lub rozłożenie na raty. Wniosek Strony w zakresie wnioskowanej ulgi, tj. umorzenia należności z uwagi na unormowanie zawarte w art. 67 u.f.p., był natomiast rozpatrywany – jak wskazało Kolegium, pod względem procesowym - według unormowań Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), a w aspektach materialnych - na podstawie stosowanych odpowiednio przepisów działu III o.p. W rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy Sąd przyjął , co następuje; Podstawową funkcją sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Sąd uznał, że skarga E. B.-P. nie jest zasadna. Należy bowiem mieć na uwadze, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w ramach tzw. uznania administracyjnego, co nakazuje dokonanie oceny działań podejmowanych przez organ administracyjny dla należytego wyjaśnienia sprawy i ustalenia prawidłowego stanu faktycznego. Podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania jest bowiem – stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tylko takie ich naruszenie, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy i to wpływ istotny. W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy prawidłowo, materiał dowodowy został zgromadzony wyczerpującego a jego ocena nie narusza podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena zebranych w sprawie dowodów obrazujących sytuację materialną, zdrowotna i rodzinną strony, przekładająca się na zajęte przez organ stanowisko, jest prawidłowa i znalazła wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie organu jest, zdaniem Sądu, zgodne z prawem. Podkreślić należy, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa D. z dnia [...] lipca 2013 r. odmawiająca umorzenia w całości nieopodatkowanej należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym w kwocie [...], którą jest nałożona w drodze decyzji administracyjnej kara z tytuł zajęcia pasa drogowego drogi wojewódzkiej nr [...] w mieście O. z przekroczeniem terminu oraz bez zezwolenia zarządcy drogi. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Organy obu instancji rozpatrując wniosek skarżącej o umorzenie należności z tytułu nałożonej na nią kary pieniężnej wymierzonej na podstawie art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) prawidłowo zastosowały przepisy art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z póź. zm. ) w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm. ). Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie znajdzie zastosowania przepis art. 67 ustawy o finansach publicznych w zakresie w jakim stanowi, iż do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Tym samym zastosowanie w niniejszej sprawie znajdzie przepis art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Jak wynika bowiem z treści art. 67 ustawy o finansach publicznych zawarte w nim odesłanie do przepisów Ordynacji podatkowej dotyczy spraw nieuregulowanych w ustawie o finansach publicznych. W art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych prawodawca przewidział, iż właściwy organ na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60.Z kolei art. 55 ustawy o finansach publicznych stanowi, iż należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. Tymczasem, kara pieniężna, która jest przedmiotem wniosku skarżącej o umorzenie nie ma charakteru cywilnoprawnego co czyni właściwym zastosowanie w tej sprawie odpowiednio art. 67a ordynacji podatkowej. Odpowiednie stosowanie w tym wypadku oznacza, że zgodnie z art. 67 a§1 pkt 3 o.p. organy administracji na wniosek dłużnika z zastrzeżeniem art. 67 b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub części środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, odsetki za zwłokę. Jak to już zauważono wyżej, decyzja wydana na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 o.p., na mocy odesłania zawartego w art. 67 ustawy o finansach publicznych ma charakter uznaniowy o czym świadczy zawarty w art. 67a § 1 zwrot "może". Istota decyzji wydawanej w ramach tzw. uznania administracyjnego polega na tym, że organ nie jest zobowiązany dokonać rozstrzygnięcia w jeden, określony i oczekiwany przez wnioskodawcę sposób, ale ma możliwość swobodnego wyboru jednego z możliwych rozwiązań. Owa zapewniona przez ustawodawcę swoboda wyboru w konsekwencji powoduje, że sąd administracyjny, kontrolujący działalność organu nie może zakwestionować zasadności dokonanego przez organ rozstrzygnięcia. Sąd jest jedynie władny zbadać, czy rzeczywiście zaistniała sytuacja, w której organ może dokonać swobodnego wyboru, oraz czy dokonując tego wyboru nie przekroczył granic przyznanej mu swobody, działając w sposób dowolny (arbitralny), to jest dokonując wyboru bez uprzedniego rzetelnego zbadania stanu faktycznego, wysłuchania argumentów stron lub w żaden logiczny sposób nie uzasadniając, dlaczego skorzystał z tej, a nie innej możliwości rozstrzygnięcia. Jak z powyższego wynika, w przypadku uznania administracyjnego decyzja zgodna z prawem powinna być poprzedzona rzetelnym przeprowadzeniem postępowania dowodowego, poprawną oceną zgromadzonych dowodów oraz wyjaśnieniem powodów podjętego rozstrzygnięcia. Tym samym sposób kontroli sądu administracyjnego decyzji uznaniowej jest nieco odmienny, niż w przypadku aktów związanych. Cechuje go bowiem zaniechanie badania merytorycznej zasadności rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. I OSK 579/06 –dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego Sąd badając zgodność z prawem decyzji wydanej w granicach uznania administracyjnego kontroluje jedynie, czy jej wydanie było poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tj. czy organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy a w szczególności – czy zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz czy prawidłowo ocenił, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy poszczególne okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały udowodnione (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Sąd nie wnika natomiast w celowość i słuszność (rozumianą jako zgodność z pozaprawnymi determinantami, w szczególności z zasadami współżycia społecznego) podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, iż organy obu instancji rozpatrując wniosek E. B.-P. nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Wydanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa D. poprzedzone było wnikliwą analizą sytuacji materialno-dochodowej wnioskodawczyni. Organ umożliwił stronie złożenie dowodów i wyjaśnień obrazujących jej sytuację bytową aktualną na dzień wydania decyzji. W ocenie Sądu organy, a w szczególności organ I instancji w wyczerpujący sposób wyjaśniły stan faktyczny sprawy i dokonały jego analizy, która znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniach wydanych decyzji. Tym samym nie można uznać, aby decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wyczerpujący wyjaśniły także, dlaczego sytuacja bytowa strony nie uzasadnia w ich ocenie umorzenia należności z nałożenia na skarżącą kary za zajęcie pasa drogowego drogi wojewódzkiej nr [...] w mieście O. z przekroczeniem terminu oraz bez zezwolenia zarządcy drogi. W szczególności wskazały, że za umorzeniem przemawia ważny interes strony postępowania wobec sprawowania przez skarżącą stałej opieki nad chorym ojcem J. B., który został zaliczony przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności do znacznego stopnia niepełnosprawności i co spowodowało, w żaden sposób niezawinioną przez skarżącą, konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej formy zarabiania. Organy wskazały w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, że w dniu [...] grudnia 2012 r. decyzją Burmistrza Miasta O. przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Organy podkreśliły jednak, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka interesu publicznego. Formułując przedmiotową tezę wyjaśniły, że przedmiotem rozważań w tej sprawie było umorzenie kwoty pieniężnej z tytułu kary za niezgodne z prawem zajęcia pasa drogowego przez skarżącą. Organy wyjaśniły, że zasadniczym celem opłat za zajęcie pasa drogowego jest ochrona dróg, dodatkowo przepisy o drogach publicznych przewidują obligatoryjne opłaty za zajęcie pasa drogowego, regulacje te nie pozwalają na zwolnienie z tych opłat z jakichkolwiek przyczyn dotyczących podmiotu zajmującego pas drogowy. Dodatkowo wyjaśniono, że z punktu widzenia interesu publicznego koniecznym jest aby Województwo D. w ramach wartości wspólnych takich jak sprawiedliwość oraz zaufanie obywateli do organów władzy publicznej wszystkich uczestników obrotu prawnego traktowało w sposób sprawiedliwy, wzbudzający zaufanie obywateli. Organy odniosły się do sytuacji majątkowej skarżącej, w tym do licznych zobowiązań cywilnoprawnych na niej ciążących i wskazały, że zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym nie mogą mieć wpływu na zaspokojenie należności publicznoprawnych. Tym samym organy zasadnie stwierdziły, że interesy innych wierzycieli nie mogą zostać przedłożone ponad roszczenia, które skarżący posiada wobec budżetu i jako takie – co najważniejsze – nie mogą stanowić przesłanki warunkującej ich umorzenie. "Nierówny sposób" traktowania wierzycieli, poprzez ustalanie pierwszeństwa spłaty zobowiązań np. wobec banków, przed spłatami należności publicznoprawnych wobec, czy wręcz poprzez ich umorzenie jest niedopuszczalny. Organy podkreśliły ponadto, że skarżąca jest współwłaścicielką dwóch nieruchomości, a sytuacja finansowa skarżącej, wbrew jej twierdzeniom, może ulec zmianie na jej korzyść i wskazały, że może ona domagać się odroczenia płatności i rozłożenia jej na raty z czego nie skorzystała. Odnosząc się do zarzutów skargi zaważyć, należy, iż organy dokonując ustaleń dotyczących sytuacji materialno-dochodowej skarżącej dokonały jej wszechstronnej oceny zarówno pod kątem ważnego interesu skarżącej jak i interesu publicznego. Organy odniosły się w tym zakresie do orzecznictwa sądowego i do poglądów zawartych w literaturze przedmiotu. Organy słusznie podkreśliły że pojęcia te, w szczególności pojęcie interesu publicznego nie zostały ustawowo zdefiniowane, jednak biorąc pod uwagę praktykę orzeczniczą jak i piśmiennictwo wyciągnęły właściwe podstawy dla dokonania oceny obu tych przesłanek. O tym, że Organy prawidłowo i bezstronnie dokonały przedmiotowej oceny świadczy okoliczność przyznania, że sytuacja skarżącej jest na tyle trudna, że spełnia przesłankę ważnego interesu zobowiązanej. Jednocześnie jednak organy wskazały na uznaniowość dobrodziejstwa umorzenia niepodatkowej należności budżetowej o charakterze publicznoprawnym i w ramach tego uznania odmówiły przedmiotowego umorzenia. Natomiast ocena słuszności i celowości podjętej przez organy w tym zakresie decyzji pozostaje poza kognicją Sądu. W konsekwencji nie można czynić zarzutu organom, iż rozważając zasadność uwzględnienia wniosku skarżącej dopuściły się naruszenia art. 67 a § 1 o.p. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło