III SA/Wr 68/11
WyrokWSA we Wrocławiu2011-05-18
Skład orzekający: Jerzy Strzebinczyk, Magdalena Jankowska-Szostak, Bogumiła Kalinowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowych z tytułu realizacji pakietu "Rolnictwo ekologiczne" jest uzasadniona, jeśli producent rolny nie spełnia wymogów w zakresie prowadzenia gospodarstwa zgodnie z zasadami rolnictwa ekologicznego, pomimo umieszczenia go w wykazie producentów spełniających te wymogi przez jednostkę certyfikującą?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły przyznania płatności rolnośrodowiskowych z tytułu realizacji pakietu "Rolnictwo ekologiczne", ponieważ skarżący nie spełnił wymogów prawnych dotyczących prowadzenia gospodarstwa ekologicznego, w szczególności w zakresie utrzymania żyzności gleby i zwalczania chwastów. Umieszczenie producenta w wykazie jednostki certyfikującej nie jest wystarczające do przyznania płatności, gdyż jednostki te mają jedynie uprawnienia do kwalifikowania produktów, a nie do określania wysokości płatności rolnośrodowiskowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowych z tytułu realizacji pakietu "Rolnictwo ekologiczne" za rok 2008. Organ I instancji przyznał płatności do jednego pakietu, ale odmówił przyznania do pakietu "Rolnictwo ekologiczne" z powodu niespełnienia wymogów. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując dowody i ustalenia organów, a także podkreślając, że został umieszczony w wykazie producentów spełniających wymogi rolnictwa ekologicznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Protokolant Paulina Białkowska po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2008 rok oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. - po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we W. nr [...] z dnia [...] r. o przyznaniu płatności za rok 2008 z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości dla A. S. (dalej jako skarżący) - orzekł o utrzymaniu w mocy w całości zaskarżonej decyzji.
Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] roku do Biura Powiatowego ARiMR we W. wpłynął wniosek kontynuacyjny skarżącego o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2008. Wniosek producenta obejmował:
1. Pakiet "Utrzymanie łąk ekstensywnych" realizowany w wariancie półnaturalne łąki dwukośne (P01b) na obszarze [...] ha, wnioskowana kwota płatności [...] zł.
2. Pakiet S02 "Rolnictwo ekologiczne" realizowany w ramach wariantów: uprawy rolnicze (gryka) z certyfikatem zgodności (S02a02) na areale [...] ha, trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności (S02b02) na obszarze [...] ha.
Organ I instancji w opisanej wyżej decyzji przyznał płatności do pakietu P01b, odmówił zaś przyznania do pakietu S02, z powodu ustalenia, iż rolnik nie spełnia wymogów w zakresie prowadzenia gospodarstwa zgodnie z wymogami dla rolnictwa ekologicznego. Organ I instancji wskazał, iż powstały wątpliwości, co do danych zawartych w wykazie producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2008, sporządzonym przez JC "A" Sp. z o.o., z którego wynika, że producent spełnił wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym wynikające z ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. z 2004 r. Nr 93, poz. 898, ze zm.) oraz określone w rozporządzeniu Rady Nr 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych (Dz. Urz. WE L 198,22.07.1991, ze zm.). Z pisma Zastępcy Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, które wpłynęło do organu, wynikało natomiast, iż producent uniemożliwił Głównemu Inspektorowi JHARS przeprowadzenie czynności sprawdzających w ramach nadzoru sprawowanego przez niego nad jednostkami certyfikującymi w rolnictwie ekologicznym. W związku z powyższym Zastępca GIJHARS zwrócił się do Jednostki Certyfikującej "A" Sp. z o.o. z zaleceniem wstrzymania decyzji certyfikacyjnej w rolnictwie ekologicznym skarżącego oraz nie zamieszczania danych dotyczących producentów w wykazie producentów, który jednostka certyfikująca przekazuje Prezesowi ARiMR na podstawie art. 9 ust. 1 pkt. 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym.
Strona na dowód tego, że nie doszło do uniemożliwiania przez nią dokonania czynności sprawdzających przez inspektów GIJHARS przedstawiła ustalenia z czynności sprawdzających przeprowadzonych przez nich w gospodarstwie, z których wynika, że inspektorzy przeprowadzający czynności sprawdzające w gospodarstwie producenta stwierdzili m.in. następujące nieprawidłowości:
- zakupiono i wysiano nieekologiczny materiał siewny bez uzyskania zgody GIORiN/WIORiN w [...] i w [...] r. - naruszenie art. 6 Rozporządzenia 2092/91, art. 12 ustawy o rolnictwie ekologicznym z dnia 20 kwietnia 2004 r.,
- zakupiono i wysadzono nieekologiczny materiał nasadzeniowy bez uzyskania zgody WIORiN/GIORiN w 2006 i 2007 r. - naruszenie art. 6 Rozporządzenia 2092/91, art. 12 ustawy o rolnictwie ekologicznym z dnia 20 kwietnia 2004 r. - brak ze strony jednostki certyfikującej zastosowania skutecznych metod egzekwowania od producenta rolnego działań naprawczych ograniczających powtarzającą się nieprawidłowość,
- nie zastosowano zabiegów w celu utrzymania lub podwyższenia żyzności i biologicznej aktywności gleby - zał. I A pkt 2.1 Rozporządzenia 2092/91,
- w dniu [...] r. stwierdzono zachwaszczenie działki z uprawą gryki - zał. I A pkt 3 Rozporządzenia 2092/91,
- zakup zwierząt bez zgody JC - załącznik IB pkt 3 (pkt 1.7) Rozporządzenia 2092/91,
- brak korekty "Zgłoszenia Działalności w Rolnictwie Ekologicznym" - zał. III pkt 4 Rozporządzenia 2092/91,
- brak dokumentacji dotyczącej środków produkcji zastosowanych w gospodarstwie (potwierdzającej pochodzenie i ilość zastosowanego materiału rozmnożeniowego) stosownie do wymgań zał. III pkt 6 Rozporządzenia 2092/91
- brak dokumentów potwierdzających ilość i pochodzenie zakupionego jęczmienia i gryki w [...] r. oraz nasion gryki w [...] r., co nie zostało zakwalifikowane jako nieprawidłowość w protokole Jednostki Certyfikującej.
Pismem Nr [...] z dnia [...] r. Jednostka Certyfikująca "A" Sp. z o.o. stwierdziła, że nie ma podstaw do wstrzymania decyzji certyfikacyjnej dla gospodarstwa skarżącego oraz niezamieszczania danych producenta w wykazie producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2008.
Organ i instancji wskazywał dalej, że zgodnie z załącznikiem nr l do rozporządzenia rolnośrodowiskawego jednym z zadań realizowanych w ramach pakietu S02 jest prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym. Tymczasem, zdaniem Kierownika BP ARiMR we W. ustalono, że producent prowadzi gospodarstwo w zakresie rolnictwa ekologicznego niezgodnie z zasadami określonymi w w tych przepisach. Skutkuje to m.in. nieodpowiednim stanem uprawy (tj. zachwaszczeniem).
Rozpoznając odwołanie skarżącego wniesione od tego pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. wskazał, że sprawie kluczowym zagadnieniem jest ustalenie czy strona postępowania spełniła warunki dla produkcji w rolnictwie ekologicznym. W piśmie z dnia [...] r. Zastępca Głównego Inspektora JHARS poinformował Prezesa ARiMR w W., iż z uwagi na uniemożliwienie przeprowadzenia przez jego pracowników czynności sprawdzających w ramach nadzoru nad JC w gospodarstwie strony, zalecił on JC "A" Sp. z o.o., wstrzymanie decyzji certyfikacyjnej oraz nie zamieszczanie skarżącego na wykazie, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o rolnictwie ekologicznym. Natomiast czynności sprawdzające dokonane przez inspektorów WIJHARS potwierdzone dostarczonym przez stronę, a następnie przez WIJHARS dokumentem o nazwie "Ustalenia z czynności sprawdzających" wykonane zostały dopiero w dniach [...] r., a zatem nie można podważyć informacji przekazanych w wymienionym piśmie z dnia [...]r. przez Zastępcę Głównego Inspektora JHARS, bowiem najwidoczniej przed dniem [...] r. instytucja ta w wykonaniu swoich czynności nadzorczych nad działaniem jednostek certyfikujących spotkała się ze strony producenta rolnego z pewnym działaniem lub zaniechaniem, które nie pozwoliły tej jednostce dokonać przewidzianych prawem kontroli. Pomimo, że JC "A" Sp. z o.o. nie wykonując zaleceń GIJHARS zamieściła na wykazie, o jakim mowa w rat. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym skarżącego, należy uznać, że faktycznie producent ten nie spełnił wymogów dla produkcji w rolnictwie ekologicznym. Nadzór na działalnością upoważnionych przez ministra właściwego do spraw rolnictwa jednostek certyfikujących sprawuje właśnie Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (zgodnie z obowiązującymi w roku 2008 przepisami ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym - art. 3 ust. 2 oraz na podstawie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. - art. 8 ust. 1). Choć protokół z czynności sprawdzających z dnia [...] r. sporządzony przez inspektorów WIJHARS we W. nie zawiera jednoznacznego stwierdzenia, iż rolnik nie spełnia wymogów dla produkcji w rolnictwie ekologicznym, zauważyć należy, że załącznik do niego zawiera szereg nieprawidłowości wykrytych podczas kontroli w trybie nadzorczym, a w konkluzji stwierdzono cyt: "Zastosowane w stosunku do producenta rolnego sankcje w postaci przyznawanych punktów karnych wynikające z zastosowania konwencjonalnego materiału siewnego i nasadzeniowego bez uzyskania zgody WIORN/GIORN, nie były skuteczne i nieprawidłowość powtarzała się corocznie od początku zgłoszenia działalności w rolnictwie ekologicznym tj. od [...] r." Treść załącznika do protokołu z czynności sprawdzających sporządzonego przez inspektorów WIJHARS jednoznacznie wskazuje, iż producent nie stosował skutecznych zabiegów w celu utrzymania lub podwyższania żyzności i biologicznej aktywności gleby, co jest niezgodne z wymaganiami określonymi w pkt 2.1 części A Załącznika I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2092/91 z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych ( Dz. Urz. UE z 1991 r. Nr L 198.1 ze zm.), natomiast jej zachwaszczenie jest niezgodne z wymaganiami zawartymi w pkt 3 części A Załącznika I do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2092/91, który stanowi, iż szkodniki, choroby i chwasty są zwalczane poprzez wykorzystanie następujących środków:
- wybór właściwych gatunków i odmian,
- program właściwego płodozmianu,
- reguły postępowania podczas mechanicznej uprawy,
- ochrona naturalnych wrogów szkodników za pomocą korzystnych przepisów (tj. wprowadzanie żywopłotów, ochrona gniazd, wypuszczanie drapieżników),
- wypalanie chwastów.
W dalszej części decyzji organ wywodził, że ponieważ płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską. Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu wysokości płatności realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.
W skardze na tę ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję skarżący domagał się uchylenia obu decyzji administracyjnych w części dotyczącej odmowy przyznania skarżącemu płatności z tytułu wariantów: S02a02 - uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności oraz S02b02 - trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności,
Zaskarżonej decyzji organu II instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu l instancji, pomimo iż decyzja tego organu wydana została z naruszeniem prawa;
2) art. 7 i 75 § 1 k.p.a. - poprzez dopuszczenie jako merytorycznego dowodu z uwierzytelnionej kopii dokumentu pn. "Protokół z czynności sprawdzających" z dnia [...] r., sporządzonego przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych we W., mimo że dokument ten nie spełnia wymogów, o jakich mowa w art. 28 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.) w brzmieniu ustawy obowiązującym w dacie czynności objętych tych dokumentem, przez co nie może stanowić dowodu merytorycznego w sprawie;
3) art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. - poprzez dokonanie dowolnych ustaleń w przedmiocie niespełnienia przez skarżącego wymagań w rolnictwie ekologicznym w ramach wariantu S02b02 - trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności, w braku wystarczających dowodów w tym zakresie;
4) art. 7, 76, 77, 80 i 107 § 3 w związku z art. 1 i 3 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 9 ust. 2 pkt 1 oraz art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. z 2004 r. Nr 93, poz. 898 ze zm.), zwanej dalej ustawą o rolnictwie ekologicznym, w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 października 2004 r. w sprawie wzoru formularza wykazu producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym (Dz. U. z 2004 r. Nr 232, poz. 2336) - poprzez pominięcie przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy wykazu producentów, którzy spełnili wymagania w rolnictwie ekologicznym w roku 2008, sporządzonego przez Jednostkę Certyfikującą "A" Sp. z o.o.
Na poparcie skargi argumentowano, że wbrew art. 28 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych dokumentu pn. "Protokół z czynności sprawdzających" z dnia [...] r. nie przedstawiono skarżącemu do podpisu, nie umożliwiono mu ponadto wcześniejszego wniesienia do niego uwag. Dokument ten nie został również przekazany do ARiMR. Nie powstały także żadne protokoły z oględzin dokumentów, działek rolnych etc. Tym samym, jako nie spełniający wymogów wzmiankowany dokument z dnia [...] r. nie może stanowić dowodu merytorycznego w sprawie. Okoliczność, że kontrola nie została zakończona prawidłowo sporządzonym protokołem w żadnym razie nie może skutkować przerzucaniem odpowiedzialności z tytułu tego zaniedbania na skarżącego. Ponadto rzeczony dokument nie zawiera w swojej treści jednoznacznego stwierdzenia, że skarżący nie spełnia wymogów dla produkcji w rolnictwie ekologicznym, w tym w zakresie dotyczącym użytkowania trwałych użytków zielonych. W aktach administracyjnych brak jest również przekonujących dowodów wskazujących na nieprawidłowości w przedmiocie realizacji wariantu S02b02. Tym samym ustalenia tegoż organu, jakoby skarżący nie spełnił wymagań dla wariantu S02b02, jako pozbawione podstaw faktycznych uznać należy za dowolne - dokonane z obrazą art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 k.p.a.
W dalszych wywodach skargi podniesiono, że w wykazie producentów, którzy spełnili wymagania w rolnictwie ekologicznym w roku 2008, sporządzonym przez Jednostkę Certyfikującą "A" Sp. z o.o. zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym, ta Jednostka Certyfikująca jednoznacznie potwierdziła, że skarżący w roku 2008 prowadził produkcję zgodnie z wymogami rolnictwa ekologicznego, a przedmiotowy wykaz jest dokumentem urzędowym (art. 76 § 1 k.p.a.), sporządzonym w przepisanej prawem formie. Tym samym, stosownie do treści art. 76 § 1 k.p.a., stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W ocenie skarżącego nie przeprowadzono przekonujących dowodów przeciwko treści tego dokumentu (art. 76 § 3 k.p.a.) zatem jego treść jest dla organu wiążąca. Skarżący zarzuca, że organ II instancji z obrazą art. 7, 76, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. pominął ten dowód przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy.
W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli została wydana z zachowaniem reguł prawa procesowego oraz norm prawa materialnego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie jako p.p.s.a).
Zaskarżone rozstrzygnięcie wbrew zarzutom skargi nie narusza prawa. Dotyczy ono w istocie odmowy przyznania skarżącemu płatności z tytułu realizacji w latach 2007-2012 przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pakiecie S02 "Rolnictwo ekologiczne", w wariantach S02a02 – uprawy rolnicze z certyfikatem zgodności oraz S02b02 – trwałe użytki zielone z certyfikatem zgodności.
Przedmiotem sporu jest kwestia, czy skarżący spełnił wymogi prawa stawiane dla pakietu S02 "Rolnictwo ekologiczne" w ramach realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oraz czy dochowano reguł procesowych przy dokonywaniu ustaleń faktycznych w tym przedmiociei.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz.U. z 2004 r. Nr 174, poz. 1809 ze zm.), w szczególności § 11 ust. 1 z którego to wynika, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje, zmniejsza i wstrzymuje, w drodze decyzji administracyjnej, kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta. Według § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia - płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej, co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L160 z 26.06.1999, ze zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004) oraz zobowiąże się do realizacji pakietów rolnośrodowiskowych zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Szczegółowe obowiązki wnioskodawcy powinien określać przedstawiony przez niego przy wniosku "plan działalności rolnośrodowiskowej", przy czym powinności te uwzględniać muszą wymagania określone w części II załącznika nr 1 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Gospodarowanie, pojmowane jako "produkcja roślinna" lub "użytkowanie działek rolnych" obejmować musi nie tylko opisane tamże zaniechania, ale także działania, które obowiązany jest podejmować rolnik. Zgodnie z treścią załącznika 1 cz.II pkt 1 rozporządzenia do " zadań realizowanych w ramach pakietu - rolnictwo ekologiczne" należy prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym tj. rozporządzenia 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie ekologicznego otrzymywania produktów rolnych oraz oznaczeń z tym związanych umieszczanych na produktach rolnych i artykułach spożywczych (Dz. Urz. EWG L 198 z 22.7.1991) oraz rozporządzenia 1804/99/WE z dnia 24 sierpnia 1999 r. uzupełniające rozporządzenie 2092/91/EWG w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych w celu włączenia produkcji zwierzęcej (Dz. Urz. WE L 222 z 24.8.1999). Stosownie zaś do § 16 ust. 1, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa podlega w danym roku zmniejszeniu o wysokości określone w załączniku nr 5 do rozporządzenia, w części przyznanej producentowi rolnemu do działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie. W odniesieniu do wariantu S02 nieprowadzenie produkcji rolnej zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o rolnictwie ekologicznym, skutkujące nieodpowiednim stanem uprawy, w szczególności zachwaszczeniem lub porażeniem roślin uprawnych przez szkodniki lub choroby skutkuje pomniejszeniem płatności o 100 %.
W świetle przedstawionego stanu prawnego organy uznały, po przeprowadzeniu postępowania, że skarżący nie dochował w odniesieniu do spornych działek w pakiecie S02, w obu wariantach - wymogów określonych w pkt 2.1 załącznika I część A rozporządzenia 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie ekologicznego otrzymywania produktów rolnych oraz oznaczeń z tym związanych umieszczanych na produktach rolnych i artykułach spożywczych (Dz. Urz. EWG L 198 z 22.7.1991), zgodnie z którym żyzność i biologiczna aktywność gleby musi być utrzymywana lub podwyższana, w pierwszej kolejności, przez:
a) uprawę roślin strączkowych, zielonek lub roślin głęboko korzeniących się, w odpowiednim wieloletnim płodozmianie;
b) włączenie nawozu pochodzącego od zwierząt gospodarskich z ekologicznej produkcji zwierzęcej zgodnie z przepisami i ograniczeniami części B ppkt 7.1 tego załącznika;
c) włączenie innych materiałów organicznych, kompostowanych lub niekompostowanych, z gospodarstw produkujących zgodnie z zasadami niniejszego rozporządzenia.
Oprócz zaniechania tego rodzaju zabiegów organy stwierdziły, że sporne działki skarżącego były zachwaszczone , co pozostawało w sprzeczności z warunkami pkt 3 powołanego załącznika I część A – nakładającego na rolnika powinność zwalczania szkodników, chorób i chwastów poprzez wykorzystanie następujących środków:
– wybór właściwych gatunków i odmian,
– program właściwego płodozmianu,
– reguły postępowania podczas mechanicznej uprawy,
– ochrona naturalnych wrogów szkodników za pomocą korzystnych przepisów (tj. wprowadzanie żywopłotów, ochrona gniazd, wypuszczanie drapieżników),
– wypalanie chwastów.
Ujawniono przy tym, że począwszy od [...] roku skarżący stosował konwencjonalny materiał siewny i nasadzeniowy bez zgody Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.
Ustalenia powyższe, w zakresie spełnienia przesłanek do objęcia wsparciem z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, zostały zdaniem Sądu prawidłowo przeprowadzone w toku prowadzonego w obu instancjach postępowania na podstawie kompletnego materiału dowodowego, który pozwolił na rozeznanie stanu faktycznego sprawy, na podstawie którego organ wyprowadził trafne wnioski, dokonując prawidłowej subsumcji stanu faktycznego sprawy do obowiązujących, znajdujących zastosowanie w sprawie norm prawa materialnego. Wymienione bowiem okoliczności faktyczne co do stanu działek zostały ustalone na podstawie materiału dowodowego dostarczonego przez jednostki, które są również upoważnione do dokonywania kontroli w zakresie spełnienia wymagań rolnictwa ekologicznego. Jakkolwiek do stwierdzenia, czy beneficjent spełnia warunki przyznania pomocy w formie płatności rolnych uprawnione są wyłącznie jednostki ARiMR, to wszakże trzeba zauważyć, iż na tle art. 75 kodeksu postępowania administracyjnego, którego stosowanie nie jest wyłączone w postępowaniu przed tymi organami, obowiązuje otwarty system środków dowodowych, gdyż w świetle brzmienia § 1 zdanie pierwsze tego artykułu jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Tym samym, jeśli jest to niezbędne dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie, organy ARMiR mogą dopuścić jako dowód protokoły z kontroli przeprowadzonych stosownie do norm prawa przez inne instytucje bądź organy do tego powołane, co dotyczy również kontroli sprawowanych na mocy regulacji zawartych w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. z 2004 r. Nr93, poz. 898 ze zm.) oraz poddać go ocenie w ramach całokształtu oceny zgromadzonego materiału w sprawie. W art. 1 wskazany akt prawny określa zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie rolnictwa ekologicznego określonym w cytowanym wyżej rozporządzeniu Rady nr 2092/91/EWG z dnia 24 czerwca 1991 r. w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych znakowania produktów rolnych i środków spożywczych, a jako organy właściwe w sprawach kontroli i certyfikacji w rolnictwie ekologicznym wymienia między innymi w art. 3 pkt 2 Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, sprawującą nadzór nad upoważnionymi przez ministra właściwego do spraw rolnictwa jednostkami certyfikującymi oraz w pkt 3 - upoważnione jednostki certyfikujące przeprowadzające kontrole oraz wydające i cofające certyfikaty zgodności. Stosownie do art. 5 ust. 3, do postępowania kontrolnego prowadzonego w ramach nadzoru sprawowanego przez Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, o którym mowa w ust. 1 i 2, stosuje się odpowiednio przepisy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. W art. 28 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (jt. Dz.U. z 2005 r. Nr 187, poz.1577) powoływanym przez stronę skarżącą w skardze, ustawodawca sformułował wymogi formalne protokołu z kontroli. Z odpisu tego protokołu z czynności sprawdzających z dnia [...] r., dostarczonego ARMiR, nie wynika by wymagania określone w artykule 28 ustawy nie zostały spełnione w tym przypadku. Godzi się zauważyć, że przede wszystkim odnotowano w nim obecność producenta w osobie strony skarżącej podczas dokonywanych czynności sprawdzających. Twierdzenia skargi w tej materii nie są wobec tego miarodajne, nie zostały dowiedzione i nie mają odzwierciedlenia w aktach administracyjnych sprawy jeśli zważyć nadto, że znajduje się w nich poświadczona za zgodność kopia pisma D. Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych we W. z dnia [...] r., skierowana do strony skarżącej, informująca o przesłaniu jej w załączeniu - właśnie w rzeczy samej - "Ustaleń z czynności sprawdzających gospodarstwa" dokonanych w dniach [...] i [...] r. Nie zachodzą zatem jakiekolwiek podstawy by przyjmować naruszenie trybu tej kontroli oraz podważać moc dowodową sporządzonego dokumentu.
Odnosząc się natomiast do zarzutu umieszczenia skarżącego w wykazie producentów, którzy spełnili wymagania w rolnictwie ekologicznym, sporządzonym przez Jednostkę Certyfikującą "A" Spółkę z o.o. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku tutejszego WSA z dnia 14 lipca 2008 r. sygn. III SA/Wr 299/08 (LEX nr 522646), iż analiza uregulowań zawartych w ustawie o rolnictwie ekologicznym - zwłaszcza art. 9 i art. 3 pkt 1 tej ustawy - w powiązaniu z przepisami rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r. (§ 8, § 11, § 15 i § 16) prowadzi do wniosku, że jednostki certyfikujące uprawnione są jedynie do kwalifikowania konkretnych produktów z gospodarstwa rolnego na rynek rolnictwa ekologicznego. Jednostki te nie mają zaś uprawnień do kwalifikowania konkretnych działek rolnych do przyznawania płatności rolnośrodowiskowych ani do określenia sposobu ustalania tej płatności. Dlatego też sporządzany przez nie wykaz producentów, którzy spełnili wymagania produkcji w rolnictwie ekologicznym, nie może być dokumentem na podstawie którego kompetentny organ nalicza płatności. Umieszczenie wobec tego producenta rolnego w wykazie nie oznacza, iż spełnił on wymagane przepisami prawa warunki do przyznania płatności.
Rozpoznając wniesioną skargę Sąd nie stwierdził by doszło do obrazy norm prawa materialnego tudzież norm procesowych. Postępowanie było prowadzone zgodnie z regułami kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący brał w nim czynny udział. Zarówno decyzja I instancji, jak i zaskarżona decyzja II instancji, zawierają wymagane przez art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne oraz prawne.
Z tych powodów Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło