III SA/Wr 680/14
WyrokWSA we Wrocławiu2015-02-05
Skład orzekający: Sędzia NSA Jerzy Strzebinczyk, Sędzia WSA Anna Moskała, Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie warunków zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych, polegające na zatrzymaniu się na przystanku nieobjętym zezwoleniem, może być usprawiedliwione zakazem korzystania z wyznaczonego przystanku przez podmiot władający nim lub przewlekłością postępowania w sprawie zmiany zezwolenia?Ratio decidendi
Naruszenie warunków zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych, polegające na zatrzymaniu się na przystanku nieobjętym zezwoleniem, nie może być usprawiedliwione zakazem korzystania z wyznaczonego przystanku przez podmiot władający nim lub przewlekłością postępowania w sprawie zmiany zezwolenia. Okoliczności te nie są uznawane za niezależne od przewoźnika, uniemożliwiające wykonywanie przewozów zgodnie z zezwoleniem. Odpowiedzialność administracyjna w tym zakresie ma charakter obiektywny, a ciężar wykazania okoliczności wyłączających odpowiedzialność spoczywa na przedsiębiorcy.Stan faktyczny
Spółka "A" S.A. została ukarana karą pieniężną za wykonywanie przewozu regularnego z naruszeniem warunków zezwolenia, polegającym na zatrzymaniu się na przystanku nieobjętym zezwoleniem. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Spółka skarżyła decyzję, zarzucając błędną wykładnię przepisów materialnych oraz naruszenie przepisów postępowania, w tym brak przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Moskała, Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca), , Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, , po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
I
Decyzją opisaną w sentencji niniejszego wyroku, Główny Inspektor Transportu Drogowego – po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącą spółkę od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu regularnego z naruszeniem warunków zezwolenia – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne orzeczenie.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ wyższego stopnia wyjaśnił, że naruszenie zostało ujawnione podczas kontroli drogowej autobusu marki [...]o numerze rejestracyjnym [...] w [...] na przystanku przy ul. N., którą przeprowadzono w dniu [...] 2013 roku. W trakcie czynności kontrolnych ustalono, że przedmiotowym pojazdem wykonywany był przewóz osób w transporcie drogowym na linii regularnej [...], w imieniu i na rzecz strony skarżącej. Kierującym pojazdem był A.S., wykonujący w momencie kontroli przewóz drogowy na podstawie zezwolenia Nr [...]. Kierowca okazał ponadto rozkład jazdy i wypis z licencji Nr [...] na wykonywanie krajowego transportu osób. Kontrola wykazała naruszenie warunków określonych w zezwoleniu, które polegało na zatrzymaniu się na przystanku przy ul. N. w Z.S., który nie jest objęty okazanym zezwoleniem. Fakt ten został zaobserwowany przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego, poruszających się pojazdem służbowym. Ustalenia z kontroli zostały zawarte w protokole Nr [...], podpisanym bez zastrzeżeń przez kierowcę.
Po zatrzymaniu pojazdu do kontroli przesłuchano ponadto jego kierowcę, który zeznał między innymi, że na linii S-W, chyba już od dnia [...] 2013 r., kazano się kierowcom zatrzymywać na innych przystankach niż PKS w Z.S., a kierownik mówił mu, że wszystko jest już załatwione i kierowcy mogą korzystać z tych innych przystanków.
Pismem z dnia [...] 2013 roku D. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił skarżącą spółkę o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu. W toku postępowania strona złożyła pisemne wyjaśnienie, datowane na dzień [...] 2013 r.
Pierwszoinstancyjne postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji z dnia [...] 2014 roku nakładającej na spółkę karę pieniężną w wysokości [...] złotych.
Utrzymując to rozstrzygnięcie w mocy, organ odwoławczy przywołał następujące przepisy ustawy z dnia 6 września2001 r. o transporcie drogowym (jednolity tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 z zm., powoływanej w dalszych rozważaniach jako "u.t.d."): art. 18 ust. 1; art. 18b ust. 1 pkt 1 i pkt 7; art. 18b ust. 2 pkt 1b, pkt 3 i pkt 5; art. 20 ust. 1a i art. 92 ust. 1. Zaznaczono przy tym, że naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu regularnego z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, polegające na niezachowaniu ustalonej trasy przejazdu lub zatrzymywaniu się na innych (niż wyznaczone) przystankach, sankcjonowane jest karą w wysokości 3.000 zł, zgodnie z l.p. 2.2.3. załącznika Nr 3 do u.t.d.
Główny Inspektor Transportu Drogowego ("GITD") podniósł następnie, że z treści zeznań kierowcy bezspornie wynikało, iż nie stosował się on do warunków określonych w zezwoleniu, bowiem korzystał z przystanku nie objętego zezwoleniem, co powtarzało się już zresztą wcześniej, z polecenia pracownika spółki (kierownika).
Następnie, cytując pełne brzmienie art. 20a ust. 1 u.t.d., organ odwoławczy podkreślił, iż występujące w tym przepisie sformułowanie "okoliczności uniemożliwiające wykonywanie przewozów zgodnie z określonym w zezwoleniu przebiegiem trasy przewozów" oznacza dopuszczalność zmiany trasy przejazdu wyłącznie w razie niemożliwości korzystania z trasy ustalonej w zezwoleniu i to z przyczyn, które nie leżą po stronie wykonawcy przewozu. Zdaniem organu, zmiana trasy nie jest natomiast dopuszczalna w razie pojawienia się jedynie utrudnień w zachowaniu warunków zezwolenia.
W tym kontekście GITD wywodził, że za okoliczność "uniemożliwiającą" wykonywanie przewozu zgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu (w rozumieniu art.. 20a ust. 1 u.t.d.) nie może być uznany zakaz korzystania z przystanku "Z.S..", wynikający z pisma syndyka masy upadłości "A" w D. S.A. z dnia [...] października 2013 r. (podmiotu władającego przystankiem wskazanym w piśmie), ze względu na "wieloletnie i uporczywe uchylanie się" (przez stronę skarżącą, jak to określono w tym piśmie) "od uregulowania zasad i uiszczania opłat za korzystanie z dworca autobusowego w Z.S.". Organ wyższego uznał, że zakaz wynikający z treści przywołanego pisma nie powinien być dla odwołującej się spółki zaskoczeniem, jako że zasady korzystania przez stronę ze spornego przystanku nie były ustalone, a spółka nie wywiązywała się ponadto z obowiązku uiszczania opłat za korzystanie z tego przystanku. Skoro przyczyna zakazu korzystania z przystanku, o którym mowa, nie może być zaliczona do okoliczności niezależnych od strony, w sprawie nie mogła mieć zastosowania dyspozycja art. 20b ust. 1 u.t.d.
Organ odwoławczy uznał wniosek o przesłuchanie M.D.(na okoliczność prowadzenia postępowania w sprawie uzyskania zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych) za bezzasadny. Przywołano treść art. 78 § 2 k.p.a., z wyjaśnieniem, że (zdaniem GITD) okoliczności istotne dla sprawy zostały udowodnione na podstawie dowodów przeprowadzonych w toku kontroli drogowej, uzupełnionych o dowody zebrane w postępowaniu w pierwszej instancji, bowiem bezspornym jest, iż skarżąca, w chwili zatrzymania do kontroli, wykonywała przewóz regularny osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu.
Zdaniem organu wyższego stopnia, postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów proceduralnych.
II
Skarżąca spółka nie zgodziła się z takim rozstrzygnięciem i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając drugoinstancyjnej decyzji:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tzn. art. 20a ust. 1 u.t.d. – poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że okoliczności związane z korzystaniem przez spółkę z przystanku "Z.S.." nie wypełniają dyspozycji wskazanego przepisu, podczas gdy katalog okoliczności tam wskazanych jest otwarty (nie został ograniczony do przypadków tam wskazanych);
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to: art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. – poprzez brak ustalenia przyczyn, z powodu których stronie skarżącej odmówiono wjazdu na teren dworca autobusowego w Z.S. i przyjęcie, że były one przez spółkę zawinione, podczas gdy organy administracji publicznej powinny z urzędu podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego;
3. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na decyzję wydaną w sprawie, a to: art. 78 § 2 w związku z art. 7, art. 15 i art. 77 § 1 k.p.a. – poprzez brak przeprowadzenia w postępowaniu odwoławczym zawnioskowanego przez stronę dowodu z zeznań świadka M.D.i uznanie tego dowodu za bezzasadny, podczas gdy postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, a organ wyższego stopnia powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Na kanwie tak sformułowanych zarzutów, strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji wydanych w sprawie przez organy obu instancji i o zasądzenie kosztów.
III
W odpowiedzi strona przeciwna podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
IV
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego oraz z przepisami prawa procesowego. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do co najmniej jednego z naruszeń prawa (materialnego lub procesowego) wymienionych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."). Z drugiej jednak strony, jeśli kontrolowany akt odpowiada prawu, sąd administracyjny zobowiązany został do oddalenia skargi, stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
V
Materialnoprawną podstawę spornych rozstrzygnięć stanowiły odpowiednie przepisy wcześniej już powoływanej ustawy o transporcie drogowym. W rozpoznawanej sprawie, najistotniejszego znaczenie mają zwłaszcza normy wynikające z następujących uregulowań.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 u.t.d., wykonywanie przewozów regularnych wymaga uzyskania zezwolenia, w którym określa się w szczególności: warunki wykonywania przewozów, przebieg trasy przewozów, w tym miejscowości w których znajdują się miejsca początkowe i docelowe przewozów, a także miejscowości w których znajdują się przystanki. Załącznikiem do zezwolenia jest obowiązujący rozkład jazdy (art. 20 ust. 1a ustawy).
Z kolei, w myśl art. 18b ust. 1 tej samej ustawy, przewozy regularne w krajowym transporcie drogowym wykonywane są według następujących zasad: rozkład jazdy jest podawany do publicznej wiadomości, przez ogłoszenia na wszystkich wymienionych w rozkładzie jazdy przystankach lub dworcach autobusowych (pkt 2), wsiadanie i wysiadanie pasażerów odbywa się tylko na przystankach określonych w rozkładzie jazdy (pkt 3), zgodnie z warunkami przewozu osób, określonymi w zezwoleniu. Stosownie zaś do treści art. 18b ust. 2 ustawy, podczas wykonywania przewozów regularnych zabrania się korzystania z przystanków, na których nie została zamieszczona informacja o realizowanym rozkładzie jazdy, zawierająca także nazwę, adres siedziby przewoźnika i numer telefonu przewoźnika lub niezgodnie z podanymi w tej informacji dniami i godzinami odjazdów (pkt 2), a także zabierania i wysadzania pasażerów poza przystankami określonymi w rozkładzie jazdy (pkt 3) oraz naruszania warunków przewozu osób określonych w zezwoleniu (pkt 5).
Dobitnego podkreślenia wymaga, że warunków określonych w zezwoleniu nie stosuje się jedynie w razie wystąpienia "niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności uniemożliwiających wykonywanie przewozów zgodnie z określonym w zezwoleniu przebiegiem trasy przewozów, w szczególności awarii sieci, robót drogowych lub blokad drogowych", z tym że jeżeli te okoliczności trwają dłużej niż 14 dni, właściwy organ wyda na wniosek przedsiębiorcy decyzję w sprawie odstąpienia od warunków określonych w zezwoleniu (art. 20a ust 1 i 2).
Z treści przytoczonych przepisów wynika przede wszystkim, iż – z woli samego prawodawcy – pojazd wykonujący transport regularny osób może zatrzymywać się tylko na przystankach określonych w rozkładzie jazdy i tylko w tych miejscach może zabierać i wysadzać pasażerów. W zezwoleniu na wykonywanie transportu drogowego określa się bowiem miejscowości, w których znajdują się przystanki (art. 20 ust. 1 pkt 3 u.t.d.). Przystanki, to przeznaczone do wsiadania i wysiadanie pasażerów i określone w rozkładzie jazdy (art. 18b ust. 1 pkt 3 ustawy) miejsca zatrzymania się uprawnionego pojazdu transportu publicznego, oznaczone odpowiednimi znakami drogowymi (art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym – jednolity tekst: Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908, ze zm.), z informacją o rozkładzie jazdy (art. 18b ust. 1 pkt 1 u.t.d.), w tym – między innymi – o godzinach odjazdów środków transportowych. Wsiadanie i wysiadanie pasażerów odbywa się zatem, stosownie do art. 18b ust. 1 pkt 3 u.t.d., na tak oznaczonych i wyposażonych przystankach. Poza wyznaczonymi przystankami obowiązuje określony w art. 18b ust. 2 pkt 3 tej samej ustawy zakaz zabierania i wysadzania pasażerów.
Określenie w zezwoleniu miejscowości, w których znajdują się przystanki, oznacza więc, że przewoźnik jest uprawniony do zabierania i wysadzania pasażerów wyłącznie na oznaczonych i wyposażonych we wskazany sposób przystankach.
Obowiązuje go natomiast zakaz zabierania i wysadzania pasażerów w innych miejscach. Zabieranie (bądź wysadzanie) zatem pasażerów poza przystankami wskazanymi w załączniku do zezwolenia, niewątpliwie narusza warunki określone w zezwoleniu, wynikające z regulacji ustawy o transporcie publicznym i odpowiada naruszeniu określonemu pod l.p. 2.2.3. załącznika Nr 3 do u.t.d. Konsekwencje niezastosowania się do obowiązków wynikających z przytoczonych przepisów przewiduje – generalnie – przepis art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, który stanowi, że kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów enumeratywnie wymienionych w pkt 1-8 ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych, z tym że – stosownie do przepisu art. 92a ust. 2 tej samej ustawy – suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli w siedzibie przedsiębiorcy nie może przekroczyć kwoty 10.000 zł. Wykaz naruszeń oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określają załączniki do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d.). Wspomniany już załącznik Nr 3, pod l.p. 2.2.3., przewiduje karę pieniężną w wysokości 3.000 zł za wykonywanie przewozu regularnego z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu, zaświadczeniu na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego albo potwierdzeniu zgłoszenia przewozu w publicznym transporcie zbiorowym dotyczących: ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków.
Przesłanką poniesienia dopiero co opisanej odpowiedzialności administracyjnej jest zatem stwierdzenie przez właściwy organ nieprzestrzegania przez wykonującego transport warunków określonych w zezwoleniu co do wyznaczonych przystanków. W tym miejscu należy podkreślić, że kary pieniężne, o jakich mowa w art. 92 i art. 93 u.t.d., nakładane są na przedsiębiorcę, a nie na kierowcę, a ich celem jest zapewnienie należytego wykonywania działalności gospodarczej (w postaci świadczenia przewozów drogowych) i zagwarantowanie bezpieczeństwa innym uczestnikom ruchu drogowego. Mają więc one przede wszystkim znacznie prewencyjne, a nie represyjne (tak jak w prawie karnym) i są narzędziem prawnym służącym do przymuszenia przewoźników do respektowania określonych w ustawie nakazów i zakazów. Kara pieniężna jako instrument władztwa administracyjnego nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawy do czynu nie mieści się w reżimie tej odpowiedzialności. Wina i stopień zawinienia nie są zatem przesłankami nałożenia kary pieniężnej. W związku z tym badanie świadomości i stosunku podmiotu do danego naruszenia prawa jest – co do zasady – bez znaczenia dla możliwości wymierzenia omawianej kary (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, VI SA/Wa 91/06; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu: III SA/Wr 545/13 oraz III SA/Wr 122/14, publ. www.nsa.gov.pl).
Wynika z tego, że odpowiedzialność administracyjna przedsiębiorców na podstawie ustawy o transporcie drogowym ma charakter odpowiedzialności obiektywnej i jako taka obciąża podmiot wykonujący transport drogowy w sytuacji, gdy wystąpił zakazany przez ustawę skutek. Na zasadzie wyjątku ustawodawca przewidział jednak sytuacje w których odpowiedzialność administracyjna przewoźnika za stwierdzone naruszenie prawa zostaje wyłączona. Sytuacje takie zostały wyraźnie wskazane w przepisach art. 92a ust. 4 i w art. 93 ust. 7 u.t.d. Zgodnie z pierwszym z wymienionych przepisów, postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy nie wszczyna się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Przepis art. 93 ust. 7 stanowi z kolei, że w sytuacji, gdy naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć, właściwy organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Przesłanką jednak zastosowania przywołanych uregulowań, stanowiących wyjątek od zasady ponoszenia odpowiedzialności przez przewoźnika za stwierdzone naruszenia, jest wykazanie przez przedsiębiorcę, że w konkretnej sprawie miały miejsce takie właśnie okoliczności, t.j. że przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia lub, że wystąpiły zdarzenia których nie mógł przewidzieć. To bowiem on wywodzi skutki prawne z nich wynikające, i to zatem na nim spoczywa ciężar wykazania tych okoliczności i udowodnienia okoliczności objętych ich hipotezą.
Wystąpienia w rozpoznawanej sprawie okoliczności tego rodzaju strona skarżąca nie udowodniła.
Jest bezsporne, że podczas wykonywania przewozu regularnego, doszło do wysadzenia pasażerów poza przystankiem wyznaczonym w zezwoleniu. Skarżąca spółka nie kwestionuje tej okoliczności. Usprawiedliwienia dla takiej praktyki upatruje jednak w dwóch przyczynach. Twierdzi mianowicie, że było to spowodowane: 1) zakazem korzystania z przystanku wskazanego rozkładem jazdy przez podmiot władający tym przystankiem, oraz 2) przewlekłym prowadzeniem postępowania przez Marszałka Województwa D., do którego to organu, zgodnie z normatywnym obowiązkiem, strona wystąpiła z wnioskiem o zmianę zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym osób. Wniosek ten nie został załatwiony w terminach określonych w k.p.a., co spowodowało zatrzymywanie się przewoźnika na przystankach nie wskazanych w starym zezwoleniu, ale przedstawionych we wniosku o nowe zezwolenie i w efekcie konieczność powołania się przez skarżącego na treść art. 20a ust. 1 ustawy.
Taka argumentacja strony skarżącej nie może jednak usprawiedliwić naruszenia warunków zezwolenia. Powtórzenia wymaga w tym miejscu, iż (stosownie do art. 20a ust. 1 u.t.d.), warunki określone w posiadanym przez spółkę zezwoleniu, nie musza być stosowane wyłącznie w przypadku "wystąpienia niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności uniemożliwiających (celowe podkreślenia składu orzekającego) wykonywanie przewozów zgodnie z określonym w zezwoleniu przebiegiem trasy przewozów, w szczególności awarii sieci, robót drogowych, lub blokad drogowych". Z treści przytoczonej normy wynika, że odstępstwo od warunków określonych w zezwoleniu, bez konieczności dokonywania zmian w samym zezwoleniu (np. dotyczących wyznaczonych przystanków) dopuszczalne jest jedynie w sytuacji, gdy niezależne od przewoźnika okoliczności trwają nie dłużej niż 14 dni. Jeżeli przeszkody te trwają jednak dłużej, przewoźnik musi wystąpić do właściwego organu o wydanie decyzji w sprawie odstępstwa od warunków określonych w zezwoleniu. Zgodnie z wolą ustawodawcy, to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek dopilnowania, aby trasa przewozu ustalona w zezwoleniu odpowiadała rzeczywistej, a odpowiedzialność spowodowana niezastosowaniem się do tych wymogów nie jest uzależniona od dodatkowych warunków, w szczególności od prawidłowego wykonywania obowiązków wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego przez odrębny organ administracji. Innymi słowy, ustawodawca nie uzależnia tej odpowiedzialności od jakichkolwiek warunków. Zauważyć również należy, że chociaż wymieniony w art. 20a ust. 1 ustawy katalog okoliczności jest katalogiem otwartym, to cechą wspólną wymienionych okoliczności jest brak wpływu (kolejne, celowe podkreślenie Sądu) wykonującego przewóz na ich zaistnienie.
Absolutnie nie można zaliczyć do okoliczności tego rodzaju, braku uregulowania z podmiotem władającym przystankiem "Z.S.." (objętym rozkładem stanowiącym załącznik do posiadanego zezwolenia) zasad korzystania z tego przystanku. Uzgodnienie takich zasad (w tym – odpłatności za korzystanie ze wskazanego przystanku) leży z pewnością w gestii samej spółki (jest od niej zatem jak najbardziej zależne). Osobnego podkreślenia wymaga, że ani brak uzgodnienia wspomnianych zasad, ani też ewentualna przewlekłość postępowania wszczętego wnioskiem o zmianę treści zezwolenia nie uzasadniały w żadnej mierze samowolnego odstąpienia przez przedsiębiorcę od warunków zezwolenia. Co do tej drugiej okoliczności, silnie godzi się zaakcentować, że dopiero uzyskanie decyzji zmieniającej zezwolenie, uzasadniałoby rozpoczęcie wykonywania działalności przewozowej zgodnie z tym nowym rozstrzygnięciem.
Inna (od przedstawionej) interpretacja prowadziłaby do sytuacji, że wyznaczanie trasy przejazdu i przystanków w zezwoleniu byłoby niewiążące dla przewoźnika. Z dokumentacji sprawy (k. 35 akt administracyjnych) wynika tymczasem, że spółka wystąpiła z wnioskiem o zmianę posiadanego zezwolenia pismem datowanym na dzień [...] 2013 r., a więc dopiero po formalnym wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie (pismo organu pierwszej instancji z dnia [...] 2013 r. – k. 23 akt administracyjnych).
Z naprowadzonych powodów zarzut naruszenia art. 20a ust. 1 u.t.d. nie mógł zasługiwać na uwzględnienie.
Dodatkowo należy podnieść, iż skarżąca spółka prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wykonywaniu przewozów regularnych osób w krajowym transporcie drogowym wiele lat i doskonale znane jej są (powinny być!) przepisy ustawy. Tłumaczenie strony nie znajduje skutecznego usprawiedliwienia dla jej zachowań niezgodnych z przepisami prawa. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II GSK 496/08, że po to są ustalone procedury uzyskiwania zezwoleń na transport regularny, poprzedzone uzgodnieniem rozkładu jazdy i korzystania z przystanków, aby zapewnić niezbędny porządek i bezpieczeństwo na drodze. W niniejszej sprawie, strona – mimo posiadania w tym zakresie odpowiedniej wiedzy, swoimi faktycznymi krokami samowolnie wyprzedziła dokonanie formalnej zmiany warunków posiadanego zezwolenia, czego wymaga – jednoznacznie norma art. 24 ust. 1 u.t.d. Takie postępowanie jest nie tylko zachowaniem niezgodnym z prawem, ale stwarza realne zagrożenie dla uczestników ruchu drogowego. Uzgodnienie warunków zezwoleń udzielanych na wykonywanie przewozów, w tym dokładnej trasy, czasu przejazdu i przystanków na trasie, jest procesem długotrwałym, a dokładnie rozważenie i ustalenie tych warunków ma zagwarantować bezpieczeństwo wszystkich uczestników ruchu drogowego. Życie i zdrowie są wartościami szczególnie ważnymi i chronionymi prawnie i między innymi dlatego ustawodawca sformalizował możliwość zmiany ustalonych warunków, nałożył na przedsiębiorcę określone obowiązki, a ich niedopełnienie obłożył karą, nawet pomimo braku zaistnienia w konkretnym przypadku negatywnych konsekwencji naruszenia warunków zezwolenia.
VI
W ocenie Sądu, organy – w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym – działały zgodnie z wymogami z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
W doktrynie przyjmuje się zgodnie, że naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych albo błędnej wykładni tych przepisów (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2008, s. 357). Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowane nimi stosunki administracyjnoprawne materialne lub procesowe. Uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie trzeba wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 305). Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem. W szczególności, konieczne jest przesądzenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia. Ustalenie, że okoliczności te nie zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1981 r., SA 910/80, ONSA 1981, Nr 1, poz. 7).
W sprawie stanowiącej przedmiot niniejszego sporu sądowoadministracyjnego, istotną okolicznością stanowiącą podstawę jej rozstrzygnięcia było w pierwszej kolejności ustalenie, czy doszło do naruszenia warunków określonych w zezwoleniu, dotyczących ustalonej trasy przejazdu lub wyznaczonych przystanków. Sąd przypomina w związku z tym, że skarżąca spółka nie kwestionuje tego, że nie dotrzymała warunków przewozu określonych w zezwoleniu. Stara się jedynie wykazać, że do ich naruszenia doszło z przyczyn od niej niezależnych, mianowicie: ze względu na zakaz korzystania z jednego z przystanków objętych rozkładem jazdy i z powodu przewlekłości postępowania administracyjnego toczącego się z jego wniosku o zmianę przedmiotowego zezwolenia.
Skład orzekający w pełni podziela jednak stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym żadna z wymienionych okoliczności nie może być kwalifikowana jako okoliczność niezależna od przewoźnika (w rozumieniu art. 20a u.t.d.), czemu dano już wyraz w rozważań pomieszczonych w ramach części V niniejszego uzasadnienia. W konsekwencji należy też przyjąć, że wszystkie istotne dla sprawy okoliczności zostały w pełni wyjaśnione w postępowaniu administracyjnym. Trzeba mieć ponadto na uwadze następujące fakty: strona skarżąca została prawidłowo zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego (pismo datowane na dzień [...] 2013 r.); pełnomocnik spółki uzyskał pełny wgląd do akt sprawy (k. 33 akt administracyjnych sprawy; sama strona brała czynny udział w postępowania (między innymi przedłożyła szereg dokumentów); miała wreszcie możliwość – stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. – możliwość wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów (pismo organu pierwszej instancji z dnia [...] 2014 r. – k. 52 akt administracyjnych).
Skład orzekający podziela przy tym pogląd organu wyższego stopnia, zgodnie z którym, przeprowadzenie dowodu zawnioskowanego w odwołaniu (dowodu z przesłuchania świadka M.D.) nie ma znaczenia dla oceny legalności postępowania w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem Sądu, również ponowne, uzupełniające przesłuchanie kierowcy autobusu byłoby zabiegiem zbędnym, wobec jednoznacznych i czytelnych wyjaśnień złożonych w trakcie postępowania przed organem pierwszej instancji.
VII
W tym stanie, należało przyjąć, że w kontrolowanym postępowaniu nie doszło do naruszenia żadnego ze wskazanych w skardze przepisów. Przeciwnie, organy orzekające w sprawie, w sposób przekonywujący, wiarygodny i bezdyskusyjny udowodniły (w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy), że spółka nie dopełniła warunków posiadanego zezwolenia na wykonywanie regularnego przewozu, a tym samym – dopuściła się naruszenia określonego pod l.p. 2.2.3. załącznika Nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Skarżąca strona nie wykazała przy tym okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność. W konsekwencji trzeba było przyjąć, że organy Inspekcji Transportu Drogowego prawidłowo nałożyły na skarżącą karę, w wysokości przewidzianej w powołanym załączniku.
Dlatego też – biorąc pod uwagę dyspozycję art. 151 p.p.s.a. – skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło