III SA/Wr 695/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie skierowania w związku z przekroczeniem [...] punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego – na egzamin teoretyczny, praktyczny w zakresie prawa jazdy kat. B I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty W. z dnia [...] roku nr [...] – w części w jakiej określają one termin poddania się sprawdzeniu kwalifikacji; II oddala dalej idącą skargę; III przyznaje radcy prawnemu K.S. koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) w tym 23 % VAT. Komendant Wojewódzki Policji we W. wystąpił z wnioskiem o skierowanie T. K. (zwanego dalej "skarżącym") na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień (w zakresie prawa jazdy kat. B) z powodu otrzymania [...] punktów, w okresie od [...] r. do [...] r. za wielokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego. Starosta W. wszczął w dniu [...] r. w tej sprawie postępowanie administracyjne, które zostało zakończone wydaniem przez ten organ decyzji z dnia [...] r. nr [...]- na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), w związku z przekroczeniem [...] punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Na mocy tej decyzji organ skierował skarżącego na egzamin teoretyczny, praktyczny, w zakresie prawa jazdy kat. B. W decyzji tej określono również termin poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do prowadzenia pojazdu. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji wskazując, że nie budzą wątpliwości okoliczności popełnienia wykroczeń drogowych ani liczba przypisanych tym wykroczeniom punktów. W tej sytuacji zostały spełnione prawne przesłanki do skierowania skarżącego na egzamin sprawdzający zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami. Od tej ostatecznej w administracyjnym toku instancji decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., domagając się uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w sprawie. Na poparcie skargi podniósł, że uniemożliwiono mu czynny udział w postępowaniu i nie uwzględniono jego wniosków dowodowych, czym naruszono przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i przepisy Kodeksu karnego. W skardze wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania w kwocie [...] zł oraz o zwrot opłaty sądowej, wskazując, że poniesione koszty postępowania są związane z utratą przez niego możliwości zarobkowania na skutek udziału w niniejszej sprawie. W odpowiedzi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Stwierdziło, że we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji zawarta była informacja, że skarżący w okresie od [...] r. do [...] r. popełnił cztery wykroczenia drogowe, które zostały szczegółowo opisane, za które trzymał [...] punktów. W świetle przepisów k.p.a. (art. 76 § 1), dokument ten stanowi dowód w sprawie co do zgromadzonych przez kierowcę punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Następnie podniesiono, że w toku postępowania odwoławczego uzyskano informację z Sądu Rejonowego w B., że apelacja skarżącego odnośnie wyroku tego Sądu, uznającego skarżącego winnym wykroczenia drogowego, za które przypisano mu [...] punktów, została oddalona, a więc poczynione przez organ pierwszej instancji ustalenia w tym zakresie są prawidłowe. Ta okoliczność, na którą skarżący powoływał się we wcześniejszym stadium postępowania, była mu znana, a przynajmniej mógł się o tym wyroku dowiedzieć, biorąc pod uwagę obowiązujące zasady postępowania karnego. W związku tym, brak uczestnictwa w tej czynności dowodowej w postaci zapoznania się z treścią wyroku, nie miało wpływu na treść wydanej decyzji. W konsekwencji zarzut nie przeprowadzenia postępowania dowodowego na powyższą okoliczność jest bezpodstawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia [...] r. sygn.. akt [...] oddalił wniesioną skargę. Od tego orzeczenia została wywiedziona skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia [...] r. , sygn.. akt [...], uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Według zaś art.134 § 1 Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zważywszy jednak na fakt, że sprawa ze skargi na opisaną wyżej decyzję o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami jest ponownie rozpatrywana w postępowaniu sądowoadministracyjnym, należy przywołać także brzmienie zdania pierwszego przepisu art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, a to oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. musi dostosować się w pełni do sformułowanej oceny prawnej rozpatrywanego przypadku, wyrażonej w motywach wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r., sygn.. akt [...]. W tej materii trzeba więc wskazać, o czym stwierdził Sąd wyższej instancji, że zgodnie z treścią art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia [...] punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy. Powołany przepis jednoznacznie precyzuje organ właściwy, procesową formę, charakter oraz przesłanki skierowania kierowcy na sprawdzenie jego kwalifikacji do prowadzenia pojazdu. Skierowania takiego dokonuje starosta w drodze decyzji administracyjnej. Sformułowanie "sprawdzeniu (...) podlega" dowodzi przy tym, że przedmiotowe orzeczenie ma charakter związany i nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu orzekającego. W razie przekroczenia [...] punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego – na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji – starosta zobowiązany jest zatem skierować osobę posiadającą uprawnienie do kierowania pojazdami na sprawdzenie omawianych kwalifikacji. W dalszej części motywów swego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny dokonał również wykładni art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. "b" cytowanej ustawy, w którym to przepisie mowa jest wyłącznie o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie jego kwalifikacji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis ten nie określa terminu sprawdzenia kwalifikacji, ani też nie przyznaje organowi uprawnień do decydowania, w jakim czasie dana osoba zobowiązana jest poddać się stosownemu egzaminowi. Dopuszczalność zamieszczenia takiej klauzuli nie wynika też z innych norm ustawy – Prawo o ruchu drogowym, w tym jego art. 140 ust. 1 pkt 4a. Ten ostatni przepis stanowi, że starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie przewidzianym w art. 114 ust. 1 pkt 1. Wskazane skutki prawne ustawodawca łączy zatem z samym niewykonaniem obowiązku nałożonego na kierowcę na określonej podstawie, a nie z przekroczeniem ściśle określonego okresu realizacji tego obowiązku, zwłaszcza niedotrzymaniem terminu, który miałby być wyznaczony przez organ w skierowaniu. Treść decyzji administracyjnych zawsze jest zdeterminowana przepisami prawa administracyjnego materialnego. Brak w przepisach o ruchu drogowym podstawy do określania przez organ terminu wykonania omawianego skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami oznacza, że decyzja taka – w zakresie określającym termin poddania się przez kierowcę kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji – została wydana bez podstawy prawnej, a to z kolei dowodzi, że zgodnie z dyspozycją art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), decyzja taka – w tej części – jest nieważna, co obliguje do wyeliminowania jej w tym zakresie z obrotu prawnego. Jeżeli przepisy o ruchu drogowym nie zawierają odmiennych unormowań ustawowych i nie przewidują możliwości odmiennego uregulowania przez organ kwestii wykonalności przedmiotowego skierowania, to nie może ulegać wątpliwości, że podlega ono wykonaniu z dniem, w którym stanie się ostateczne. Adresat takiej decyzji zobowiązany jest zatem do niezwłocznego wykonania tego ostatecznego rozstrzygnięcia, a tym samym niezwłocznego poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Kwestie te podlegają już jednak ocenie nie w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy – Prawo o ruchu drogowym, lecz w odrębnym postępowaniu, które może być uruchomione w trybie art. 140 ust. 1 pkt 4a tej ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2009 r. o sygn. akt I OSK 1217/08, publ. LEX nr 552290). W świetle zaprezentowanej przez Sąd wyższej instancji, wiążącej Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. - po myśli cytowanego art.190 p.p.s.a. - wykładni norm prawa, znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie należało zatem na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) p.p.s.a. zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji uchylić w części, w jakiej określają one termin poddania się przez skarżącego kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji (pkt I sentencji wyroku). W pozostałym natomiast zakresie, to znaczy w przedmiocie samego skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami - wydane decyzje administracyjne należy ocenić jako zgodne z prawem . Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2005 nr 108, poz. 908 ze zm.), kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty, na wniosek komendanta wojewódzkiego policji, w razie przekroczenia [...] punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 tej ustawy. W myśl art. 130 ust. 1 ustawy, policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Stosownie zaś § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998, w wersji obowiązującej na dzień wydania zaskarżonej decyzji), wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym. Dopuszcza się także dokonanie wpisu tymczasowego do ewidencji przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). Wpis ten staje się wpisem ostatecznym po stwierdzeniu naruszenia rozstrzygnięciem, o którym mowa w ust. 1 (§ 4 ust. 4 rozporządzenia). Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba, że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty (art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Jak zatem wywieść trzeba z przytoczonych unormowań, przesłanką wydania decyzji o skierowaniu na badania kwalifikacyjne (w niniejszej sprawie - na egzamin teoretyczny, praktyczny w zakresie prawa jazdy kat. B) jest przekroczenie przez kierowcę 24 punktów wpisanych do ewidencji. Tymczasem, jak wynika niezbicie z prawidłowych ustaleń faktycznych organów administracji publicznej obu instancji - skarżący otrzymał [...] punktów w okresie od [...] r. do [...] r. za wielokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego, wobec czego przekroczył maksymalny limit [...] punktów. Po przekroczeniu tej sumy dokonane wpisy nie mogły być usunięte po upływie roku od dnia dopuszczenia się naruszenia, gdyż według art. 130 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym dokonanych wpisów nie wykreśla się, jeżeli kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby [...] punkty. Dokonane wpisy miały charakter ostateczny na dzień wydania decyzji a materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje, że ustalenia faktyczne zostały dokonane na podstawie uzyskanych przez organy od sądów karnych informacji, opartych na treści wydanych przez te sądy prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym również kwestionowane przez skarżącego ustalenia organów dotyczące zdarzenia z dnia [...] r. znajdują odzwierciedlenie w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego w B. Prawomocne wyroki sądów powszechnych są wiążące a ich treść nie może być podważana w postępowaniu administracyjnym. Argumentacja skargi zatem, kwestionująca moc tych orzeczeń, jest bezskuteczna. Sąd nie dopatrzył się naruszenia procedury administracyjnej przez organy prowadzące postępowanie. Zarzut skarżącego o pozbawieniu go możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym jest bezzasadny albowiem skarżący otrzymał na swój wniosek akta administracyjne do wglądu. Jakkolwiek organ pierwszej instancji, z uchybieniem art. 10 k.p.a., nie umożliwił skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, lecz to naruszenie nie mogło mieć żadnego wpływu na wynik sprawy, a tylko takie w skutkach wady postępowania mogą powodować konieczność eliminacji z porządku prawnego podjętego rozstrzygnięcia i ponowienia postępowania. Za ugruntowany należy uznać pogląd, że w razie postawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. W niniejszej sprawie skarżący zapoznał się z aktami sprawy, a Komenda Wojewódzka Policji pismami z dnia [...] i [...] r. szczegółowo informowała skarżącego o stanie prawnym i faktycznym sprawy. Ponadto organ drugiej instancji wezwał skarżącego do zapoznania się z aktami sprawy. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania może być przyczyną uwzględnienia skargi, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Wszakże skarżący poza zgłoszeniem zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. niczym go nie uzasadnił. Z uwagi zresztą na okoliczności faktyczne sprawy (związanie prawomocnymi wyrokami sądów powszechnych, ostateczność wpisów dotyczących przypisanych punktów za naruszenia przepisów prawa ruchu drogowego) – nie sposób przyjąć wpływu na wynik sprawy omawianego uchybienia przepisu procedury administracyjnej. Z tych przyczyn orzeczono jak w pkt II sentencji wyroku, oddalając dalej idącą skargę (art. 151 p.p.s.a.) Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej znajduje wsparcie w art. 250 p.p.s.a. w związku z § 14 ust.2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz.1349).