III SA/Wr 695/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej we W. przy ul. [...]; Wspólnoty Mieszkaniowej we W. przy ul. [...], Wspólnoty Mieszkaniowej we W. przy ul. [...], Wspólnoty Mieszkaniowej we W. przy ul. [...], Wspólnoty Mieszkaniowej we W. przy ul. [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych kosztów postępowania; III. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. stwierdziło niedopuszczalność odwołania "A" sp. z o.o., z siedzibą we W., na decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. ([...]) w sprawie nałożenia kary pieniężnej za umieszczenie w pasie drogowym pojemnika na odpady komunalne bez zezwolenia zarządcy drogi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wywiodło, że niedopuszczalność odwołania w rozpatrywanym przypadku wynika z przyczyn podmiotowych, ponieważ zostało ono wniesione przez jednostkę organizacyjną niemającą legitymacji do takiego działania. Powołano się przy tym na art. 33 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267), według którego pełnomocnikiem strony w postępowaniu administracyjnym może być tylko osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Przepis ten jednoznacznie rozstrzyga kwestię legitymacji procesowej pełnomocnika strony w postępowaniu administracyjnym. Wada w tym zakresie nie może być zdaniem organu odwoławczego konwalidowana, albowiem żaden przepis prawa nie przewiduje takiej możliwości. W rozważanym stanie faktycznym Wspólnoty Mieszkaniowe powierzyły zarząd nieruchomością wspólną osobie prawnej, tj. "A" sp. z o.o., a taki podmiot nie może występować w charakterze pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Wspólnoty Mieszkaniowe – zastępowane przez profesjonalnego pełnomocnika – wystąpiły o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Skarżący zarzucili, że przy wydaniu tego postanowienia doszło do naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 18 ust. 1 i 2a ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.), przez błędną wykładnię tych unormowań, co doprowadziło do przyjęcia, że ustanowiony skutecznie przez wspólnotę mieszkaniową zarządca nie może być pełnomocnikiem wspólnoty mieszkaniowej w postępowaniu administracyjnym z jej udziałem. Wspólnoty Mieszkaniowe zarzuciły ponadto naruszenie art. 134 w zw. z art. 144 oraz art. 64 § 2, art. 7 i art. 10 § 1 k.p.a., wyrażające się nieuprawnionym zaniechaniem wyjaśnienia kwestii zakresu umocowania "A" sp. z o.o. oraz brakiem wezwania Wspólnot Mieszkaniowych do potwierdzenia woli wniesienia odwołania w sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Oceniając zaskarżone postanowienie według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi), Sąd nie mógł pozostawić kwestionowanego rozstrzygnięcia w zbiorze legalnych aktów administracji. W postępowaniu odwoławczym organ zobowiązany jest przede wszystkim ustalić, czy w rozpatrywanej sprawie odwołanie jest w ogóle dopuszczalne, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej – czy zostało ono wniesione w terminie przez podmiot legitymowany do takiego działania. Niedopuszczalność odwołania może wynikać zarówno z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Te ostatnie obejmują w szczególności sytuacje wniesienia odwołania zawierającego braki formalne (art. 64 k.p.a.). Zestawienie akt administracyjnych z uzasadnieniem zaskarżonego postanowienia pozwala zauważyć, że organ drugiej instancji nie wyjaśnił dostatecznie kwestii pochodzenia odwołania od strony postępowania (art. 127 § 1 k.p.a.), koncentrując się na badaniu poprawności udzielonego w sprawie pełnomocnictwa (art. 33 § 1 k.p.a.). Tymczasem w judykaturze i piśmiennictwie przyjmuje się, że stwierdzenie niedopuszczalności odwołania z przyczyn podmiotowych (art. 134 k.p.a.) może wystąpić tylko wówczas, gdy ze złożonego odwołania wynika w sposób oczywisty, jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że wnoszący je nie jest stroną postępowania. Odwołanie od rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji przysługuje stronie (art. 127 k.p.a.), przy czym może ona wnieść je osobiście lub działając przez pełnomocnika, jednakże w drugim przypadku art. 33 § 1 k.p.a. wyłącza możliwość ustanowienia pełnomocnikiem strony osoby prawnej. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły wątpliwości co do tego, że odwołującymi się stronami były Wspólnoty Mieszkaniowe. To w jej imieniu działał – ustanowiony w trybie art. 18 ust. 1 o własności lokali – zarząd spółki, co wynika wprost z określenia strony skarżącej w odwołaniu. Do odwołania załączono umowę powierzenia zarządu nieruchomością wspólną, uchwałę Wspólnoty Mieszkaniowej w sprawie zmiany sposobu sprawowania zarządu nieruchomością wspólną oraz aktualny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego w celu wykazania umocowania prezesa "A" sp. z o.o. do jej reprezentowania, co jednoznacznie określało status Wspólnot Mieszkaniowych w postępowaniu administracyjnym. Organ odwoławczy wskazał zaś jako strony nie Wspólnoty Mieszkaniowe, lecz ich pełnomocnika, osobę prawną "A" sp. z o.o., chociaż w uzasadnieniu przywołano okoliczność udzielenia przez Wspólnoty Mieszkaniowe pełnomocnictwa tej osobie prawnej. Wynikająca z mocy prawa niedopuszczalność ustanowienia pełnomocnikiem osoby prawnej oznaczała, że wskazanego przez Wspólnoty Mieszkaniowe podmiotu nie można było traktować jako ich pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym. Trafnie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że tak udzielonego pełnomocnictwa nie można w żaden sposób uczynić ważnym (konwalidować) w sferze postępowania administracyjnego. Okoliczność ta nie zwalniała jednak organu odwoławczego z obowiązku podjęcia dalszych czynności procesowych z udziałem samych stron. Organ odwoławczy powinien zatem umożliwić Wspólnotom Mieszkaniowym samodzielne działanie we własnym imieniu, wzywając strony do podpisania odwołania według dyspozycji art. 64 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu nie można uznać za prawidłowe wydanie postanowienia o niedopuszczalności odwołania bez uprzedniego wezwania stron do uzupełnienia braków formalnych złożonego przez nie środka zaskarżenia. W orzecznictwie wyrażono pogląd, według którego w przypadku nieistnienia wątpliwości co do tego, że wnoszący odwołanie nie czyni tego we własnym imieniu, lecz działa w imieniu innej osoby (strony postępowania), trzeba pamiętać, że odwołanie składa strona, jedynie działająca przez pełnomocnika, wobec czego niezłożenie przez pełnomocnika stosownego upoważnienia lub udzielenie pełnomocnictwa podmiotowi wykluczonemu ustawowo od pełnienia takiej roli, powinno prowadzić organ do podjęcia działań przewidzianych w art. 64 § 2 k.p.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 1998 r., I SA/Lu 641/97). Wobec niepodjęcia przez Kolegium działań określonych w art. 64 § 2 k.p.a., co doprowadziło do przedwczesnego zakończenia postępowania odwoławczego, należało – stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzec jak w punkcie I sentencji wyroku. Podstawę orzeczenia o kosztach postępowania (punkt II sentencji wyroku) stanowił art. 200 w zw. art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 18 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do dnia prawomocności wyroku znajduje umocowanie w art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.