III SA/Wr 70/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant apl. radcowski Magdalena Pawłowicz po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 listopada 2008 r. sprawy ze skargi A P na decyzję D I C we W z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie określenia należności celnych z tytułu importu towaru oddala skargę. W dniu [...] r. w Oddziale Celnym w J objęto procedurą tranzytu towar w postaci samochodu osobowego marki [...] nr nadwozia[...] , rok produkcji[...] , pojemność silnika[...] . Przedmiotowy towar, aby nadać mu właściwe przeznaczenie celne winien zostać przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia – tj. w Oddziale Celnym w S w terminie do dnia [...] r. Ponieważ procedura tranzytu nie została zakończona, w dniu [...] r. powstał dług celny. N U C w Z decyzją z dnia [...] r. nr [...] ustalił dłużników (głównego zobowiązanego i jednocześnie odbiorcę towaru A P oraz przewoźnika towaru R K ) oraz określił kwotę długu celnego. Drugą decyzją z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Z określił należny podatek akcyzowy i podatek VAT z tytułu importu powyższego towaru. Wnioskiem z dnia [...] r., uzupełnionym pismem z dnia [...] r. A P (zwana dalej skarżącą) wystąpiła o wznowienie postępowania w sprawach zakończonych ostatecznymi decyzjami Naczelnika Urzędu Celnego w Z z dnia [...] r. wskazując, że pojazd marki [...] nigdy nie przekroczył granicy [...] i nie został wwieziony na [...] obszar celny oraz od dłuższego czasu zarejestrowany jest na terenie N. Wobec decyzji N U C w L nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną N U C w Z z dnia [...] r. nr [...] oraz decyzji organu II instancji, tj. Dyrektora Izby Celnej we W nr [...] z dnia [...] r. utrzymującej w mocy niniejsze rozstrzygnięcie, skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. Ponadto wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca uruchomiła kolejny nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji ostatecznej, bowiem zwróciła się do D I C we W o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Z nr p [...] z dnia [...] ., wymierzającej należności celne związane z importem samochodzie marki [...] Dyrektor Izby Celnej we W postanowieniem z dnia [...] r. zwiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we W . Wyrokiem z dnia [...] r. (sygn. akt...) Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalił skargę. Niniejszy wyrok uprawomocnił się z dniem [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej we W podjął z urzędu zawieszone postępowanie w sprawie. Następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Z z dnia [...] r. nr [...] W uzasadnieniu wskazano, że dług celny powstał przed 1 maja 2004 r., tj. [...] r., dlatego zastosowanie w sprawie mają przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. -Kodeks celny. Zgodnie natomiast z postanowieniami art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie długu celnego. Od niniejszej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, po rozpoznaniu którego Dyrektor Izby Celnej we W , działając jako organ II instancji, decyzją z [...] . nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Z z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia należności z tytułu importu towaru. Na niniejszą decyzję organu II instancji skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W zarzucając jej naruszenie: - art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, poprzez jego niewłaściwą interpretację polegającą na tym, że organ II instancji uznał, że do spraw dotyczących długu celnego powstałego przed dniem uzyskania przez Polską członkowstwa w Unii Europejskiej należy stosować przepisy dotychczasowe, w sytuacji gdy obowiązek stosowania nowych przepisów dotyczy jedynie prawa materialnego, a nie przepisów proceduralnych. W tym zakresie skarżąca powołała się na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wrażony w wyroku z dnia 3 października 2006 r. (sygn. akt I FSK 619/06, LEX nr 263033); - art. 265² ustawy Kodeks Celny, poprzez jego zastosowanie w sprawie w sytuacji kiedy to przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie gdyż jest przepisem proceduralnym; - art. 122 oraz 247 § 1 pkt 3 i 5 Ordynacji podatkowej, poprzez nie ustalenie stanu faktycznego pomimo, że skarżąca wskazała szereg dowodów na okoliczność, że dług celny nie powstał gdyż objęte cłem auto nie wjechało do Polski lecz zostało zarejestrowane w N oraz utrzymanie przez organ II instancji decyzji odmawiającej wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji pomimo, że skarżąca wskazał przesłanki uzasadniające wszczęcie takiego postępowania i przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z [...] - art. 170 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegającymi na błędnej jego interpretacji wyrażającej się tym, iż organ II instancji uznał, że dotychczasowe rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w sprawie dotyczącej wznowienia postępowania wiąże również organ w niniejszej sprawie w sytuacji gdy organ ten nie jest związany orzeczeniem Sądu wydanym w innej sprawie; Ponadto skarżąca podniosła, iż organy celne powołują się na fakt powstania długu celnego i związaną z tym niemożnością stwierdzenia nieważności decyzji w sytuacji gdy podnoszone przez nią zarzuty i dowody wskazują, że niniejszy pojazd nie wjechał na teren P a przez to dług celny nigdy nie powstał. W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargo, organ stwierdził, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 2652 pkt 1 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Natomiast w przedmiotowej sprawie dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, a zatem zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. Nr 68 poz. 623) stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. przepisy Kodeksu celnego. W niniejszej sprawie dniem powstania długu celnego jest dzień [...] r., a zatem trzyletni termin upłynął w dniu 1 stycznia 2006 r. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej przywołany przez skarżącą wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2006 r., nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, a wyciągane przez skarżącą wnioski są całkowicie nieuprawnione. Chybiony, zdaniem organu, jest zarzut rażącego naruszenia postępowania, poprzez nie zastosowanie art. 247 §1 pkt 3 i 5 Ordynacji podatkowej, pomimo wykazania istnienia przesłanek do zastosowania tego przepisu. Wobec stwierdzenia zaistnienia przesłanki negatywnej do stosowania tryby nadzwyczajnego, organy celne uprawnione były do rezygnacji z wyjaśniania, czy w sprawie nie zaistniały przesłanki pozytywne do zastosowania nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznej. Ustawodawca w art. 2652 ustawy Kodeks celny wprowadził przesłankę negatywną do zastosowania trybów nadzwyczajnych, czyli zakreślił ściśle okres, w jakim skarżąca może skorzystać z tej drogi postępowania. Za nieuprawniony zdaniem Dyrektor Izby Celnej jest także zarzut rażącego naruszenia art. 170 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez uznanie, iż organ celny jest związany orzeczeniem sądowym wydanym w innej sprawie. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W z dnia [...] ., rozstrzyga w zakresie instytucji prawnej wznowienia postępowania, a nie w sprawie instytucji stwierdzenia nieważności decyzji. Przywołanie przez organ odwoławczy wyniku sporu sądowego, opartego o tą samą podstawę prawną, w sprawie tej samej decyzji ostatecznej i na bazie tego samego stanu faktycznego, było uprawnione i stanowiło istotny element uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Nie ma to jednak nic wspólnego z potraktowaniem nowego sporu prawnego jako sporu prowadzonego w prawie "rzeczy osądzonej", związania wcześniejszym orzeczeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art.1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracyjnej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne na co wskazuje treść art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnych uchybiających prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcie dotknięte wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydane bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c). Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. –rozstrzygając w granicach sprawy, Sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istotnym zagadaniem w sprawie jest wyjaśnienie stasowania przepisów dotychczasowych do spraw długu celnego, powstałego przed dniem 1 maja 2004 r. w rozumieniu art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68 poz. 623, dalej: Przepisy wprowadzające). Zdaniem organów celnych, skoro w sprawie dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, zatem zgodnie z art. 26 Przepisów wprowadzających stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm., dalej: Kodeks celny). Ustawodawca w art. 26 Przepisów wprowadzających nie różnicuje bowiem przepisów Kodeksu Celnego na przepisy materialne i proceduralne. Zatem w sprawie ma zastosowanie art. 2652 pkt 1 Kodeks celny, stanowiący, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie należności celnych powstałych w związku z importem towaru. Natomiast zdaniem skarżącej wynikające z art. 26 Przepisów wprowadzających odesłanie do przepisów dotychczasowych dotyczy jedynie prawa materialnego, a nie przepisów proceduralnych. Na wstępie zaznaczyć należy, że przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny wprawdzie utraciły moc obowiązującą z dniem 1 maja 2004 r. na podstawie art. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne, stosownie do treści art. 26 tej ustawy "przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej". Niewątpliwie istniały rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w rozumieniu pojęcia " przepisy dotychczasowe". Przykładem tego jest wyrok NSA z dnia 3 października 2006 r. (sygn. akt I FSK 619/06, LEX nr 263033), gdzie wyrażono pogląd, ze to pojecie ograniczyć należy do norm prawa materialnego, że w "starych sprawach" organ celny obowiązany jest stosować nowe przepisy proceduralne. Niemniej ta wykładnia budziła poważne wątpliwości i w późniejszych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono odmienny pogląd, że do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004 r. należy stosować obowiązujące przed tą datą zarówno przepisy materialne, jak i procesowe (zob. wyrok NSA W-wa z dnia 2007.05.16, I GSK 1518/06, LEX nr 351017; wyrok NSA W-wa z dnia 2007.05.15, I GSK 1381/06, LEX nr 351019; wyrok NSA W-wa z dnia 2007.04.18, I GSK 1274/06, LEX nr 323445; wyrok NSA W-wa z dnia 2007.02.20, I GSK 559/06, ONSAiWSA 2008/4/63. Sąd orzekający w sprawie, podziela to ostatnie stanowisko. Zawarte w art. 26 Przepisów wprowadzających sformułowanie "stosuje się przepisy dotychczasowe" należy rozumieć kompleksowo, tzn. jako przepisy prawa materialnego, jak również przepisy prawa formalnego. Oznacza, że do postępowań dotyczących długu powstałego przed dniem 1 maja 2004 r. należy stosować obowiązujące przed tą datą zarówno przepisy materialne, jak i procesowe. Pojęcie zaś "sprawy dotyczące długu celnego" należy interpretować w taki sposób, że art. 26 tej ustawy dotyczy zarówno spraw, które po dniu 1 maja 2004 r. były w toku, jak i spraw, które dopiero zostaną wszczęte, ale odnoszą się do stanów faktycznych (dotyczących długu celnego) zaistniałych przed dniem 1 maja 2004 r. Zasadnie zatem organy celne uznały, że w sprawie zastosowanie maja przepisy Kodeksu celnego z 1997 r. Przedmiotowy towar w postaci samochodu osobowego objęto procedurą tranzytu. Aby nadać mu właściwe przeznaczenie celne winien zostać przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia w terminie do dnia 31 grudnia 2002 r. Procedura tranzytu nie została zakończona, w dniu 31 grudnia 2002 r. Skoro objęty procedurą tranzytu towar nie został przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia, a procedura tranzytu nie została zakończona, został, stosownie do postanowień art. 35 § 1 Kodeksu celnego usunięty spod dozoru celnego. Z chwila usunięcia spod dozoru techniczne, zgodnie z postanowieniami art. 211 § 2 Kodeksu celnego powstaje dług celny. Zasadnie organy celne uznały więc w sprawie, że ten dług powstał w dniu [...] W konsekwencji Naczelnik Urzędu Celnego w Z decyzja z dnia[...] . określił kwotę długu celnego. Wszelkie czynności, czy to o charakterze materialno – technicznym, czy też podlegające na wydaniu decyzji administracyjnej rozstrzygającej o przeznaczeniu celnym lub kwocie wynikającej z długu celnego dokonane po przyjęciu zgłoszenia celnego odnoszą się zawsze już do "istniejącego" długu celnego. Skoro zatem w rozpatrywanej sprawie – co też słusznie zostało ustalone przez organy celne – dniem powstania długu celnego jest bezspornie dzień [...] r., (czyli dzień przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej) to zgodnie z powyższym zastosowanie mają przepisy ustawy dawnej (dotychczasowej): tj. przepisy Kodeksu Celnego, w tym również przepisy zawarte w art. 265² Kodeksu celnego. Zgodnie natomiast z treścią art. 265² Kodeksu Celnego, nie wszczyna się bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oraz nie wznawia się postępowania, jeżeli upłynęły trzy lata od dnia powstania długu celnego. Powyższe z kolei oznacza, że trzyletni termin w którym to skarżąca mogła skorzystać z nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji ostatecznej, określony w art. 265² Kodeksu Celnego upłynął bezskutecznie w dniu 1 stycznia 2006 r. Reasumując stwierdzić należy, iż organy celne – wbrew twierdzeniom skarżącej - prawidłowo ustaliły, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji złożony przez skarżącą w dniu [...] r. został wniesiony po upływie terminu, o którym mowa w art. 265² Kodeksu Celnego i zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. określającej należności celne. Wobec stwierdzenia zaistnienia przesłanki negatywnej do stosowania tryby nadzwyczajnego, zasadnie organ odwoławczy odstąpił od wyjaśniania, czy w sprawie nie zaistniały przesłanki pozytywne do zastosowania nadzwyczajnego wzruszenia decyzji ostatecznej. Ustawodawca w art. 2652 ustawy Kodeks celny wprowadził przesłankę negatywną do zastosowania trybów nadzwyczajnych, czyli zakreślił ściśle okres, w jakim skarżąca może skorzystać z tej drogi postępowania. Nie można w sprawie mówić o naruszeniu art. 170 p.p.s.a. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W z dnia [...] ., rozstrzyga w zakresie instytucji prawnej wznowienia postępowania, a nie w sprawie instytucji stwierdzenia nieważności decyzji. Niemniej skoro mamy do czynienia ze sprawą opartą o tą samą podstawę prawną, odnoszącą się do tej samej decyzji ostatecznej i na bazie tego samego stanu faktycznego, uzasadnione było odwołanie się do wcześniejszego wyroku sądowego. Nie oznacza to jednak związania wcześniejszym orzeczeniem. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę jako nieuzasadnioną oddalił.