III SA/Wr 708/11

Dnia 3 kwietnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Protokolant Jolanta Ryndak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2012 r. wniosku K. G. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi T.G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2007 odmawia dopuszczenia do udziału w sprawie. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W., zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Regionalnego ARiMR w O. z dnia [...] r. (nr [...]) w przedmiocie przyznania T. G. płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za 2007 r. w wysokości [...]zł. Z zaskarżonej decyzji wynika, że przyznanie płatności nastąpiło w niższej kwocie aniżeli wnioskowana, gdyż przy jej obliczeniu nie uwzględniono kontynuacji programu rolnośrodowiskowego w stosunku do działek objętych umowami zawartymi przez T. G. z córką K.G. (reprezentowaną przez rodziców T. i B. G.), która w dacie umów była osobą niepełnoletnią. Zdaniem organu, z uwagi na wadliwość umów, podjętych bez wymaganej zgody sądu rodzinnego, nie można było uznać, że miało miejsce skuteczne przejęcie zobowiązania do kontynuacji programu rolnośrodowiskowego. W związku z tym uznano, że przedmiotowe działki zostały włączone do programu realizowanego przez T. G. jako grunty nowe. Jednakże w ramach zwiększenia powierzchni zobowiązania, nie można było uznać gruntu rolnego w granicach działki ewidencyjnej nr. [...] o pow. [...] ha, bowiem rolnik wniosek obejmujący tę działkę złożył po upływie przewidzianego prawem dla dodania nowej działki terminie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. T.G. zarzucił między innymi, że organy nie miały kompetencji do badania prawidłowości umów zawartych z córką, gdyż dla sprawy istotny był jedynie stan posiadania gruntów. Poza tym jedynie sąd powszechny mógł wypowiedzieć się o ważności umów. Bezzasadnie odmówiono przeprowadzenia dowodu z zeznań K.G. Pismem z dnia [...] r., skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., K. G. wniosła w przedmiotowej sprawie o uznanie jej za stronę postępowania sądowego. W uzasadnieniu żądania podniosła, że w zaskarżonej decyzji organ orzekł o unieważnieniu umów, których była stroną. Oświadczyła, że będąc osobą pełnoletnią potwierdza wszystkie umowy, które w okresie niepełnoletności zawarli w jej imieniu rodzice. Wnioskodawczyni podniosła, że ma interes prawny w obronie zawartych w jej imieniu umów, co – jej zdaniem – determinuje interes prawny w przystąpieniu do sprawy sądowej. Prawo do sądowej obrony jej interesów zapewnia Europejska Konwencja Praw Człowieka, przepis art. 2 § 1 K.p.c. oraz Konstytucja. Nie istnieją przepisy, które dawałyby organom ARiMR kompetencje do badania stosunków własnościowych do działek zgłoszonych do płatności powierzchniowych, a tym bardziej do unieważnienia zawartych wcześniej umów cywilnoprawnych. Organ mógł kwestionować ważność umowy cywilnoprawnej jedynie przed sądem powszechnym, co nie miało miejsca. Zgłaszając się do sprawy, K. G. złożyła oświadczenie o ustanowieniu pełnomocnikiem ojca – T. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wniosek K. G. zasługiwał na odmowę. Według art. 32 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej "p.p.s.a."), w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Z kolei na podstawie art. 33 § 1 p.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. W oparciu o § 2 art. 33, udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Z przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym stronami są jedynie skarżący oraz organ którego działanie bądź zaniechanie jest przedmiotem skargi. Natomiast osoba, która skargi nie wniosła, jeżeli wynik postępowania dotyczy jej interesu prawnego – może brać udział w postępowaniu sądowym jako uczestnik postępowania. Pomimo, że przepisy art. 33 p.p.s.a. wyodrębniają w zasadzie dwie grupy uczestników, a mianowicie "na prawach strony" (§ 1), które brały udział w postępowaniu administracyjnym oraz pozostałych (§ 2), to wszystkich uczestników (wymienionych w § 2 – po ich dopuszczeniu do udziału w sprawie) traktuje się tak jak strony (art. 12 p.p.s.a.). W świetle przedstawionej kwalifikacji podmiotów uczestniczących w postępowaniu przed sądem administracyjnym, wniosek K. G., pomimo użycia tam sformułowania odnośnie zamiaru występowania w charakterze strony postępowania, należało – kierując się jego (wniosku) rzeczywistą treścią oraz przepisami prawa – potraktować jako wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, tak jak to wynika z przytoczonego art. 33 § 2 p.p.s.a. Zwrócić bowiem trzeba uwagę, iż K. G. nie złożyła skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] r. (przy tym nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, w wyniku którego podjęto zaskarżony akt), natomiast złożyła wniosek w toku postępowaniu sądowego, uzasadniając żądanie dopuszczenia do udziału w sprawie, występowaniem interesu prawnego, a przy tym rzeczywistym celem żądania było uczestnictwo w postępowaniu oraz posiadanie praw takich jak strona. Powyżej już przytoczono, iż przesłanką przystąpienia do sprawy sądowoadministracyjnej w trybie art. 33 § 2 p.p.s.a., jest istnienie sytuacji, w której wynik postępowania administracyjnego dotyczył interesu prawnego wnioskodawcy (nie biorącego udziału w postępowaniu administracyjnym). Jak zasadnie zwraca się uwagę w orzecznictwie, o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny (postanowienie NSA z dnia 4.10.2011 r., sygn. akt II OZ 872/11, publ. LEX nr 965254). Z punktu widzenia uzasadnienia wniosku o dopuszczenie do udziału w niniejszej sprawie, zwrócić trzeba uwagę zwłaszcza na konieczny związek interesu prawnego (o którym mowa) z przedmiotem sprawy, skoro zainteresowana wywodzi prawo uczestnictwa w tym (konkretnie) postępowaniu, w którym kontrolowana jest prawidłowość (zgodność prawem) rozstrzygnięcia administracyjnego. Tak więc interes prawny ażeby zasługiwał na uwzględnienie, musi być zdeterminowany przepisami prawa, w oparciu o które przyznano określoną kwotę płatności z tytułu realizacji programów rolnośrodowiskowych. W ocenie Sądu K.G. nie wykazała, ażeby posiadała interes prawny w przystąpieniu do sprawy. Zaskarżoną decyzją przyznano T. G. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2007 r. Wydanie w tym przedmiocie decyzji miało podstawę w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Nr 229, poz. 2273 ze zm.). Z przepisu art. 5 ust. 1a wymienionej ustawy, jak również § 11 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego (rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich – Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.) wynika z kolei, że przedmiotowa pomoc udzielana jest na wniosek producenta rolnego, którym w sprawie był T. G. Przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego wskazują także, że płatność rolno środowiskowa jest udzielana takiemu producentowi (rolnemu), który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym (o pow. co najmniej 1 ha użytków) i który podjął określone zobowiązania (wymienione w § 2 ust. 1 tego rozporządzenia). Dodać jeszcze trzeba, że płatność rolno środowiskowa jest udzielana producentowi do określonych: działek rolnych, zwierząt i stref buforowych (§ 3 ust. 1 rozporządzenia). Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja orzekając o prawach (obowiązkach) producenta rolnego T. G., nie odnosiła się i nie mogła wkraczać w sferę prawnych uprawnień oraz obowiązków K.G., przez co nie ma ona interesu prawnego w wyniku postępowania administracyjnego. Treść jej wniosku wskazuje, że jest zainteresowana przesądzeniem kwestii skutków umów z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r., jednakże w tym zakresie można mówić jedynie i istnieniu interesu faktycznego, a nie prawnego (w niniejszej sprawie). Ocena umów posłużyła organowi do wyprowadzenia konsekwencji prawnych w tej sprawie wobec T. G., a nie K. G., która także nie miała możliwości żądania od organu podjęcia określonych czynności w sposób przewidziany prawem (w sprawie przyznania płatności T.G.). Dotąd powiedziane uzasadniało odmowę dopuszczenia K. G. do udziału w sprawie.