III SA/Wr 72/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędzia WSA Katarzyna Borońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi M. W. (dalej: skarżąca, strona) jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa ARiMR z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem Prezesa ARiMR z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] utrzymującym w mocy postanowienie Dyrektora Dolnośląskiego OR ARiMR z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego A. W. (dalej: mąż skarżącej) w postępowaniu egzekucyjnym w administracji prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] października 2019 r. wystawionego na zobowiązanego męża skarżącej. Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy pismem z 25 lutego 2020 r. skarżąca wniosła o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Prezesa ARiMR z dnia [...] stycznia 2020 r. Nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego męża skarżącej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżąca w piśmie tym powołała jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.- dalej K.p.a) tj, że bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu oraz że dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. Prezes ARiMR ww. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. odmówił wznowienia postępowania uznając, że skarżącej nie przysługuje status strony w świetle art. 28 k.p.a. w postępowaniu zakończonym postanowieniem Prezesa ARiMR z dnia [...] stycznia 2020 r. które dotyczyło stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym zgłoszonych przez zobowiązanego tj. męża skarżącej. Organ powołał treść art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm. – dalej u.p.e.a.) wskazując, że tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał, że małżonce zobowiązanego niebędącej zobowiązanym zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym nie przysługują. Z okoliczności wynika, że skarżąca jest żoną zobowiązanego nie wynika dla niej status strony postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego. Dalej wywodził organ, że skoro skarżąca nie była uprawiona do brania udziału w sprawie wyrażenia przez wierzyciela stanowiska w zakresie zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego to tym samym nie można uznać, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, które jej nie dotyczyło. Odnosząc się do drugiej przesłanki wznowienia organ wskazał, że przesłanka ta nie podlega badaniu w niniejszej sprawie skoro skarżąca nie jest stroną i z tego względu nie może domagać się wznowienia postępowania. Po rozpatrzeniu zażalenia – w którym skarżąca kwestionuje wejście do obrotu prawnego decyzji stanowiącej podstawę egzekwowanego obowiązku – organ utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ wskazał, że brak przymiotu strony jest oczywisty i niewątpliwy, bowiem skarżąca domaga się wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem wydanym wobec jej męża w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym. Dodatkowo organ wskazał, że skarżąca samodzielnie wniosła zarzuty wobec tytułu wykonawczego z dnia [...] października 2019 r. nr [...] co do których postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. [...] wierzyciel tj. Dyrektor Dolnośląskiego OR ARiMR wydał stanowisko, uznając te zarzuty za nieuzasadnione. Następnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] – w wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącej – utrzymał w mocy ww. postanowienie Dyrektora Dolnośląskiego OR ARiMR z dnia [...] grudnia 2019 r. W skardze do Sądu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając : 1) obrazę przepisów prawa procesowego art. 2 K.p.a. przez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego tj. pominięcie faktu, iż wskutek odmowy wznowienia decyzji, a w konsekwencji utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia, został naruszony interes prawny skarżącej; 2) obrazę przepisów prawa procesowego przez błędne przyjęcie, że skarżąca nie miała statusu strony w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy skarżąca na skutek posiadania legitymacji procesowej nabyła status strony w niniejszej sprawie; 3) obrazę przepisów prawa procesowego przez niepodjęcie przez organ wszystkich czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie; 4) naruszenie art. 7, art. 9, art. 11, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w związku art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu skargi skarżąca ponownie podkreśla, że decyzja ARiMR z dnia [...] sierpnia 2013 r., która stanowiła podstawę wszczęcia egzekucji nigdy nie weszła do obrotu prawnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził tego rodzaju wad i naruszeń prawa, co skutkowało oddaleniem skargi. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który przewiduje taki tryb, jeżeli przedmiotem sprawy jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem skargi jest postanowienie dotyczące odmowy wznowienia postępowania. Na wstępie przypomnieć należy zasady jakimi rządzi się postępowanie wznowieniowe, jeden z nadzwyczajnych trybów służących weryfikacji decyzji ostatecznej zapadłej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Zasady te regulują przepisy art. 145 – 153 k.p.a. a na ich podstawie można wyróżnić dwie fazy tego postępowania - wstępną, zainicjowaną wnioskiem o wznowienie oraz fazę następującą po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (właściwą). Przy czym na każdym z tych etapów inny jest przedmiot i zakres rozstrzygania organu. W pierwszym następuje jedynie wstępne badanie dopuszczalności wznowienia, a więc badanie formalnych podstaw wznowienia, obejmujące przede wszystkim kwestie zachowania terminu oraz powołania ustawowych przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a. Wyłączona tu jest jakakolwiek uznaniowość organu (tak m.in. E. Mzyk w: Wznowienie postępowania administracyjnego, Warszawa - Zielona Góra 1994, s. 45), co oznacza, że w przypadku wskazania przesłanek z art. 145 §1 k.p.a. obowiązkiem organu jest wydać postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), które nie przesądza jednak o istnieniu podstaw wznowienia. Negatywny zaś wynik badania podstaw formalnych prowadzi do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania ( art. 149 § 3 k.p.a.). Ustalenie, czy w danym przypadku zaistniały rzeczywiście podstawy wznowienia, a następnie rozstrzygnięcie istoty sprawy może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego, o czym stanowi expressis verbis art. 149 § 2 k.p.a. Odmowa wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. jest możliwa także z przyczyn podmiotowych, co wynika z art. 147 k.p.a. (wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony). Jednakże w tym wypadku zasadą jest, że brak przymiotu strony można przypisać jedynie w przypadkach oczywistych i niewątpliwych, niewymagających wglądu w przedmiot sprawy, której dotyczy wznowienie, bez konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2010 r. II OSK 910/09). Jeżeli istnieją jakiekolwiek wątpliwości co do istnienia podstawy wznowienia wskazanej przez wnioskodawcę lub też kontrowersje budzi fakt posiadania przez niego przymiotu strony - niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, gdyż tylko wtedy możliwe jest zbadanie sprawy w problematycznym zakresie i rozstrzygnięcie takiej kwestii. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy żądanie wznowienia oparte jest na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Należy wówczas przyjąć, że ocena posiadania legitymacji strony, co do której istnieją jakiekolwiek wątpliwości winna zostać poprzedzona postanowieniem o wznowieniu postępowania, bowiem w przeciwnym wypadku tj. gdyby badanie tego następowało jeszcze przed podjęciem aktu z art. 149 § 1 k.p.a., to dochodziłoby do oceny podstaw wznowienia jeszcze przed wznowieniem postępowania, co stałoby w sprzeczności z treścią art. 149 § 2 k.p.a. (por wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2010 r., II OSK 1286/09). Jak już wyżej podniesiono, fakt, że osoba wnosząca o wznowienie danego postępowania nie jest jego stroną może być podstawą odmowy wznowienia postępowania tylko i wyłącznie wówczas, kiedy kwestia ta jest oczywista w świetle uwarunkowań konkretnej sprawy. Wszelkie zaś wątpliwości w tym zakresie eliminują możliwość wydania postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 3 k.p.a., a powodują konieczność wznowienia postępowania (o ile został zachowany termin na złożenie wniosku), a następnie analizę kwestii posiadania przymiotu strony. Poza tym, w sytuacji, gdy jak w rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni powołuje się na swój brak udziału w danym postępowaniu, a zatem na przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a kwestia ta nie jest oczywista, to jej badanie oznacza de facto prowadzenie przez organ postępowania co do przyczyn wznowienia, o czym mowa w art. 149 § 2 k.p.a. Powyższe możliwe jest zaś - w świetle jasnego brzmienia tego ostatniego przepisu - dopiero po uprzednim wydaniu przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania. Odnosząc powyższe do rozstrzyganego stanu sprawy należy wskazać, że skarżącej nie przysługuje status strony w świetle art. 28 k.p.a. w postępowaniu zakończonym postanowieniem Prezesa ARiMR z dnia [...] stycznia 2020 r. które dotyczyło stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym zgłoszonych przez zobowiązanego tj. męża skarżącej. Brak przymiotu strony jest oczywisty i niewątpliwy, bowiem skarżąca domaga się wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem wydanym wobec jej męża w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym, a nie wobec niej, które zapadło w tym samym przedmiocie. W tym miejscu należy wskazać, że wobec tego samego tytułu wykonawczego z dnia [...] października 2019 r. nr [...], w którym skarżąca została wpisana w pozycji B (dane małżonka zobowiązanego) skarżąca samodzielnie wniosła zarzuty, co do których postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] wierzyciel tj. Dyrektor Dolnośląskiego OR ARiMR wydał stanowisko, uznając te zarzuty za nieuzasadnione. Następnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Prezes ARiMR – w wyniku rozpatrzenia zażalenia skarżącej – utrzymał w mocy ww. postanowienie Dyrektora Dolnośląskiego OR ARiMR z dnia [...] grudnia 2019 r. Sądowi z urzędu jest wiadomo, że skarżąca na to postanowienie złożyła skargę, która postanowieniem tut Sąd z dnia 27 maja 2020 r. sygn. akt III SA/Wr 162/20 została odrzucona. Tym samym – w sytuacji gdy skarżąca domaga się wznowienia postępowania prowadzonego nie wobec niej lecz jej męża - stanowisko organu odmawiające wznowienia postępowania należy uznać za prawidłowe. Z podanych wyżej względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.