III SA/Wr 778/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Moskała, Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Borońska, , sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak (sprawozdawca), , Protokolant: sekretarz sądowy Renata Pawlak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 r. sprawy ze skargi B. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] września 2017 r. , nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Burmistrza Miasta L. I. oddala skargę w całości; II. przyznaje r. pr. R. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) wraz z podatkiem VAT w kwocie 110,40 zł (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy), tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W., który na podstawie art. 138 § 1 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 - dalej: k.p.a.), oraz na podstawie art. 59 w związku z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm. - dalej u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia z [...] sierpnia 2017 r. wniesionego przez B. W., na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z [...] lipca 2017 r. nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...]. [...], [...], [...], [...], wystawionych przez Burmistrza Miasta L., którym orzekł o utrzymaniu w mocy tego postanowienia. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L., jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza Miasta L. wymienionych w sentencji postanowienia. Przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione na zaległości z tytułu podatku rolnego. Organ egzekucyjny dokonał zawiadomieniami z [...] grudnia 2016 r. ([...] nr [...] i [...]) zajęć świadczeń z zaopatrzenia rentowego w ZUS B. i K. W. Zobowiązani złożyli odwołanie od zawiadomienia nr [...] i [...], w którym stwierdzili, że nie zgadzają się z decyzją o zajęciu świadczenia rentowego, ponieważ w ich opinii sprawa nie jest zakończona, zaległości nie są wymagalne, gdyż odwołali się w tej sprawie do Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wyrok w tej sprawie nie zapadł i wnoszą o zaprzestanie pobierania jakichkolwiek kwot z przyznanej renty. Organ egzekucyjny działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwał zobowiązanych do doprecyzowania pisma czy stanowi ono: skargę z art. 54 u.p.e.a., wniosek o umorzenie postępowania w trybie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., zarzuty w trybie art. 33 u.p.e.a., wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji lub udzielenie ulgi w spłacie, inny wniosek z podaniem jego podstawy prawnej. W dniu [...] stycznia 2017 r. zobowiązani wnieśli pismo, w którym oświadczyli, że wnoszą skargę na działanie organu egzekucyjnego. W treści pisma zobowiązani stwierdzili, że są nękani przez tutejszy urząd, ponieważ dokonano zajęcia świadczeń ZUS oraz dokonano wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości należącej do zobowiązanych, a zaległości będące podstawą wystawienia tytułów wykonawczych nie są wymagalne (z uwagi na odwołanie do Sądu Administracyjnego). W dalszej części pisma zobowiązani stwierdzili, że zobowiązania wobec Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego uległy przedawnieniu a zobowiązania wobec Urzędu Gminy w L. są bezpodstawne. Organ egzekucyjny analizując pismo zobowiązanych uznał, że stanowi ono skargę na podstawie art. 54 u.p.e.a. na czynność zajęcia świadczeń ZUS oraz wniosek o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 u.p.e.a. dotyczący zobowiązań których podstawą były tytuły wykonawcze Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. ([...] jak też [...]) jak również wniosek o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na rzecz innych wierzycieli. Po zasięgnięciu stanowiska Wierzycieli, Burmistrza Miasta L., Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych m.in. przez Burmistrza Miasta L. Zobowiązani wnieśli zażalenie na ww. postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W dniu [...] czerwca 2017 r. postanowieniem nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego i przekazał je do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego postanowienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. stwierdził, że niedopuszczalne było wydanie jednego postanowienia, w którym rozpatrzony został wniosek o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych trzech różnych wierzycieli. W dniu [...] lipca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. wydał postanowienie nr [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza Miasta L. Pismem z [...] sierpnia 2017 r. Pani B. W. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. wydając zaskarżone postanowienie przywołał stan faktyczny spawy i wskazał na art 59 § 1 u.p.e.a. Podkreślił, że strona nie podniosła w zażaleniu żadnych argumentów, które można byłoby uznać za zarzuty dotyczące postępowania prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza Miasta L. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że wierzyciel - Burmistrz Miasta L. potwierdził (pismem z [...] stycznia 2017 r.), że zaległości objęte tytułami wykonawczymi są zadłużeniami wymagalnymi, dotyczą opodatkowania gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych. Zgodnie z posiadaną przez Urząd Miasta L. dokumentacją (Wpis z Księgi Wieczystych) oraz ewidencji gruntów ze Starostwa Powiatowego w L., według Wierzyciela strona jest właścicielem opodatkowanych gruntów. Co do zarzutu przedawnienia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. zauważył, że ww. tytuły wykonawcze odejmują zaległości z lat 2012 - 2016 (najwcześniejsza zaległość to styczeń 2012 r.) oznacza to, że zobowiązanie nie przedawniło się. Organ zażaleniowy podkreślił, że zastosowanie w niniejsze sprawie ma art. 70 Ordynacji podatkowej (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.). Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Dotychczas nie upłynął w stosunku do najstarszych z egzekwowanych zaległości nawet podstawowy pięcioletni termin przedawnienia, tym bardziej termin ten nie upłynął w odniesieniu do kolejnych zaległości. DIAS zauważył, że dołączona do zażalenia przez stronę kserokopia decyzji wierzyciela z [...] grudnia 2014 r. nr [...] dotyczy uchylenia decyzji Burmistrza Miasta L. z dnia [...] 2013 r. nr [...]. Przedmiotowa decyzja nie znajduje się jako podstawa wystawienia żadnego z ww. tytułów wykonawczych przez Burmistrza Miasta L. Co prawda w tytule wykonawczym nr [...] w części "E" tytułu wykonawczego znajduje się w części "4. Identyfikacja podstawy prawnej obowiązku" informacja o decyzji nr [...] jednak jest to decyzja z dnia [...] stycznia 2012 r. DIAS wskazał, że pozostała argumentacja w zażaleniu strony odnosi się do okoliczności samowoli budowlanej. Argumentacja ta nie ma jednak związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza Miasta L. z tytułu zaległości dotyczących podatku rolnego. Podsumowując DIAS wskazał, że wierzyciel stwierdził, że nie zaszła żadna przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego zawarta w art. 59 § 1 u.p.e.a. Również organ egzekucyjny nie stwierdził, by zachodziła którakolwiek z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. B. W. i K. W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie godząc się z tym rozstrzygnięciem. W skardze podkreślono, że skarżący nie zgadzają się z zaskarżonym postanowieniem i wnoszą o całkowite umorzenie zaległości wobec Burmistrza Miasta L. Na uzasadnienie swojej skargi wskazali, że Wojewoda D. wywłaszczył Stronę z działki [...] i [...] w 2011 r. Skarżący podkreślili, że działki te obecnie są własnością Skarbu Państwa. Jednocześnie Strona wskazuje, że decyzją nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. w sprawie odwołania od decyzji Nr [...] z [...] lutego 2013 r. w sprawie wymiaru podatku rolnego, uchyliła decyzje Burmistrza Miasta L. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. podtrzymał stanowisko zajmowane w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z 19 kwietnia 2018 r. WSA we Wrocławiu odrzucił skargę K. W., postanowienie jest prawomocne. W piśmie procesowym z [...] listopada 2018 r. pełnomocnik skarżącej podkreślił, że w sprawie błędnie zastosowano art 59 u.p.e.a. i podtrzymał dotychczasowe twierdzenia skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, co następuje; Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Według art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy czy w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie nie występują zarzucane w skardze wady i uchybienia. Sąd podziela argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, które zostało oparte na prawidłowo ustalonych faktycznych i prawnych przesłankach. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W., którym utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy umorzenia prowadzonego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego. Przechodząc do analizy przepisów regulujących zasady prowadzenia postępowania egzekucyjnego podkreślenia wymaga, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego polega na zakończeniu postępowania bez doprowadzenia do wykonania egzekwowanego obowiązku z powodu wystąpienia przeszkód uniemożliwiających lub powodujących niecelowość dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały uregulowane w sposób enumeratywny w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Stosownie do treści omawianego przepisu postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (§ 2). Podkreślić przy tym należy, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest zatem zobowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu. W świetle przedstawionych powyżej uregulowań prawnych odnoszonych do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, za uzasadnione należało uznać stanowisko organów, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 u.p.e.a. Podkreślić też trzeba, że organ egzekucyjny stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a. bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej i nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wskazana regulacja nie obliguje więc i nie uprawnia organu egzekucyjnego do zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, albowiem badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje ustalenie, czy obowiązek podlega egzekucji administracyjnej, czy tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot, czy konkretny organ egzekucyjny jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym oraz czy osoba wskazana w tytule wykonawczym podlega orzecznictwu polskich organów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1302/05, Lex nr 280453). Badanie to ma zatem charakter czysto formalny. Analizowanie prawidłowości rozstrzygnięcia stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego oznaczałoby w konsekwencji badanie zasadności i wymagalności tego rozstrzygnięcia, czego zabrania art. 29 § 1 u.p.e.a. Kwestia prawidłowości wydawanych orzeczeń nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, a przyjęcie takiego poglądu byłoby równoznaczne z umożliwieniem zobowiązanemu podważania ostatecznych rozstrzygnięć organów administracji poza trybami nadzwyczajnymi przewidzianymi w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz Ordynacja podatkowa. Sąd w pełni zgadza się z Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej, że w trakcie postępowania egzekucyjnego w piśmie z [...] stycznia 2017 r. wypowiedział się wierzyciel egzekwowanych należności Burmistrz Miasta L., który potwierdził, że zaległości objęte tytułami wykonawczymi: nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], dotyczące zaległości z tytułu podatku rolnego są zadłużeniami wymagalnymi, dotyczą opodatkowania gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych. Sąd stwierdził, że wierzyciel wskazał, że zgodnie z posiadaną przez Urząd Miasta L. dokumentacją (Wypis z Księgi Wieczystych) oraz ewidencji gruntów ze Starostwa Powiatowego w L., skarżąca jest właścicielem opodatkowanych gruntów. Sąd stwierdził ponadto, że skarżąca poza ogólnymi twierdzeniami w kwestii własności tych działek nie przedstawiła żadnych dowodów przeczących wyjaśnieniom wierzyciela. Odnośnie zarzutu zawartego w skardze dotyczącego uchylenia decyzji Burmistrza Miasta L., Sąd stwierdził, że organ prawidłowo wyjaśnił w zaskarżonym postanowieniu, że dołączona do zażalenia przez skarżącą kserokopia decyzji wierzyciela z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] dotyczy uchylenia decyzji Burmistrza Miasta L. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]. Decyzja ta nie została wskazana jako podstawa wystawienia żadnego z ww. tytułów wykonawczych przez Burmistrza Miasta L. Co prawda w tytule wykonawczym nr [...] w części "E" tytułu wykonawczego znajduje się w części "4. Identyfikacja podstawy prawnej obowiązku" informacja o decyzji nr [...] jednak jest to decyzja z dnia [...] stycznia 2012 r. Pozostała argumentacja Strony, która była zawarta w zażaleniu odnosi się do okoliczności samowoli budowlanej. Argumentacja ta nie miała jednak związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza Miasta L. z tytułu zaległości dotyczących podatku rolnego. Instytucję przedawnienia zaległości podatkowych regulują przepisy ordynacji podatkowej ( Dz. U z 2017 r. poz. 201 ze zm.), zgodnie z art. 70 § 1. "Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku." W myśl natomiast z art 70 § 4 o.p.. "Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny." Tymczasem tytuły wykonawcze w rozpoznawanej sprawie obejmują dług z tytułu niezapłaconego podatku rolnego za lata 2012 -2016 dodatkowo organ egzekucyjny dokonał zawiadomieniami z dnia [...] grudnia 2016 r. (Czynność nr [...] i [...]) zajęć świadczeń z zaopatrzenia rentowego w ZUS skarżącej. Z powyższych przyczyn zobowiązania będące przedmiotem niniejszego postępowania egzekucyjnego nie przedawniły się. Reasumując wskazać należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 u.p.e.a., tym samym zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.)