III SA/Wr 800/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi N.T.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [---] nr [---] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego drogi publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca wniosła o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, przedkładając zaświadczenie o wysokości dochodów jej i męża za 2012 r. Na urzędowym formularzu wniosku podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i dwojgiem dzieci w wieku 21 i 17 lat. Posiadają mieszkanie o powierzchni 127 m2, poza tym nie dysponują żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Dochody uzyskują z działalności gospodarczej (105 zł) i z emerytury (1.071 zł). Z dokumentów i oświadczeń, przedłożonych w wyniku wezwania skierowanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) wynika, że emerytura męża skarżącej wynosi netto 955,81 zł, wnioskodawczyni natomiast z działalności gospodarczej do końca grudnia 2013 r. odnotowała przychód o wartości 197.182,74 zł i dochód (po odliczeniu kosztów podatkowych) w kwocie 15.886,01 zł. miesięczne wydatki rodziny wynoszą łącznie 2.510 zł, w tym m.in. na żywność 300 zł, środki higieny 30 zł, kredyty 1.000 zł. Jako źródła ich finansowania podano działalność gospodarczą (1.323 zł), emeryturę i dochody w wysokości 500 zł należące do siostry skarżącej, która pozostaje również we wspólnym gospodarstwie domowym. Strona posiada rachunek bankowy z linią kredytową, na który dokonywane są głównie wpłaty gotówkowe i przelewy bieżących opłat. Jej mąż dysponuje rachunkiem, którego saldo na dzień 3 października 2013 r. wynosiło 9.777,53 zł i spłacane są z niego m.in. raty kredytowe. Przedłożona została też kopia dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego Daewoo Lanos, rocznik 1999. Przedstawione wyżej okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w części lub w całości), a więc w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem niezbędnego utrzymania własnej rodziny. Zwolnienie bowiem od kosztów sądowych jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. Pamiętać trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Natomiast Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. W świetle powyższych uwag oraz przytoczonych regulacji prawnych, w ocenie referendarza sądowego, sytuacja finansowa skarżącej i jej rodziny nie wskazują na brak możliwości w ponoszeniu kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wyjaśnić przy tym trzeba, że za punkt odniesienia dla oceny możliwości płatniczych przyjęta została wartość ewentualnego wpisu od skargi, gdyż jest to zwykle najwyższy koszt sądowy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), w sprawach niewymienionych w ust. 1-5 wpis stały wynosi 200 zł. Przede wszystkim zwrócić trzeba uwagę na wartość przychodów z prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej, która na koniec 2013 r. wyniosła prawie 200.000 zł. Równocześnie strona odnotowała niemały zysk. Jednakże nawet gdyby dochód był niewielki, czy poniesiona zostałaby strata, to pozostawałoby to bez większego znaczenia dla oceny możliwości płatniczych. Nadwyżka kosztów nad przychodem skutkuje bowiem jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11 oraz z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, Lex nr 479125). Dalej wskazać należy, że ponoszenia kosztów swego udziału w sprawie trzeba się spodziewać najpóźniej z dniem wniesienia skargi i w związku z tym czynić starania celem zabezpieczenia stosownych kwot na ten cel. Taka możliwość miała niewątpliwie strona skarżąca, której skarga datowana jest na 27 września 2013 r. Dysponuje bowiem rachunkiem z linią kredytową, zaś na rachunku jej męża z początkiem października 2013 r. saldo wynosiło ponad 9.000 zł. Już zatem powyższe dane dają podstawę do uznania, że przedmiotowy wniosek nie jest zasadny. Jeśli chodzi o zestawienie miesięcznie ponoszonych wydatków, to nie można było wszystkim wydatkom dać wiarę. Strona podała, że w 5-osobowym gospodarstwie domowym na wyżywienie jest wydatkowane 300 zł, co przy obecnych cenach żywności jest nierealne. Z kolei miesięczne raty kredytowe to kwota 1.000 zł. Strona natomiast nie podała, wartości poszczególnych rat i celu kredytowania, co ma istotne znaczenie przy ważeniu pomiędzy koniecznością pokrycia podstawowych potrzeb socjalnych rodziny a obowiązkiem partycypowania w kosztach swego udziału w sprawie przed tutejszym Sądem. Końcowo tylko zauważyć trzeba, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje również siostra skarżącej, o czym wspomniano dopiero po wezwaniu do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Jak się okazuje, siostra też uzyskuje dochody, jednak nie zostało podane, z jakich źródeł, nie zostały też stosownie udokumentowane – w związku z tym nie była możliwa ich weryfikacja. Z powyższych względów nie można było uznać przedmiotowego wniosku o przyznanie prawa pomocy za zasadny i związku z tym, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.