III SA/Wr 814/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Moskała, Sędzia WSA Maciej Guziński, Marcin Miemiec (sprawozdawca), , Protokolant Zastępca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne przeprowadzone w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych kosztów postępowania; III. określa, że decyzje wymienione w punkcie I nie podlegają wykonaniu do dnia prawomocności wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpatrzeniu odwołania W. S. (dalej także: strona, skarżący) od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] maja 2013 r. (nr [...]), o skierowaniu W. S. na badania w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił dotychczasowy tok postępowania w sprawie. Wskazał, że dnia [...] marca 2013 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. o sprawdzenie kwalifikacji strony do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień w związku z otrzymaniem przez stronę 26 punktów za wielokrotne naruszenia przepisów ruchu drogowego w okresie od dnia [...] lutego 2012 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. Stanowiło to przekroczenie dopuszczalnego limitu 24 punktów. Na podstawie tego wniosku organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie skierowania strony na badania psychologiczne oraz na egzamin sprawdzający kwalifikacje w zakresie kat. A, B prawa jazdy. Postępowanie w sprawie skierowania strony na badania psychologiczne organ zakończył decyzją z dnia [...] maja 2013 r., od której strona odwołała się. Wskazała, że w dniu [...] czerwca 2013 r. wniosła do Sądu Rejonowego w Z. S. sprzeciw od wyroku tego sądu, na podstawie którego nałożono na stronę grzywnę i 4 punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Strona stwierdziła, że nie popełniła tego wykroczenia, gdyż nie kierowała samochodem w dniu stwierdzenia popełnienia wykroczenia. Jeżeli sąd zmieni orzeczenie, nie będzie podstawy do wydania zaskarżonej decyzji. Organ II instancji po rozpatrzeniu odwołania uznał, że decyzja I instancji nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Zatem brak jest podstaw do jej uchylenia lub zmiany. Organ powołał się na ustawę z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz. 151 ze zm.), określającą wymagania wobec osób kierujących pojazdami i innych uczestników ruchu, w tym zasady udzielania, cofania i zatrzymywania prawa jazdy. Przepisy tej ustawy określają również zasady ruchu drogowego, nakładając szereg obowiązków na podmioty posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami. Ich naruszenie pociąga za sobą skutki prawne. Należy do nich zatrzymanie i cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym. Osoba naruszająca ustalone prawem zasady może być kierowana na badania lekarskie lub psychologiczne. Za naruszenie przepisów ruchu drogowego przypisuje się określoną liczbę punktów w skali od 0 do 10, wpisując je do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego (art. 98 ustawy), którą prowadzi Policja. Sposób punktacji i liczbę punktów za naruszenia zasad ruchu drogowego określa rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. poz. 448). W przypadku naruszenia zasad ruchu drogowego i przekroczenia wyznaczonego prawem limitu punktów przepisy ustawy nakładają na właściwe organy obowiązek kierowania osób posiadających uprawnienie do kierowania pojazdami na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Przepis art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy stanowi, że badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega m.in. kierujący pojazdem silnikowym, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Organ I instancji skierował stronę na badania psychologiczne na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji, który obligował ten organ do takiego skierowania. Wynika to również z przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz.U. Nr 69, poz. 622 ze zm.). Według tych przepisów uczestnictwo w ruchu drogowym w charakterze kierującego, ograniczone jest wyłącznie do osób sprawnych pod względem intelektualnym i psychofizycznym. Zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia takie badanie obejmuje m.in. ocenę cech osobowości; sprawności intelektualnej i sprawności psychofizycznej. Kierowca, który za naruszenie przepisów ruchu drogowego uzyskał więcej niż 24 punkty, ma więc bezwzględny obowiązek poddania się badaniu psychologicznemu. Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r. (sygn. akt I OSK 723/10). Skierowanie na badania psychologiczne jest decyzją administracyjną o charakterze związanym, tj. rozstrzygnięciem indywidualnym, wydawanym gdy organ administracji publicznej obligowany jest przepisami prawa do określonego sposobu załatwienia danej sprawy administracyjnej i podjęcia decyzji o określonej treści. Według organu okoliczności faktyczne spray oraz treść powołanych przepisów prawa wskazują, że nie można zarzucić zaskarżonej decyzji I instancji naruszenia prawa kwalifikującego ją do uchylenia lub zmiany. Organ I instancji wydał bowiem po uzyskaniu jednoznacznej informacji przekroczeniu przez stronę limitu punktów kwalifikującego do skierowania na badana psychologiczne. Organ wskazał, że przedmiotowa decyzja nie rodzi negatywnych skutków prawnych dla osoby kierowanej na badania. Dopiero wydane orzeczenie stwierdzające istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, może wywołać skutek negatywny w postaci cofnięcia (w odrębnym postępowaniu) uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym. Dla oceny dokonanego rozstrzygnięcia nie ma znaczenia to, jak Sąd rozpatrzy sprzeciw, o którym jest mowa w odwołaniu. Istotne w przedmiotowej sprawie jest bowiem przede wszystkim to, że w dniu podejmowania zaskarżonej decyzji na "koncie" strony odnotowano 26 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, co obligowało organ I instancji do podjęcia decyzji i skierowaniu na badania psychologiczne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013, poz. 267), poprzez jego niezastosowanie i nie zawieszenie postępowania w sytuacji, gdy prawidłowe rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w sprawie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny występującego w sprawie zagadnienia prawnego, mianowicie rozstrzygnięcie czy; 2) art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, a tym samym ustalenia przez organ prawdy obiektywnej. 3) art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a. poprzez mechaniczne rozpoznanie odwołania skarżącego, bez dokładnej analizy zarzutów skarżącego, jak również jego wniosku w zakresie zawieszenia postępowania odwoławczego, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu odwołania; 4) art. 8 k.p.a. i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wniosku skarżącego w zakresie zawieszenia postępowania administracyjnego i zaniechanie sporządzenie uzasadnienia do decyzji, tak by strona przekonana została o słuszności podjętego przez organ rozstrzygnięcia; 5) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków - w tym wniosków dowodowych, przez co strona nie wskazała na wyznaczenie terminu rozprawy związanej ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o wznowienie postępowania karnego, co winno skutkować co najmniej zastosowaniem przez organ art. 36 § 2 k.p.a. i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy z uwzględnieniem terminu rozprawy w celu rozpatrzenia wniosku W. S. w przedmiocie wznowienia postępowania karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie. Organ II instancji trafnie wskazał podstawy materialnoprawne zaskarżonej decyzji. Jest to ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz. 151 ze zm.). Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit.b tej ustawy osoba, która przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego jest przez starostę obligatoryjnie kierowana na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Za określone naruszenie przepisów ruchu drogowego przypisywane są punkty w skali od 0 do 10, które są wpisywane do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego (art. 98), prowadzonej przez Policję. Sposób punktacji i liczbę punktów reguluje rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. poz. 488). W sprawie jest bezsporne, że na dzień [...] marca 2013 r. skarżący na skutek wielokrotnych naruszeń przepisów ruchu drogowego zgromadził 26 punktów. W konsekwencji Komendant Wojewódzki Policji we W. sporządził zasadnie wniosek o skierowanie skarżącego na badania psychologiczne. W toku postępowania I instancji skarżący nie wnosił uwag do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Wynika to z oświadczenia strony z dnia dniu [...] maja 2013 r., poprzedzającego wydanie decyzji I instancji. Zatem decyzja I instancji w świetle zgromadzonego materiału dowodowego była zgodna z prawem. We wnoszonym dnia [...] czerwca 2013 r. odwołaniu skarżący poinformował, że tego samego dnia złożył do Sądu Rejonowego sprzeciw od wyroku tego sądu o sygnaturze akt [...], na podstawie którego nałożono na skarżącego 4 punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego, które przesądziły o przekroczeniu przez skarżącego dopuszczalnej granicy 24 punktów. Według skarżącego nie popełnił on wykroczenia, za które został on skazany powołanym wyrokiem. Sąd stwierdza, że skarżący słusznie stwierdził, wyjaśnienie tej kwestii miało istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym Sąd nie podzielił stanowiska organu II instancji, że dla rozstrzygnięcia nie ma znaczenia, jak Sąd Rejonowy rozpatrzy sprzeciw, o którym jest mowa w odwołaniu. Organ uznał nietrafnie za istotne w rozpatrywanej sprawie przede wszystkim to, że w dniu podejmowania zaskarżonej decyzji na "koncie" strony odnotowano 26 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, co obligowało organ I instancji do podjęcia decyzji i skierowaniu na badania psychologiczne. Należy podkreślić, że: "Istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia pierwszoinstancyjnego (art. 138 w zw. z art. 140 kpa). Samorządowe Kolegium Odwoławcze działa zatem jako organ o charakterze reformacyjnym, ponownie merytorycznie rozpatrując sprawę w jej całokształcie, a także uwzględniając zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji" (wyrok NSA z dnia 19 lipca 2001 r., sygn. akt V SA 3872/00, LEX nr 78936). W toku postępowania odwoławczego organ II instancji został poinformowany o zainicjowaniu przez skarżącego postępowania, którego celem była eliminacja z obrotu prawnego powołanego wyroku Sądu Rejonowego. Wynik tego postępowania miał istotny wpływ na rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji. Wyczerpywało to dyspozycję art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Obligowało to organ II instancji do zawieszenia postępowania odwoławczego, czego organ ten nie uczynił. Sąd uznał w związku z tym za zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia powołanych tam przepisów prawa proceduralnego. Sąd stwierdza, że wyrok sądu karnego miał istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy. Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] października 2013 r. (sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Z. S. uniewinnił bowiem skarżącego od popełnienia mu zarzucanego wykroczenia, za które naliczono mu 4 punkty. W związku z tym Komendant Wojewódzki Policji we W. pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. anulował wniosek o skierowanie skarżącego na badania psychologiczne. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) uchylono zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 200 powołanej ustawy.