III SA/Wr 863/15
WyrokWSA we Wrocławiu2016-01-20
Skład orzekający: Katarzyna Borońska, Anna Siedlecka, Jerzy Strzebinczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rejestrujący pojazdy jest właściwy do rozstrzygania sporu dotyczącego skuteczności oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych umowy sprzedaży pojazdu, w sytuacji gdy jedna ze stron kwestionuje tę skuteczność?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie jest właściwy do rozstrzygania sporów cywilnoprawnych dotyczących prawa własności, w tym skuteczności oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych umowy sprzedaży. W przypadku istnienia wątpliwości co do prawa własności, organ rejestrujący powinien odmówić rejestracji pojazdu, ponieważ kompetencja do rozstrzygania takich sporów przysługuje wyłącznie sądom powszechnym. Oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych umowy sprzedaży, nawet złożone na piśmie, nie stanowi dowodu własności, jeśli jego skuteczność jest kwestionowana przez drugą stronę.Stan faktyczny
Spółka "A" sp. z o.o. sprzedała pojazd marce "B" sp. z o.o. Następnie, powołując się na podstęp kontrahenta, spółka "A" złożyła oświadczenie o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli sprzedaży. W związku z tym zażądała ponownej rejestracji pojazdu na swoją rzecz. Prezydent W. odmówił rejestracji, uznając własność pojazdu za sporną, co potwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. Skarżąca spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów prawa, błędne ustalenia faktyczne oraz niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, twierdząc, że własność pojazdu nie jest sporna, a oświadczenie o uchyleniu się od skutków umowy jest wystarczającym dowodem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie sędzia WSA Anna Siedlecka, sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Paulina Białkowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. z/s we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze we W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zarejestrowania pojazdu oddala skargę w całości.
I
Decyzją opisana w sentencji niniejszego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej: "Kolegium", "SKO", "organ odwoławczy" lub "organ wyższego stopnia") po rozpatrzeniu odwołania "A" Spółki z o.o. (dalej: "strona", "spółka", "strona skarżąca" lub "skarżąca spółka") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. (dalej: "organ pierwszej instancji") z dnia [...] lutego 2015 r. (znak: [...]) odmawiającą zarejestrowania na rzecz spółki pojazdu marki [...], numer identyfikacyjny [...], numer rejestracyjny [...].
Z akt sprawy wynika, że strona, w dniu[...] grudnia 2013 r. sprzedała na rzecz "B" Sp. z o.o. (dalej: "nabywca" względnie "kontrahent") pojazd, o którym mowa. Natomiast w dniach [...] i[...] września 2014 r. – powołując się na art. 88 k.c. – skarżąca złożyła temuż nabywcy oświadczenie o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli, powołując się na podstęp kontrahenta.
Z kolei w dniu[...] grudnia 2014 r. spółka (przedkładając organowi pierwszej instancji oświadczenia o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli o sprzedaży) zażądała zarejestrowania przedmiotowego pojazdu na swoją rzecz.
Wskazaną już decyzją organ pierwszej instancji odmówił uwzględnienia tego wniosku, wywodząc, iż własność pojazdu jest sporna. Organ wyjaśnił, że nabywca pojazdu (a ściślej – syndyk masy upadłości przedsiębiorstwa, które nabyło pojazd) kwestionuje skuteczność uchylenia się skarżącej od skutków oświadczenia woli. Na stronie żądającej rejestracji pojazdu, ciąży zaś obowiązek przedłożenia dokumentów, z których jednoznacznie wynikałoby, że jest właścicielem pojazdu. Organ rejestrujący nie jest bowiem uprawniony do rozstrzygania, czyją własnością jest pojazd.
Kolegium, w zaskarżonej decyzji, podzieliło pogląd organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przytoczyło okoliczności świadczące – w ocenie organy wyższego stopnia – o niejasnym statusie własnościowym spornego pojazdu. Organ wskazał, że w aktach sprawy znajdują się pisma z dnia 6 listopada 2014 r., 18 grudnia 2014 r. i 19 stycznia 2015 r., wystosowane przez syndyka masy upadłości nabywcy pojazdu, w których syndyk oświadcza, że uchylenie się skarżącej spółki od skutków prawnych umowy sprzedaży pojazdu jest bezskuteczne w stosunku do masy upadłości i nie może stanowić podstawy przeniesienia prawa własności przedmiotowego pojazdu. Zdaniem syndyka, pojazd wchodzi w skład masy upadłości, a działania skarżącej spółki są bezprawne i stanowią próbę działania na szkodę wierzycieli.
Powołując art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r. poz. 1137, ze zm.; dalej: "p.r.d."), a także na § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1522, ze zm.; dalej: "rozporządzenie wykonawcze z dnia 22 lipca 2012 r.") SKO wskazało, że strona żądająca zarejestrowania pojazdu winna przedłożyć organowi rejestrującemu dowody wykazujące – w sposób niepozostawiający wątpliwości – kto jest właścicielem pojazdu. Zdaniem organu odwoławczego, z istoty prawa własności wynika, iż dowody przedłożone na tę okoliczność będą odnosiły się do czynności cywilnoprawnych, mających za przedmiot pojazd, którego dotyczy wniosek o rejestrację.
Organ administracji, zobligowany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, powinien dokonać oceny wiarygodności tych dowodów. W orzecznictwie zwrócono jednak uwagę na konieczność respektowania zakresu kompetencji tego organu. Organy administracji dokonują rejestracji jedynie na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, a ustalenia istnienia czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą do wyłącznej właściwości sądów powszechnych.
Według Kolegium, oświadczenie skarżącej spółki o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli o sprzedaży pojazdu, jest niewystarczającym dowodem zwrotnego przejścia prawa własności. Z akt sprawy wynika bowiem, że pomiędzy stronami umo-wy sprzedaży, o której była mowa, powstał spór co do skuteczności tego oświadczenia, a w konsekwencji – co do prawa własności pojazdu. Uznanie oświadczenia skarżącej przez organ administracji za dostateczny dowód przejścia prawa własności pojazdu, prowadziłoby do rozstrzygnięcia sporu powstałego pomiędzy stronami, co do skuteczności tego oświadczenia, do czego organ taki nie jest umocowany. Skuteczność uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli uzależniona jest bowiem od konkretnych warunków określonych w przepisach k.c. Twierdzenia skarżącej spółki, pomieszczone w oświadczeniu o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli zawartego w umowie sprzedaży pojazdu, nie mogą być poddawane ocenie przez organ administracji publicznej, skoro do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne.
II
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona – wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i o zasądzenie kosztów – zarzuciła następujące naruszenia:
1. art. 72 i art. 73 p.r.d. – poprzez odmowę rejestracji pojazdu wskutek błędnego przyjęcia, że skarżąca spółka nie jest jedynym właścicielem pojazdu i poprzez błędne uznanie, że przedstawiony przez spółkę dowód własności (w postaci oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli zawar-tego w umowie sprzedaży przedmiotowego pojazdu), nie potwierdza niespor-nego stanu w sferze stosunków własnościowych strony;
2. błąd w ustaleniach faktycznych – poprzez uznanie przez organ, że w niniejszej sprawie nie został ustalony niesporny stan własnościowy, bowiem stan fak-tyczny został ustalony w oparciu o twierdzenie syndyka masy upadłości na-bywcy pojazdu, że uchylenie się od skutków prawnych umowy sprzedaży po-jazdu jest bezskuteczne w stosunku do masy upadłości i nie może stanowić podstawy przeniesienia prawa własności przedmiotowego pojazdu;
3. art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. – polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy;
4. art. 8 w związku z art. 11 k.p.a. – polegające na braku ustalenia przez organ całokształtu okoliczności mających wpływ na wydaną w niniejszej sprawie decyzję.
W uzasadnieniu skargi jej autor zakwestionował istnienie sporu co do prawa własności pojazdu. Zdaniem spółki, o braku sporu co do prawa przesądza okolicz-ność, że syndyk masy upadłości nabywcy pojazdu nie wszczął postępowania sądowego, w którym zakwestionowałby skuteczność oświadczenia strony o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli (w zawartej wcześniej umowie sprzedaży). We wskazanych w decyzji pismach, syndyk poprzestał jedynie na lakonicznym zaprzeczeniu stanowisku skarżącej spółki. Strona, przytaczając liczne orzeczenia dotyczące skuteczności uchylenia się od skutków oświadczenia woli, podkreślała, że dla materialnoprawnej skuteczności takiego oświadczenia (tj. zniweczenia skutków prawnych oświadczenia woli) nie jest potrzebne orzeczenie sądu powszechnego.
III
W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko wraz z jego argumentacją.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
IV
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowia-da prawu. Rację należy przyznać organom, że strona skarżąca nie wykazała w spo-sób prawem przewidziany i niezbity, iż przysługuje jej prawo własności pojazdu, któ-rego rejestracji żądała.
Przypomnieć wypada w pierwszej kolejności, że – w myśl art. 72 ust. 1 p.r.d. – rejestracji pojazdów dokonuje się na podstawie:
1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu;
2) karty pojazdu, jeżeli była wydana;
3) wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji, jeżeli są wymagane (wymaganie to nie dotyczyło, zgodnie z ust. 2 pkt 1 wymienionego przepisu, przedmiotowego pojazdu, ponieważ był on już uprzednio zarejestrowany na terenie Rzeczypospolitej Polskiej);
4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane;
5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany;
6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy.
Rejestracji pojazdu dokonuje się, na wniosek właściciela (art. 73 ust. 1 tej samej ustawy), który składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, do którego dołącza (podług § 2 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego z dnia 22 lipca 2002 r.):
1) dowód własności pojazdu;
2) kartę pojazdu, jeżeli była wydana;
3) dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany;
4) świadectwo oryginalności, jeżeli jest wymagane, oraz tablice (tablicę) rejestracyjne, jeżeli pojazd był zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Stosownie do § 4 ust. 1 tego samego rozporządzenia, dowodem własności pojazdu lub jego pojedynczych zespołów jest, w szczególności, jeden z następujących dokumentów:
1) umowa sprzedaży;
2) umowa zamiany;
3) umowa darowizny;
4) umowa o dożywocie;
5) faktura VAT;
6) prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności.
Użyty przez ustawodawcę w ostatnio przywołanym przepisie zwrot: "w szczególności", oznacza, że katalog dokumentów, w oparciu o które strona może wykazać przysługujące jej prawo własności, nie jest zamknięty. Poza wymienionymi dokumentami, wnosząc o zarejestrowanie pojazdu, strona może więc potencjalnie powoływać się na każdego rodzaju dowody, pod warunkiem jednak, że pozwalają one w sposób niewątpliwy ustalić właściciela pojazdu. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się właśnie to, że rejestracji pojazdu można dokonać jedynie na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. W razie sporu co do prawa własności pojazdu organ administracji obowiązany jest odmówić jego zarejestrowania (por. wyrok NSA z dnia 14 października 1998 r., II SA 1093/98, LEX 41322, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2004 r., II SA/Wa 3046/03, LEX 173977, a także inne orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). Jeżeli więc wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, organy administracji publicznej obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu (vide np.: wyrok NSA z dnia 4 lutego 1998 r., II SA 1258/98, LEX 41343 i wyrok NSA z dnia 14 października 1998 r., II SA 1093/98, LEX Nr 41322). Konieczne jest bowiem – w przypadku złożenia wniosku o rejestrację danego pojazdu – aby istniała całkowita pewność, że osoba legitymująca się takim dokumentem jest rzeczywiście do tego upoważniona i jest prawowitym właścicielem pojazdu. Naruszenie tej zasady może przecież godzić również w interesy osób trzecich. Osoba, na rzecz której dokonuje się rejestracji po- jazdu, powinna zatem udokumentować swoje prawo własności do niego. Zarejestrowany może być bowiem pojazd, który stanowi przedmiot uregulowanego prawa własności.
Jedną z istotnych okoliczności wymagających wyjaśnienia ( art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) w postępowaniu o rejestrację pojazdu pozostaje zatem ustalenie, czy osoba, na rzecz której ma być dokonana rejestracja jest właścicielem pojazdu (zob.: wyrok NSA z dnia 28 lipca 2000 r., II SA 2371/99; LEX nr 44118 ). Warunek niespornego charakteru prawa własności pojazdu zgłoszonego do rejestracji każe z kolei przyjąć, że ustalając stan faktyczny w zakresie własności pojazdu na podstawie dokumentów spoza katalogu z § 4 rozporządzenia wykonawczego z dnia 22 lipca 2002 r., organy administracji winny zachować dalece posuniętą ostrożność, co też organy, w niniejszej sprawie – zasadnie – uczyniły.
Nie bez znaczenia jest w tym kontekście i to, że dowody własności pojazdu stają się podstawą wytworzenia dokumentu urzędowego, jakim jest dowód rejestracyjny (zawierający wszak również informację o właścicielu), który ze względu na taki charakter jest następnie dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 244 k.p.c., art. 76 § 1 k.p.a.). Sam zatem dowód rejestracyjny, wprowadzony do obiegu, stanowi nowy, kolejny dowód przysługiwania własności podmiotowi, na rzecz którego pojazd został zarejestrowany.
W rozpoznawanej sprawie, typowy i akceptowany na gruncie powołanych wyżej przepisów dowód własności pojazdu, jakim jest umowa sprzedaży (wskazująca jednak na nabywcę spornego pojazdu jako jego właściciela), skarżąca spółka starała się podważyć, powołując się na konsekwencje złożonego oświadczenia o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli złożonego rzekomo pod wpływem podstępu kontrahenta przy zawieraniu umowy sprzedaży z dnia [...] grudnia 2013 r., obejmującej m.in. sporny pojazd.
Zgodnie z art. 84 § 1 k.c., można uchylić się od skutków prawnych z powoła-niem się na błąd co do treści czynności prawnej. W art. 86 § 1 k.c. przewidziano również możliwość uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył on treści czynności prawnej, jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie (na co sytuację powołuje się skarżąca). Stosownie do treści art. 88 §1 k.c., uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone innej osobie pod wpływem błędu lub groźby, następuje przez oświadczenie złożone tej osobie na piśmie. Spółka, właśnie z faktu złożenia takiego oświadczenia, wywodzi twierdzenie o zniesieniu z mocą wsteczną skutków umowy sprzedaży, uznają w konsekwencji, że oświadczenie to stanowi dowód, iż nadal jest ona właścicielem spornego pojazdu.
W ocenie Sądu, w rozstrzyganej sprawie nie ulega jednak wątpliwości, że – z uwagi na podważenie przez nabywcę (syndyka masy upadłości nabywcy) – skuteczności oświadczenia spółki o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli, istnieje wątpliwość co do osoby rzeczywistego właściciela tegoż pojazdu. Organ administracji nie jest zaś uprawniony do rozstrzygania sporu dotyczącego prawa własności, co wymaga ponownego, dobitnego zaakcentowania. Kompetencja ta, jak celnie wskazano w zaskarżonej decyzji, została zastrzeżona w kodeksie postępowania cywilnego dla sądów powszechnych.
W nieco innych stanach faktycznych (sprawy dotyczyły nabycia pojazdu od osoby nieuprawnionej), w przedmiocie możliwości oceny przez organy administracji przejścia prawa własności, wielokrotnie już wypowiadały się sądy administracyjne, odmawiając organom takiej kompetencji (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2005 r., I OSK 234/05 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie z dnia 21 września 2004 r., II SAWa 3046/03, opubl. w CBOSA).
Zawarte w skardze wywody dotyczące konsekwencji oświadczeń złożonych na podstawie art. 88 K.c. o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, jakkolwiek – in abstracto – prawidłowe, to w rozpoznawanej sprawie (wbrew stanowisku skarżącej) wcale nie dają podstaw do uznania, że własność przedmiotowego pojazdu jest bezsporna. Bez wątpienia, takie oświadczenie, o ile zostało złożone skutecznie (tzn. jeśli zaistniały normatywne przesłanki do jego złożenia, a więc rzeczywiście doszło do złożenia oświadczenia woli pod wpływem podstępu), powodowałoby zniweczenie skutków wcześniej zawartej umowy sprzedaży.
Rzecz w tym, iż w rozstrzyganej sprawie nie wiadomo jednak, czy owo oświa-dczenie, złożone zostało zasadnie, a w konsekwencji – czy jest skuteczne. Skutek, w postaci zniesienia ex tunc konsekwencji dokonanej czynności prawnej nie następuje bowiem każdorazowo w efekcie każdego złożenia oświadczenia w trybie art. 88 k.c., bez względu na to, czy faktycznie zaistniały podstawy do jego złożenia, o których mowa w art. 84 i art. 86 k.c. Zaakceptowanie takiego poglądu prowadziłoby do destabilizacji obrotu gospodarczego.
Również powołane w skardze orzeczenia sądów powszechnych, które dotyczą właśnie sporów o skuteczność uchylenia się od skutków oświadczeń woli złożonych pod wpływem błędów, nie uzasadniają tezy skarżącej, że wobec niepodważania (na drodze sądowej) przez syndyka masy upadłości nabywcy oświadczenia skarżącej spółki o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli złożonego przy zawieraniu umowy sprzedaży przedmiotowego pojazdu, bezspornie zniesione zostały skutki umowy sprzedaży spornego pojazdu na rzecz owego kontrahenta. Przywołana przez skarżącą uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1967 r. (III CZP 7/67), potwierdza jedynie niekwestionowany przez Sąd orzekający w obecnym składzie pogląd, że czynność prawna dokonana pod wpływem błędu lub groźby i dotknięta przez to względną nieważnością, może zostać unieważniona na skutek złożonego drugiej stronie oświadczenia na podstawie art. 88 § 1 k.c., działającego ex tunc, bez konieczności sądowego unieważniania umowy. Jak już jednak zauważono, taki skutek dotyczyć może tylko takiego oświadczenia o uchyleniu się od skutków wcześniejszego oświadczenia, które zostało złożone w warunkach określonych w art. 84 bądź 86 k.c. – a to jest właśnie kwestionowane przez syndyka w niniejszej sprawie.
Sąd wskazuje, że oświadczenie złożone w trybie art. 88 K.c., nie korzysta z jakiegoś generalnego "domniemania skuteczności" do chwili wytoczenia powództwa przed sądem powszechnym i że powoduje ono zniesienie skutków czynności prawnej do czasu wszczęcia procesu. Żaden przepis takiej właściwości oświadczeniu złożonemu w trybie art. 88 k.c. nie przydaje. Strona, wobec której uchylono się oświadczeniem od skutków czynności prawnej, może oczywiście zainicjować postępowanie przed sądem powszechnym, jednak wyrok w takiej sprawie ma jedynie charakter deklaratoryjny (co zresztą potwierdza właśnie powołana przez skarżącą uchwała SN). Dlatego też, bez znaczenia – dla oceny, czy mamy w przedmiotowej sprawie do czynienia z bezspornym stanem własnościowym – jest to, że syndyk masy upadłości nabywcy dotychczas nie wystąpił z powództwem o ustalenie prawa, skoro faktycznie kwestionuje podstawy materialnoprawne oświadczenia skarżącej z dnia 3-4 września 2014 r. To zaś powoduje, że dokumenty przedłożone organowi rejestracyjnemu przez skarżącą nie mogły być uznane za potwierdzające bezspornie własność pojazdu.
Hipotetycznie można rozważać, czy takimi dokumentami nie mogłyby być: umowa sprzedaży pojazdu z 2013 r., oświadczenie skarżącej o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli w oparciu o art. 88 K.c. i oświadczenie nabywcy, któremu owo oświadczenie złożono, iż nie kwestionuje on okoliczności podanych w oświad-czeniu sprzedawcy, a nadto, że nie dokonał uprzednio rozporządzenia prawem własności – jednak okoliczności niniejszej sprawy są zgoła odmienne.
Reasumując, nie można się zgodzić ze stroną skarżącą, że w sprawie "nie ma miejsca sporny stan własnościowy". Spór oczywiście istnieje (choć z akt sprawy nie wynika, że jest to obecnie spór toczony przed sądem powszechnym), o czym świad-czą pisma syndyka z dnia 19 i 23 stycznia 2015 r.
Wątpliwość co do prawa własności pojazdu – w świetle dotychczasowych wywodów – przesądza z kolei o prawidłowości odmowy jego zarejestrowania. Owa wątpliwość zwykle wynika ze sporu co do prawa, a złożenie oświadczenia o uchy-leniu się od skutków czynności prawnej wiąże się z natury rzeczy ze sporem o prawo. W rozpoznawanej przez Sąd sprawie, przeszkoda do zarejestrowania po-jazdu wynika więc nie tylko z ujawnionego rzeczywiście sporu co do prawa włas-ności, ale także z samej istoty instytucji przewidzianej w art. 88 K.c. Wedle przyjętego tam rozwiązania, już jednostronna czynność prawna, może – wbrew woli osoby trze-ciej – ingerować w sferę jej praw. W ocenie Sądu, w takiej sytuacji, organ administ-racji publicznej nie może jednak a priori zakładać, że taka jednostronna czynność prawna (ingerująca w sferę praw innego podmiotu) jest skuteczna i na jej podstawie dokonywać czynności urzędowych. Można bronić zapatrywania, że nawet w przypad-ku braku sprzeciwu drugiej strony umowy wobec oświadczenia przewidzianego w art. 88 k.c., organ administracji winien – z ostrożności przyjąć – że prawo to nie jest pew-ne. Konieczne jest w takiej sytuacji legitymowanie się przez stronę wnioskującą o rejestrację jeszcze innymi dowodami, których charakter nie pozostawia wątpliwości, że prawo własności pojazdu istotnie jej przysługuje.
V
1. W świetle poczynionych uwag oczywiście chybiony jest zarzut naruszenia przez organy przepisów art. 72 i art. 73 p.r.d. (poprzez odmowę rejestracji pojazdu "wskutek błędnego przyjęcia, że skarżąca spółka nie jest jedynym właścicielem po-jazdu"). Organ nie przyjął bowiem, że skarżąca spółka nie jest właścicielem pojazdu, lecz że przedstawiony dokument o takim fakcie nie świadczy.
2. Chybiony jest także zarzut naruszenia tych przepisów ("poprzez błędne uzna-nie, że przedstawiony przez skarżącą spółkę dokument nie potwierdza niespornego stanu w sferze stosunków własnościowych strony". Jak wcześniej wskazano, w ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął, że dokument ten nie wykazuje bezsprzecznie, iż prawo własności pojazdu stronie przysługuje. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (z oświadczeń syndyka) wynika bowiem, że wskazana kwestia jest w sprawie jak najbardziej sporna.
3. Jako oczywiście chybiony jawi się również zarzut, zgodnie za którym "stan faktyczny został ustalony w oparciu o twierdzenie syndyka masy upadłości nabywcy pojazdu, iż uchylenie się od skutków prawnych umowy sprzedaży pojazdu jest bez-skuteczne w stosunku do masy upadłości i nie może stanowić podstawy przeniesie-nia prawa własności przedmiotowego pojazdu". Stan faktyczny sprawy sprowadza się w zasadzie do ustalenia, że skarżąca spółka sprzedała na rzecz nabywcy pojazd mechaniczny, a następnie – na podstawie art. 88 k.c. – złożyła nabywcy oświadcze-nie o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli (przy zawieraniu tamtej umowy). Działający zaś na rzecz upadłego nabywcy syndyk podważa skuteczność takiego postępowania strony skarżącej. Stan ten został ustalony na podstawie dokumentów, a żadna ze stron go nie zakwestionowała. Wbrew zarzutom spółki, organ nie ustalił, że "uchylenie się od skutków prawnych umowy sprzedaży pojazdu jest bezskuteczne w stosunku do masy upadłości i nie może stanowić podstawy przeniesienia prawa własności przedmiotowego pojazdu". Przyjął jedynie, iż oceny w tym zakresie może dokonać sąd powszechny, a nie organ administracji. Takie stanowisko organów zasługuje na aprobatę.
4. Nie dopuścił się także organ zarzucanego mu naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a., co miałoby rzekomo polegać na niewyjaśnieniu wszystkich okolicz-ności mających istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, a także art. 8 w związku z art. 11 k.p.a., co z kolei miałoby sie przejawiać w braku ustalenia przez organ całokształtu okoliczności, jak to określono: "mających wpływ na wydaną decyzję w niniejszej sprawie". Strona skarżąca nie wskazuje, jakie jeszcze okoliczności w sprawie należałoby wyjaśnić. Jak zaś już wskazano, Sąd podziela pogląd organu, że istnienie ewentualnego podstępu doty-czącego zawarcia przez skarżącą umowy sprzedaży pojazdu, o którego rejestrację spółka się ubiegała, władny jest ustalić i ocenić wyłącznie sąd powszechny.
VI
Z wszystkich naprowadzonych powodów, uznając zarzuty skargi za nieuka-sadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło