III SA/Wr 865/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Protokolant: starszy referent sądowy Renata Pawlak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę. A. P. (dalej: strona, skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł do Dyrektora Izby Celnej we W. o zawieszenia do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego skierowanego przez Wojewódki Sąd Administracyjny w Gliwicach w dniu 21 maja 2012 r. (sygn. akt II SA/G1 1979/110 postępowania II instancji przed tym organem, rozpatrującym odwołanie strony od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w sprawie wymierzenia stronie kary w kwocie [...] zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Według strony stanowisko Trybunału Konstytucyjnego co do konstytucyjności art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540, dalej u.g.h.) ma charakter prejudycjalnego zagadnienia wstępnego, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne z punktu widzenia wymierzenia stronie kary pieniężnej na podstawie art. 89 u.g.h. Po rozpatrzeniu wniosku organ postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] odmówił żądaniu wniosku. Po rozpatrzeniu zażalenia organ postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła na to postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnosząc o jego uchylenie z uwagi na naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (dalej o.p.) poprzez jego niezastosowanie i niezawieszenie postępowania mimo wystąpienia w sprawie wstępnego zagadnienia prawnego podlegającego rozstrzygnięciu przez inny organ, od którego zależy wynik niniejszej sprawy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie podatkowe winno mieć w zasadzie charakter ciągły. Tylko w pewnych okolicznościach przerwanie jego toku jest konieczne z przyczyn faktycznych lub prawnych. Artykuł 201 § 1 pkt 2 o.p. wyznacza podstawy obligatoryjnego zawieszenia postępowania podatkowego, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Zachodzi ono, gdy w stanie faktycznym stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia sprawy występuje jako jego element kwestia, której uprzednie rozstrzygnięcie warunkuje rozpatrzenie sprawy, gdy jednocześnie do jej rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ administracji rozpoznający sprawę podatkową, lecz inny organ lub sąd. Według organu zagadnieniem wstępnym mogą być wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia takiej kwestii prawnej. Nie dotyczy to więc wyjaśnienia nawet poważnych wątpliwości co do aspektów prawnych sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd. Postępowanie jest zawieszane na podstawie art. 201 § 1 o.p., gdy wystąpią łącznie trzy przesłanki: postępowanie administracyjne jest w toku, zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte, rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Organ powołał się na Naczelny Sąd Administracyjny, który w orzeczeniu z dnia 17 lipca 2003 r. (sygn. akt II SA 427/02) podkreślił, że prejudycjalność zachodzi tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie pewnej kwestii prawnej stanowi wiążącą przesłankę wydania decyzji w postępowaniu głównym. W takiej sytuacji decyzji w danej sprawie jest niemożliwe bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie. Zagadnienie wstępne (prejudycjalne) dotyczy więc z reguły sytuacji, gdy rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy jest bezpośrednio uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, należącego właściwości innego organu administracyjnego lub sądu i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone. Jeżeli określona kwestia wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, wtedy nie ma ona charakteru zagadnienia wstępnego. Organ stwierdził, że skarżący powołuje się na art. 201 § 1 pkt 2 o.p., według którego organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez "inny organ" należy rozumieć każdy organ państwowy uprawniony na podstawie przepisów prawa do podejmowania rozstrzygnięć w prawem przewidzianej formie. Nie może to być organ rozstrzygający sprawę w tym postępowaniu, w którym wystąpiło zagadnienie prejudycjalne. Innym organem lub sądem nie będzie Trybunał Konstytucyjny. Domniemanie konstytucyjności przepisów prawa do czasu ich wyeliminowania z obrotu prawnego, jak również zmiany legislacyjne w zakresie skutku orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego wskazują bowiem, że ustawodawca chciał w ten sposób wzmocnić gwarancje pewności obrotu prawnego. Obligatoryjne zawieszanie postępowań z uwagi na to, że przez Trybunał Konstytucyjny rozpoznawana jest sprawa zgodności określonych przepisów z Konstytucją RP, mogłoby bowiem sparaliżować działalność administracyjną i co za tym idzie - zmniejszenie pewności obrotu prawnego. Zawisłość sprawy przed Trybunale Konstytucyjnym nie daje więc podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 201 § 1 ust. 2 o.p. Organ uznał więc, że okoliczności wskazane przez skarżącego nie stanowią podstawy do zawieszenia powyższego postępowania. Organ wskazał art. 240 § 1 pkt 8 o.p., według którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli została wydana podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej orzekł Trybunał Konstytucyjny. Gdyby zatem Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodność przepisu zastosowanego przez organy celne podczas rozstrzygania tej sprawy z Konstytucją, skarżący nie zostanie pozbawiony ochrony prawnej. Wymaga to jednak zastosowania innego trybu postępowania niż wskazał skarżący. Mając to na uwadze organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przy tym zaznaczyć, że sąd rozpoznając sprawę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.). Przyjmując przedstawione kryteria kontroli sądowej, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej nie narusza prawa. Artykuł 201 § 1 pkt 2 o.p. stanowi, że organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Powołana norma zobowiązuje organ podatkowy do zawieszenia postępowania, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie wstępne. Przepis ten pozwala na wyodrębnienie niezbędnych czynników konstrukcji zagadnienia wstępnego, a mianowicie: wyłania się ono w toku postępowania podatkowego, jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu, rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Zagadnienie wstępne musi więc wystąpić przed rozpatrzeniem sprawy, a ponadto istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. W orzecznictwie i w literaturze przedmiotu panuje zgodność co do tego, że innym organem lub sądem w rozumieniu tego przepisu nie jest Trybunał Konstytucyjny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 października 1999 r. (sygn. I SA/Łd 2042/98, LEX nr 40848) przyjął, że zawisłość przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy zgodności ustawy z Konstytucją nie powoduje obowiązku zawieszenia przez organ podatkowy postępowania podatkowego na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 o.p. Postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym co do oceny zgodności ustawowego unormowania podatkowego z Konstytucją przed jego zakończeniem poprzez zgodne z prawem ogłoszenie orzeczenia Trybunału, nie jest zagadnieniem wstępnym, o którym stanowi art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Ustalenie treści i obowiązywania unormowania prawnego, do którego odnosi się stan faktyczny sprawy, jest elementem procesu stosowania prawa w ramach konkretnego postępowania podatkowego, do którego uprawniony jest stosujący prawo właściwy organ podatkowy. Organy podatkowe działają na podstawie i w granicach (obowiązującego) prawa (art. 7 Konstytucji RP, art. 120 o.p.). Organy ye nie posiadają natomiast w tym zakresie kompetencji do oceny zgodności stosowanej ustawy z Konstytucją ani do wystąpienia w takiej sprawie do Trybunału Konstytucyjnego. Nie mają także takiej możliwości strony prowadzonego postępowania administracyjnego czy podatkowego. Taki stan rzeczy, a także jasna regulacja art. 203 o.p., określająca prawa i obowiązki organu i stron postępowania podatkowego w sytuacji zawieszenia postępowania podatkowego na podstawie art. 201 § 1 ust. 2 o.p., gdzie ustawa nie przewiduje ani wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego, ani oczekiwania na ogłoszenie orzeczenia Trybunału, prowadzi do wniosku, że mające nastąpić ogłoszenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie jest zagadnieniem wstępnym, od którego uzależnione rozpatrzenie prowadzonej indywidualnej sprawy podatkowej zakończone wydaniem decyzji. W rozpoznawanej sprawie należy także przytoczyć pogląd przyjęty przez Sąd, zawarty wyroku z dnia 17 maja 2007 r. (II GSK 407/06 (LEX nr 351115), gdzie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na art.173 Konstytucji, z którego wynika, że ustrojodawca odróżnia w ramach władzy sądowniczej sądy i trybunały jako ciała od siebie odrębne. Także ustawodawca odróżnia postępowanie sądowe od postępowania przez Trybunałem Konstytucyjnym, jak np. w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może zawiesić postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Rozstrzygnięcie sprawy przez Trybunał Konstytucyjny nie jest zatem rozstrzygnięciem sprawy przez sąd w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 o.p. W rozpoznawanej sprawie organom celnym nie można więc przedstawić zasadnego zarzutu naruszenia art. 201 § 1 pkt 2 o.p. Mając to na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.