III SA/Wr 9/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Asesor WSA Olga Białek Protokolant Paulina Rosiak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. sprawy ze skargi F T na decyzję D O R A R i M R we W z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] K B P A R i M R w M z dnia [...] r.; II. przyznaje pełnomocnikowi strony skarżącej adw. M D od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W – wynagrodzenie w kwocie [...] zł (słownie:... ) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej oraz [...] zł (słownie: ...tytułem zwrotu poniesionych wydatków; III. określa, że zaskarżone decyzje wymienione w pkt. I nie podlegają wykonaniu. F T (dalej skarżący) złożył, w dniu [...] r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w M , wniosek o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej wraz z Planem dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, zwanego dalej planem dostosowania, stanowiącym obowiązkowy załącznik do wniosku. W wyniku korekty powyższego wniosku, dokonanej w dniu [...] r. i następnie w dniu [...] r., producent rolny zmienił zakres przedsięwzięć i zobowiązał się do: 1. dostosowania gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych, poprzez wykonanie: - płyty obornikowej o powierzchni [...] m2, - krytego zbiornika na gnojówkę o pojemności [...] m 3, 2. dostosowania gospodarstwa produkcyjnego w rozumieniu przepisów w sprawie wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych, do minimalnych standardów co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych dla tego gospodarstwa, poprzez: - przygotowanie ścian i podłóg w pomieszczeniach do doju oraz w pomieszczeniach do przechowywania mleka w celu ułatwienia czyszczenia i odpływu cieczy oraz usuwania zanieczyszczeń z tych pomieszczeń - 10 stanowisk, - wyposażenie w dojarkę, - wyposażenie w schładzalnik do mleka o pojemności 200 l., - wyposażenie pomieszczeń do przechowywania mleka w umywalkę z podgrzewaczem wody. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M , decyzją z dnia [...] r. (nr ....), przyznał skarżącemu pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej w łącznej wysokości [...] zł, wypłacaną w dwóch równych ratach. W rozstrzygnięciu wskazano, że powyższa pomoc zostanie wypłacona z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę obowiązków wynikających z w § 9 ust 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, drugą ratę płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny złożył Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, nie później niż w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie o: zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia, o tym, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa wynosi co najmniej 4 EJW (ESU). W dniu [...] r. skarżący złożył oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW. W dniu [....] r. została przeprowadzona wizytacja celem weryfikacji prawdziwości złożonego oświadczenia. Kontrola w gospodarstwie wykazała, że wnioskodawca nie zrealizował wszystkich zadeklarowanych w Planie dostosowania przedsięwzięć. Zadania polegające na wyposażeniu gospodarstwa w schładzalnik do mleka o pojemności 200 l. i wyposażeniu pomieszczeń do przechowywania mleka w umywalkę z podgrzewaczem wody nie zostały zrealizowane. Z wizytacji został sporządzony Protokół Nr [...]. W tej sytuacji, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M w dniu [...] r. zawiadomił skarżącego o wszczęciu, na podstawie art. 61 § 4 w związku z art. 162 § 2 kpa, postępowania z urzędu w sprawie uchylenia decyzji (nr... ) z dnia [...] r. o przyznaniu pomocy finansowej, w związku z niedopełnieniem warunków o których mowa w § 9 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. W odpowiedzi skarżący, w dniu [...] r., dostarczył do Biura Powiatowego ARiMR w M następujące dokumenty: umowę sprzedaży nr [...] zawartą w dniu [...] r. z [....] Sp. z o.o. dotyczącą zakupu zbiornika na mleko [...] l.; dowód wpłaty gotówkowej z dnia [...] r. za zbiornik na mleko[...] ; fakturę [...] z dnia [...] r. za zakup schładzalnika [...] l.; fakturę korygującą[...] ; oświadczenie [....] Sp. z o. o. dotyczące opóźnień w realizacji umowy nr [...] W dniu 31 sierpnia 2007 r., na podstawie art.162 § 2 i § 3 kpa, w związku z § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, oraz art. 9 a Rozporządzenia Komisji (WE) nr 740/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. zmieniające rozporządzenie (WE) 141/2004 ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w odniesieniu do przejściowych środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich mających zastosowanie do Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz. Urz. UE L 116 z 22.04.2004 r. ze zm.), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M wydał decyzję (nr... ) o uchyleniu w całość decyzji (nr....) z dnia [...] r. o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. W uzasadnieniu powołano się na nie spełnienie obowiązku wynikającego z § 9 ust 3 pkt 1 lit b wskazanego rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r., złożenie oświadczenia o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia przed jego zrealizowaniem. W odwołaniu skarżący podniósł, iż działał w dobrej wierze. Podpisał umowę na sprzedaż schładzalnika do mleka w listopadzie i sadząc, że zostanie on dostarczony w grudniu, złożył oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć. Niestety zbiornik na mleko został dostarczony dopiero w styczniu, kilkanaście dni po wizytacji gospodarstwa przez inspektorów ARiMR. Decyzją z dnia [...] r. nr[...] , Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, podzielając wskazane w niej argumenty. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o nie uchylanie decyzji o przyznaniu pomocy finansowej. W uzasadnieniu ponownie podniósł okoliczność działania w dobrej wierze i zaufania do dostawcy schładzarki oraz zbytniego pośpiechu i przedwczesnego informowania o zakończeniu przedsięwzięcia. Wskazał również, że inwestycja została ukończona w pierwszej połowie [...] r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe twierdzenia i mające je wesprzeć argumenty. Podkreślono, że wskazana w odwołaniu umowa sprzedaży z dnia [...] r. zawarta z[...] . dodatkowo potwierdza, że składając oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć wnioskodawca dysponował jedynie podpisaną umową na sprzedaż zbiornika na mleko. Natomiast złożenie dwustronnych oświadczeń woli nie jest tożsame z wyposażeniem gospodarstwa w wymienione urządzenie. Realizacja przedsięwzięcia następuje nie w przypadku nabycia, ale montażu schładzalnika do mleka. Bezspornym jest zatem fakt, zdaniem organu, iż składając w dniu [....] r. oświadczenie, skarżący poświadczył nieprawdę. W odpowiedzi na skargę wskazano także, że zgodnie z art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (KE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietni. 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) n 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Fundusz. Orientacji i Gwarancji Rolnej, każdy beneficjent, który złożył fałszywą deklarację powstałą w wyniku poważnego zaniedbania zostaje wykluczony ze wszystkich środków rozwój i obszarów wiejskich w ramach odpowiednich rozdziałów rozporządzenia (WE) 1257/1999 na dany rok kalendarzowy. Gdy fałszywa deklaracja została złożona celowo, beneficjent zostanie wykluczony również na rok następny. W piśmie procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uwzględnienie skargi. Podniósł, że planowane przedsięwzięcie zostało zakończone w terminie 12 miesięcy do dnia przyznania płatności, a więc zgodnie z wymogami § 6 ust. 2 pkt 2 lit. c rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r. Ponadto podniósł, że organy nie przeprowadziły na tą okoliczność ponownej kontroli, czym naruszono przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym również na decyzje wydawane przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. Kwestionowana decyzja została wydana w trybie uchylenia decyzji, o którym mowa w art. 162 § 2 kpa. Badanie jej legalności należy rozpocząć od ustalenia, czy w rozpoznawanej sprawie istniały ustawowe przesłanki do wszczęcia tego postępowania, w którym doszło do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia 6 lutego 2006 r. przyznającej skarżącemu pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Wyeliminowanie takiego aktu z obrotu prawnego w trybie art. 162 § 2 kpa jest możliwe jedynie w ściśle określonych sytuacjach, przy zaistnieniu przesłanek wskazanych przez ustawę. Natomiast zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Doszło do naruszenia art. 162 § 2 kpa w obu instancjach. Lektura decyzji obu instancji pozwala zauważyć, że organy administracyjne orzekając o uchyleniu w trybie art. 162 § 2 kpa nie rozważyły, czy w rozpatrywanym przypadku wystąpiły przesłanki do jego zastosowania. Organ pierwszej instancji uchylając swoją decyzję z dnia [...] r. o przyznaniu pomocy finansowej, powołał w podstawach prawnych rozstrzygnięcia art. 162 § 2 kpa, nie mniej nie rozważył czy nie wykonanie objętego planem dostawania przedsięwzięcia jest czynnością, której nie dopełnienie skutkuje uchyleniem decyzji na jego podstawie. Natomiast organ odwoławczy, nie podał w podstawach rozstrzygnięcia art. 162 § 2 kpa. Opisując rozstrzygniecie organu pierwszej instancji stwierdził, że zostało ono wydane z dopełnieniem warunku zawartego w § 9 ust. 3 pkt 1 lit b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142 ze zm.). Regulacja zawarta w art. 162 § 2 kpa umożliwia uchylnie decyzji przez organ który ją wydał w pierwszej instancji, jeżeli została ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie. W art. 162 § 2 kpa chodzi o sytuacje, w których przepisy prawa materialnego uprawniają organ administracji publicznej do określenia w decyzji administracyjnej dodatkowych obowiązków. Nie można traktować jako zlecenia, obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów ustawy. (zob. A. Matan, Komentarz do art.162 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, LEX, 2007, wyd. II). W rozpatrywanej sprawie, wykonanie określonych czynności, na które wskazują organy ARiMR jako przesłankę uchylenia decyzji, wynika wprost z przepisów ustawowych, z § 9 ust 3 pkt 1 lit b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w prawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Przepis ten stanowi, że drugą ratę płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny; a) zrealizował w terminie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania; b) złożył Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, nie później niż w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenia o: zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia; o tym, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa wynosi co najmniej 4 EJW (ESU). Nie spełnienie tak ujętego obowiązku nie ma wpływu na skuteczność aktu głównego (przyznającego pomoc finansową), może spowodować sankcji przewidzianych w tym akcie lub ustawie na podstawie której decyzji została wydana, bądź też zastosowanie środków egzekucyjnych. Zastosowanie art. 162 § kpa, zgodnie z którym skutkiem nie dopełnienia określonej czynności będzie uchylenie decyzji, ma miejsce w sytuacji gdy przepis szczególny nie określa skutków niewykonania zlecenia. Wskazać należy, że nie wykonanie obowiązków o którym mowa w § 9 ust 3 pkt 1 lit b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. rodzi określone skutki przewidziane w tym akcie. Stosownie do § 9 ust. 3 wskazanego rozporządzenia, drugą ratę płatności wypłaca się jeżeli producent rolny zrealizował w terminie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania i złożył stosowne oświadczenie. Oznacza to, że w razie nie spełnienia tych przesłanek druga rata pomocy finansowej nie zostaje wypłacana, bez konieczności uchylenia decyzji przyznającej pomoc w trybie art. 162 § 2 kpa. Natomiast stosownie do § 10 ust.1 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r, pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b. Zwrot tej pierwszej raty, następuje na zasadach i w trybie określonym w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (§ 11 rozporządzenia). Powyższe wskazuje, że przepisy rozporządzenia określają skutki niedopełnienia przez skarżącego w określonym terminie czynności wskazanych w decyzji. Skoro w rozpoznawanej sprawie organy administracyjne nie wykazały wystąpienia przesłanek o których mowa w 162 § 2 kpa, nie było podstaw do zastosowania dyspozycji tego artykułu, tj. uchylenia decyzji z dnia 6 lutego 2006 r. przyznającej pomoc finansową. Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji dała podstawy do postawienia organom administracji publicznej zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, – stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. – orzec jak w punkcie I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III sentencji znajduje umocowanie w art. 152 p.p.s.a. Co do rozstrzygnięcia w punkcie II trzeba zauważyć, co następuje. Stosownie do § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), stawki minimalne przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 10.000 zł do 50.000 zł wynoszą 2.400 zł. Zgodnie natomiast z § 2 ust. 3 tegoż rozporządzenia, w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 22 % (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.). W konsekwencji należało przyznać na rzecz pełnomocnika strony skarżącej wynagrodzenie powiększone o stawkę podatku od towarów i usług, co dało w sumie kwotę[...] zł. Ponadto zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika strony skarżącej kwotę [...] zł, z tytułu zwrotu poniesionych wydatków (opłata pełnomocnictwa).