III SA/Wr 910/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Nikiforów Sędzia WSA Kamila Paszowska – Wojnar (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 7 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi O.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 9 września 2022 r. Nr SKO 4122/19/2022 w przedmiocie oddalenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę w całości. Postanowieniem z 9 września 2022 r. (nr SKO 4122/19/2022) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. - zwanej dalej k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 2 pkt 6 lit. c i 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm. - zwanej dalej u.p.e.a.) - utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta Kłodzka (dalej: wierzyciel, Burmistrz) z dnia 8 lipca 2022 r. (nr WPO.3162.Post.2.2022), które zostało wydane na podstawie uregulowań art. 33 § 2 pkt 6 lit. c i art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Wierzyciel oddalił zarzut O. M. (dalej strona, skarżący, zobowiązany), dotyczący braku wymagalności obowiązku w zakresie zwrotu dotacji wypłaconej z budżetu Gminy Miejskiej Kłodzko za rok 2019, wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. określonego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 12 kwietnia 2022 r. Rozstrzygnięcie to zapadło w oparciu o następujący stan prawny i faktyczny. Pismem z dnia 22 czerwca 2022 r. skarżący jako organ prowadzący Niepubliczne Przedszkole "A." w K. wniósł zarzut w postępowaniu egzekucyjnym w oparciu o treść art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., tj. braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku i rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej . Skarżący powołał się w tej mierze na fakt wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w dniu 14 czerwca 2022 r. postanowienia w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 568/21, dotyczącego wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 7 maja 2021 r. oznaczonej nr SKO 4123/9/2021, będącej podstawą prawną obowiązku wskazaną w tytule wykonawczym wydanym przez Burmistrza. Zdaniem zobowiązanego, w świetle tej okoliczności, tytuł wykonawczy pozostał bez podstawy prawnej do jego wykonalności, w związku z czym zażądał on wstrzymania wykonalności tytułu wykonawczego i wykonalności postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2022 r. Burmistrz, przywołując treść przepisów 34 § 2 u.p.e.a oraz art. 124 k.p.a. wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut strony dotyczący braku wymagalności obowiązku. Zaznaczono, że samo wniesienie przez zobowiązanego skargi do sądu na decyzję nie stanowiło przeszkody do podjęcia działań przez Burmistrza, zmierzających do realizacji ostatecznej decyzji administracyjnej Organ powołał się na treść art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oraz art. 6 § 1 u.p.e.a. Dalej podniesiono, że wydanie przez Sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji nie pozbawia tytułu wykonawczego podstawy prawnej do jego wykonalności, obliguje natomiast organ egzekucyjny do jego zawieszenia na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., co w sprawie uczyniono postanowieniem z dnia 28 czerwca 2022 r. nr 0209-SEE.711.59.2022.3 (na wniosek wierzyciela). Zatem zdaniem organu dotychczasowe czynności egzekucyjne pozostają w mocy, skutki zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie mają charakteru definitywnego i powstają dopiero z momentem wejścia do obrotu prawnego postanowienia Sądu o wstrzymaniu wykonania decyzji, w tym przypadku w dniu 14 czerwca 2022 r., a po ustaniu przyczyny zawieszenia organ podejmuje zawieszone postępowanie. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego na powyższe postanowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (SKO) utrzymało przedmiotowe postanowienie w mocy. W ocenie tego organu wierzyciel prawidłowo zastosował przepisy u.p.e.a. przy rozpatrywaniu zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji. Organ podzielił w całości ocenę prawną przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. W szczególności podkreślono - za wierzycielem - że wydanie przez Sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji nie pozbawia tytułu wykonawczego podstawy prawnej do jego wykonalności, a jedynie obliguje organ egzekucyjny do jego zawieszenia i takie postanowienie zostało w sprawie wydane. W ocenie organu, w sprawie nie zaszły żadne przesłanki uzasadniające uznanie braku wymagalności obowiązku. Na powyższe orzeczenie strona wniosła skargę (nazwaną "zażaleniem"), zarzucając organowi odwoławczemu nieprawidłowe zastosowanie prawa procesowego oraz materialnego. W uzasadnieniu strona wskazała, że w zaskarżonym postanowieniu zabrakło wskazania jego adresata, a ponadto zostało ono doręczone drogą elektroniczną na adres e-puap bez urzędowego poświadczenia doręczenia. Ponadto strona przytoczyła stwierdzenia zawarte w treści zaskarżonego postanowienia i wskazała, że skoro Burmistrz oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, uznając, że nie zaszła żadna z okoliczności stanowiących podstawę wniesienia zarzutu, to wątpliwości budzi zasadność złożenia przez Burmistrza wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę, SKO w pierwszej kolejności wskazało, że przepisy prawa nie przewidują środka zaskarżenia w postaci zażalenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a z ostrożności procesowej podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy, kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonego aktu, a jedynie uwzględniając skargę może go uchylić, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1, skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględniając powyższe regulacje, należało przyjąć, że skarga (nazwana mylnie zażaleniem ale wniesiona w terminie do jej złożenia) była niezasadna, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. W pierwszej kolejności podkreślić należało, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i dlatego też Sąd nie uwzględnił wniosku strony o rozpoznanie sprawy na rozprawie i rozpoznał ją w trybie uproszczonym. Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia pod kątem jego legalności, na wstępie przytoczyć należy treść obowiązujących w tej mierze przepisów prawa. Wskazać zatem trzeba, że przepis art. 33 § 2 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym po 30 lipca 2020 r.) przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą zarzutu może być tylko: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Zgodnie z treścią art. 33 § 4 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Z kolei jak stanowi art. 33 § 5 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż: 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części. W myśl przepisu art. 34 § 1, u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, zaś stosownie do § 2. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Zgodnie z brzmieniem art. 34 § 3, u.p.e.a., na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie. Podkreślić trzeba, że Sąd jest związany granicami sprawy rozpoznawanej przez organ. W przypadku zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny wyznaczają wskazane przez stronę zobowiązaną zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Sąd nie może objąć kontrolą innej sprawy niż ta, która była przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym (por.: wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10, dostępny w bazie orzeczeń na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Zgłoszony w sprawie zarzut skarżącego z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a dotyczący braku wymagalności egzekwowanego obowiązku sprowadza się do twierdzenia, że postanowienie WSA z dnia 14 czerwca 2022 r. wydane w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 568/21 o wstrzymaniu wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 7 maja 2021 r. oznaczonej nr SKO 4123/9/2021, będącej podstawą prawną obowiązku wskazaną w tytule wykonawczym wydanym przez Burmistrza, stanowi "inną przyczynę" braku wymagalności obowiązku, o której mowa we wskazanym wyżej przepisie. W ocenie Sądu przedstawione przez skarżącego argumenty nie stanowią jednak przesłanki zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Sąd podziela w całości ocenę organu, że obowiązek nałożony na skarżącego na dzień wystawienia tytułu egzekucyjnego istniał i był wymagalny, a wstrzymanie wykonania decyzji nakładającej ów obowiązek w trakcie prowadzenia egzekucji nie miało wpływu na kwestię wymagalności. O braku wymagalności obowiązku decydują takie okoliczności, jak odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Przepis art. 33 § 2 pkt 6 używa także sformułowania "brak wymagalności obowiązku z powodu wystąpienia innej przyczyny" (lit. c). Usytuowanie tego zapisu w art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. wskazuje, że podstawą zarzutu mogą być też inne zdarzenia, które powodują, że zobowiązanie nie może być egzekwowane. Zdaniem Sądu chodzi tu jednak chodzi tu o zdarzenia tego rodzaju jak odroczenie terminu bądź rozłożenie na raty, czyli zdarzenia podobne. Wstrzymanie wykonania aktu w toku egzekucji jedynie "zawiesza" jego skutki prawne, przez co wstrzymuje możliwość dalszego egzekwowania (wymagalnego) obowiązku do czasu wydania wyroku sądu administracyjnego uwzględniającego skargę lub prawomocnego wyroku sądu administracyjnego oddalającego skargę (art. 61 § 6 p.p.s.a.). Przekłada się to jedynie na konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zgodnie bowiem z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wstrzymanie wykonania obowiązku jest obligatoryjną przesłanką zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Do zawieszenia postępowania egzekucyjnego dochodzi w przypadku pojawienia się w jego trakcie przemijającej przeszkody dla jego prowadzenia. Oznacza to, że kontynuowanie postępowania będzie możliwe po ustaniu tej przeszkody. Natomiast w ocenie Sądu wstrzymanie wykonania aktu w toku egzekucji w żadnym razie nie oznacza braku wymagalności obowiązku w rozumieniu art. 34 § 2 pkt 6 u.p.e.a. Tylko w przypadku braku wymagalności obowiązku od samego początku, tj. przed wszczęciem egzekucji, byłaby ona bezprzedmiotowa i nie mogłaby się toczyć. Zdaniem Sądu ten przymiot nie występuje w razie czasowego wstrzymania wykonania aktu stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego będącego podstawą wszczęcia egzekucji, jeśli następuje to już w jej toku. Organ egzekucyjny mógł bowiem prowadzić postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego wykonania decyzji przed wstrzymaniem jej wykonania przez WSA. Jednocześnie zawieszenie postępowania egzekucyjnego w takim przypadku w sposób wystarczający zabezpiecza interes zobowiązanego, ponieważ jest równoznaczne z czasowym wstrzymaniem egzekucji i nie podejmowaniem w tym czasie czynności egzekucyjnych. Odpowiada to istocie czasowego wstrzymania wykonania aktu będącego podstawą egzekwowanego obowiązku. Nie sposób też podzielić stanowiska skarżącego, że działania Burmistrza, polegające na nieuwzględnieniu zarzutu dotyczącego braku wymagalności obowiązku oraz złożeniu wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. miałyby być pozbawione konsekwencji. Jak już wyżej wskazano, wstrzymanie wykonania obowiązku jest obligatoryjną przesłanką zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a więc w takim przypadku powinno ono zostać zawieszone. Odnosząc się w drugiej kolejności do stwierdzeń zawartych w skardze, dotyczących niewskazania adresata w treści zaskarżonego postanowienia, Sąd wskazuje, że w postanowieniu tym znalazło się określenie skarżącego z imienia i nazwiska. Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący jest adresatem tego postanowienia. W ocenie Sądu skarżący nie zakwestionował również skutecznie faktu doręczenia mu zaskarżonego postanowienia. Skarżący sam wskazuje, że zostało ono doręczone drogą elektroniczną na adres e-PUAP. Wprawdzie w aktach brak jest urzędowego poświadczenia doręczenia, a jedynie dokument elektroniczny nadania przez e-PUAP zaskarżonego postanowienia na skrzynkę skarżącego w dniu 20 września 2022 r. (organ na wezwanie Sądu w piśmie z dnia 10 maja 2023 r. wskazał, że obecnie wygenerowanie tego poświadczenia z systemu e-PUAP nie jest możliwe), jednak skarżący nie kwestionuje samego faktu doręczenia, a dodatkowo nie bez znaczenie jest to, że – jak wskazał organ w powyższym piśmie - skarga została wniesiona przez skarżącego w dniu 20 października 2022 r., a zatem w ustawowym terminie. Reasumując, Sąd stwierdził, że wydane postanowienia nie naruszają norm wynikających z przepisów wskazanych w skardze, jak również innych, które Sąd powinien uwzględnić z urzędu na zasadzie art. 134 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę w całości.