III SA/Wr 93/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant starszy sekretarz sądowy Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 maja 2014 r. sprawy ze skargi "A" S.A. Oddział we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nieuznania zgłoszonych zarzutów dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej we W. po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez stronę skarżącą – "A" S.A. - na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 2013 r., znak [...], w sprawie zarzutów dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ egzekucyjny przytoczył, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne wobec strony skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r., wystawionego przez wierzyciela - Wojewodę D., obejmującego zaległości z tytułu odsetek za zwłokę, wynikających z decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano szeregu zajęć wierzytelności z rachunku bankowego spółki. Zobowiązana spółka, pismem z dnia [...] marca 2013 r. wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Jednocześnie na podstawie art. 35 oraz art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wniosła o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu złożonych zarzutów wskazała, że tytuł wykonawczy, na podstawie którego organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne, zmierzające do wyegzekwowania odsetek za zwłokę z tytułu uiszczonej opłaty za wycinkę drzew, wskazuje błędnie nazwę zobowiązanego, a zatem nie może stanowić podstawy do prowadzenia egzekucji i zajęcia rachunków bankowych (w tytule wskazano jako zobowiązanego "B" S.A., tymczasem prawidłowa nazwa zobowiązanego brzmi "A" S.A.). Nadto sformułowała zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku, albowiem wierzyciel decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. ustalił opłatę za usunięcie drzew, wskazując, ze opłatę należy uiścić w terminie 14 dnia od daty, kiedy decyzja stanie się ostateczna. Po otrzymaniu pisma Wojewody potwierdzającego, iż decyzja jest ostateczna, niezwłocznie tj. w dniu [...] grudnia 2012 r. skarżąca uregulowała opłatę za wycinkę drzew. Jej zdaniem nie może być obciążona odsetkami za zwłokę po uiszczeniu wymienionej opłaty, ponieważ nie pozostawała w zwłoce, spełniła świadczenie natychmiast po otrzymaniu pisma wierzyciela potwierdzającego prawomocność decyzji. Jak dalej podano, pismem z [...] kwietnia 2013 r. organ egzekucyjny zwrócił się do Wojewody z wnioskiem o zajęcie stanowiska w zakresie złożonych zarzutów. Wierzyciel w dniu [...] czerwca 2013 r. wydał postanowienie, w którym na podstawie art. 34 w związku z art. 18 u.p.e.a. uznał złożone zarzuty za nieuzasadnione. W wyniku zaś złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - w dniu [...] lipca 2013 r. wydał postanowienie nr [...] , w którym utrzymał w mocy swe postanowienie z dnia [...] czerwca 2013 r. Wywiedziona przez stronę skarżącą od przedmiotowego rozstrzygnięcia wierzyciela skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została w dniu 14 listopada 2013 r. oddalona (w sprawie o sygnaturze II SA/Wr 571/13). Organ egzekucyjny pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. uznał zatem za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, stwierdzając, że egzekucja została skierowana do właściwego podmiotu, zarzut błędu co do osoby zobowiązanego był niezasadny i brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., podkreślając, że w zakresie obu zgłoszonych przez zobowiązaną spółkę zarzutów wypowiedź wierzyciela była dla organu egzekucyjnego wiążąca. Rozpatrując wniesione zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej przytoczył treść art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowiącą, że w sprawach nieuregulowanych przez tę ustawę stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważył, że w myśl przepisu art. 144 k.p.a. do zażaleń, odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy dotyczące odwołań. Następnie przywołał art. 33 § 1 u.p.e.a. normujący dopuszczalne przez ustawodawcę podstawy zarzutów. Dalej wyjaśniono, że w postępowaniu w sprawie zarzutów organ egzekucyjny zobligowany jest do stosowania procedury określonej w art. 34 u.p.e.a. Zgodnie z treścią art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9, 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 i 7 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Przesłanka wiążącej mocy stanowiska wierzyciela nie ogranicza uprawnień organu nadzoru w zakresie weryfikacji zajętego przez organ egzekucyjny stanowiska pod kątem procesowym. Wyłączenie, wynikające z treści art. 29 § 1 u.p.e.a., dotyczące braku możliwości badania przez organ egzekucyjny zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jednoznacznie wskazuje, że badanie może mieć charakter jedynie formalny. Szczególna pozycja procesowa, jaką zajmuje organ egzekucyjny w niniejszym postępowaniu powoduje, iż ocena zgłoszonych przez stronę zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a. zasadniczo pozostaje poza kontrolą organu nadzoru w zakresie stosowania przepisów prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt FSK 333/08). Po analizie akt niniejszej sprawy, w której zgłoszono zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.) i zarzut błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 u.p.e.a.) - Dyrektor, będąc związany stanowiskiem wierzyciela odnośnie obu zarzutów co do osoby zobowiązanego uznał, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Przyjął, że organ egzekucyjny pierwszej instancji rozpatrując wymienione zarzuty odniósł się merytorycznie do okoliczności, które skarżący wskazał w piśmie z dnia [...]marca 2013 r. Jak wynika ze stanowiska wierzyciela z dnia [...] lipca 2013 r., w którym oba zarzuty uznał za niezasadne, powoływanie się przez stronę na brak zaświadczenia o ostateczności decyzji Wojewody nie ma i nie miało żadnego wpływu na ustalenie terminu opłaty za usunięcie drzew. Zarówno pouczenie zawarte w decyzji nr 56 10 jak i art. 87 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody jednoznacznie wskazują, że uiszczenie opłaty następuje w terminie 14 dni od dnia. w którym decyzja ustalająca wysokość opłaty stała sie ostateczna. Spółka posiadała wiedzę o wydaniu w dniu [...] grudnia 2011 r. przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania, które od decyzji Wojewody zostało złożone i widniało w nim pouczenie, że jest ono ostateczne i nie ma możliwości podważenia go w administracyjnym toku postępowania. Zobowiązana spółka, jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, nie może wywodzić dla siebie korzyści z nieznajomości przepisów prawa. Strona przyznała, że była zobowiązana do zapłaty za usunięcie drzew, od której zostały naliczone odsetki za zwłokę, toteż nie mogła twierdzić, że w tytule wykonawczym, w którym jako podstawa prawna jest wskazana decyzja ustalająca opłatę, nastąpił błąd co do osoby zobowiązanego. Spółka była na bieżąco informowana o stanie postępowania administracyjnego, dlatego zarzut, że nie posiadała wiedzy o tym, w jakiej dacie decyzja Wojewody stała się ostateczna, jest całkowicie bezzasadny. W odniesieniu do drugiego z podniesionych zarzutów, organ zauważył, że na sporządzonych w dniu [...] marca 2013 r. zajęciach wierzytelności z rachunku bankowego, umieszczona została prawidłowa nazwa zobowiązanej spółki wraz z podaniem jej siedziby, numerów NIP, REGON, umożliwiających jednoznaczne określenie zobowiązanego podmiotu. Ponadto błąd miał charakter oczywistej omyłki pisarskiej, co nie miało znaczenia dla identyfikacji zobowiązanego podmiotu. Podkreślono, że kwestia nieistnienia obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanego, które rozstrzygnął wierzyciel w swoim postanowieniu, wiąże organy egzekucyjne. W zakresie zaś zarzutu zażalenia, że brak jest ostatecznego postanowienia wierzyciela w sprawie, bo podlega ono kontroli sądów administracyjnych (postanowienie wierzyciela z dnia [...] lipca 2013 r. zostało zaskarżone przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego), organ zażaleniowy stwierdził, że postanowienie wierzyciela jest ostateczne w administracyjnym toku instancji. Wniesienie skargi kasacyjnej nie pozbawia postanowienia wierzyciela waloru ostateczności ani nie daje żadnych podstaw prawnych do niewykonywania tego postanowienia. W skardze strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia [...].11.2013 r. Na poparcie skargi zarzucono, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7 tej ustawy, po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, a ponieważ postanowienie wierzyciela podlega kontroli sądów administracyjnych, to ostateczne stanowisko wierzyciela znane będzie organowi egzekucyjnemu dopiero wówczas, gdy cytowany wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14.11.2013 r. stanie się prawomocny (to znaczy gdy żadna ze stron nie wniesie skargi kasacyjnej w przewidzianym prawem terminie albo gdy wniesiona skarga kasacyjna zostanie Naczelny Sąd Administracyjny oddalona). Tymczasem organ egzekucyjny pierwszej instancji wydając postanowienie naruszył przepisy art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ponieważ brak jeszcze ostatecznego stanowiska wierzyciela w tej sprawie. Zdaniem skarżącego w niniejszej sprawie odpowiednio powinien być stosowany art. 97 pkt 4 k.p.a. Organ nie powinien rozstrzygać w niniejszej sprawie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd. W odpowiedzi wniesiono o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na tle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270; zwanej dalej "p.p.s.a.") sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), zaskarżone orzeczenie podlega wówczas wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Rozpatrując sprawę w kontekście wymienionych wyżej przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji. W ramach tej instytucji prawnej, uregulowanej w art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; zwanej dalej w skrócie "u.p.e.a.") ustawodawca przewidział stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów - w formie zaskarżalnego postanowienia, podlegającego kontroli sądowej. Zgodnie z przepisem art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone m.in. na podstawie art. 33 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, w tym zakresie wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Z kolei na mocy art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W toczącym się postępowaniu, dotyczącym opisanych wyżej zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji, organ egzekucyjny działając na podstawie art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. przekazał zgłoszone zarzuty wierzycielowi – Wojewodzie D. - celem zajęcia stanowiska w sprawie. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. wierzyciel uznał zarzuty za nieuzasadnione i po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wydał w dniu [...] lipca 2013 r. kolejne postanowienie - utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...]czerwca 2013 r. Skarga na to postanowienie została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. II SA/Wr 571/13. Strona skarżąca skorzystała z możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od tego orzeczenia, która nie została jeszcze rozpatrzona, wymieniony wyrok jest zatem nieprawomocny. Należy podnieść, że z treści art. 34 § 1 u.p.e.a. wprost wynika związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu, co oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny nie jest więc uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego w tej materii i nie jest władny do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Nie można zgodzić się z zarzutem skargi, że organ egzekucyjny powinien był zawiesić postępowanie w sprawie do czasu uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2013 r. sygn. II SA/Wr 571/13 w sprawie dotyczącej stanowiska wierzyciela. Przede wszystkim z przytoczonych przepisów u.p.e.a. nie wynika by wypowiedź wierzyciela musiała mieć - dla wywołania skutku prawnego związania nią organu egzekucyjnego - walor prawomocności. Ma mieć charakter ostateczny, co nie jest wszakże tożsame z prawomocnością . W kwestii odróżnienia przytoczonych terminów trzeba najpierw odwołać się do unormowań Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż znajdują one odpowiednie zastosowanie do postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym z racji rozwiązań przyjętych w art.17 u.p.e.a. (który co do zasady przewiduje taką właśnie formę załatwienia sprawy), a w szczególności w art. 18 u.p.e.a., określającego, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie unormowań k.p.a. oznacza, że w postępowaniu egzekucyjnym znajdują stosowne odniesienie niektóre zasady ogólne przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego, przy czym dotyczy to także zasady ochrony trwałości rozstrzygnięć ostatecznych (art. 16 k.p.a.). Według art. 16 § 1 k.p.a.: " Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. § 2. Decyzje mogą być zaskarżane do sądu administracyjnego z powodu ich niezgodności z prawem, na zasadach i w trybie określonych w odrębnych ustawach." Pojęcie decyzji ostatecznej wynika wobec tego z art. 16 § 1 k.p.a. i oznacza decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji ani wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mogą to być więc decyzje organu drugiej instancji, a także te decyzje organu pierwszej instancji, od których minął termin wniesienia odwołania lub odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługiwały na mocy przepisów szczególnych. Analogicznie, postanowienie ma ostateczny walor, gdy nie służy od niego środek zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. Będą to więc postanowienia wydane w drugiej instancji administracyjnej wskutek rozpatrzenia zażalenia, bądź postanowienia wydane w pierwszej instancji, lecz od których w ogóle zażalenie nie przysługuje lub co do których upłynął bezskutecznie termin do wniesienia zażalenia, czy to z powodu nieskorzystania przez stronę z tego środka zaskarżenia, czy z racji uchybienia przez nią terminu do jego złożenia. Jak podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie na tle brzmienia cytowanego art. 16 oraz art. 269 k.p.a. - w którym użyto terminu "decyzja prawomocna" - w związku z uregulowaniem zawartym w art. 168 i nast. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, za decyzję prawomocną należy uważać taką, której nie można zaskarżyć do sądu administracyjnego. Są to zatem decyzje, które zostały utrzymane w mocy w postępowaniu sądowym, a więc od których skargę oddalono czy odrzucono oraz takie, które nie zostały zaskarżone w tym postępowaniu, bądź z uwagi na brak kontroli sądowej bądź też zważywszy na upływ terminu.(Por. Małgorzata Jaśkowska "Komentarz aktualizowany do art.269 Kodeksu postępowania administracyjnego", LEX, A. Krawczyk, "Wykonalność aktu i czynności organu administracji publicznej", Warszawa 2013, s. 166-167, wyrok WSA w Warszawie z 14 maja 2007 r., sygn. II SA/Wa 75/07, LEX nr 470106, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2005 r., sygn. III CK 537/04, LEX nr 148676). W powyższym świetle pojęciu "ostateczne", o którym mowa w treści art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy przypisać to samo znaczenie jakie ma na gruncie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w zakresie dotyczącym decyzji. Tym samym chodzi tu o postanowienie ostateczne w administracyjnym toku instancji, bez względu na okoliczność, czy zostanie zaskarżone w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie zaistniała w konsekwencji przesłanka do zawieszenia postępowania egzekucyjnego a organ egzekucyjny był zobligowany do uwzględnienia - ostatecznego w przytoczonym wyżej rozumieniu - rozstrzygnięcia wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych przez stronę skarżącą zarzutów, po myśli art. 34 § 4 u.p.e.a. W tym stanie rzeczy skargę oddalono na mocy art. 151 p.p.s.a.