III SA/Wr 94/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Maciej Guziński, Krystyna Anna Stec, , Protokolant Adam Sak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 października 2006 r. sprawy ze skargi A. M. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 kwietnia 2005 r. w sprawie o sygn. akt 3 II SA/Wr 1114/03 oddala skargę. Dnia [...] A. M. złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 kwietnia 2005 r. w sprawie o sygnaturze akt 3 II SA/Wr 1114/03 - mocą którego oddalono skargę skarżącego na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie braku stwierdzenia choroby zawodowej z tytułu uszkodzenia słuchu. Wnosząc o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego skarżący wskazał na unormowania ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami) przywołując dwie podstawy. Po pierwsze, iż bez swej winy nie brał udziału w rozprawie w dniu [...], pomimo prawidłowego powiadomienia go o jej terminie, albowiem w tym dniu wystąpiła losowa nagła przeszkoda nie do przezwyciężenia, związana z opieką nad 98-letnią matką skarżącego. Tym samym nie miał możności podjęcia czynności procesowych w celu obrony swych interesów prawnych, w szczególności nie mógł przedstawić istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności ani złożyć wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii dodatkowo powołanego biegłego sądowego. Po drugie - powołując się na nowe dowody w sprawie, które nie były znane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu w dacie orzekania w przedmiocie choroby zawodowej podał, iż w dniu [...] wszedł w posiadanie zaświadczenia lekarskiego specjalisty otolaryngologa z Poradni Laryngologicznej Centrum Medycznego A (o treści, iż skarżący jest leczony w poradni od 1987 r.; na podstawie dokumentacji medycznej nie stwierdza się u pacjenta przebytych stanów zapalnych ucha środkowego, natomiast od 1987 r. występuje u niego znacznego stopnia obustronny niedosłuch) oraz uzyskał zdeponowaną w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych legitymację ubezpieczeniową, w której znajdują się zapisy wszystkich przebytych przez skarżącego chorób. Zdaniem skarżącego dowody te mogą mieć niezaprzeczalny wpływ na sposób rozstrzygnięcia, gdyż obalają twierdzenia organów Inspekcji Sanitarnej co do przechodzenia przez skarżącego chorób uszu tudzież ich stanów zapalnych. Do dnia rozprawy strona przeciwna nie zajęła stanowiska w sprawie wniesionej przez A. M. skargi o wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Skarżący upatruje podstawy wznowieniowe po myśli art. 145 § 1 pkt 4 i 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy jednak zauważyć, iż w obowiązującym stanie prawnym instytucja wznowienia postępowania sądowoadmininistracyjnego uregulowana została w Dziale VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a. Według art. 270 tej ustawy w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. W świetle unormowań zawartych w Dziale VII wznowienie postępowania obwarowane jest przesłankami formalnymi, od spełnienia których zależy dopuszczalność wznowienia. W szczególności stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a. przewidziane jest badanie wstępne skargi w zakresie zachowania terminu do jej wniesienia oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci na posiedzeniu niejawnym, w przeciwnym razie wyznacza rozprawę. Na rozprawie - jak wynika z brzmienia art. 281 p.p.s.a. - sąd poza ponownym badaniem wymagań formalnych obowiązany jest przede wszystkim zbadać dopuszczalność skargi o wznowienie, dokonać oceny, czy wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowieniowa jest merytorycznie uzasadniona. Na kanwie niniejszej skargi należy wskazać, iż odpowiednikami przywołanych przez skarżącego dwóch podstaw wznowieniowych z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. są - art. 271 pkt 2 oraz art. 273 § 2 p.p.s.a. Przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania, nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Z kolei drugi z przepisów, tj. art. 273 § 2 p.p.s.a. określa, iż można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Jak wynika zatem ze sformułowań skargi skarżący - formalnie ujmując - opiera się na ustawowych podstawach wznowienia skoro zarzuca, iż przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygnaturze 3 II SA/Wr 1114/03, zakończonej wydaniem wyroku w dniu 15 kwietnia 20005 r., pozbawiony był możności działania, a nadto, jak utrzymuje, wszedł w posiadanie nowych środków dowodowych, z których nie mógł skorzystać w tamtym postępowaniu. Badając kolejny z wymogów formalnych - odnośnie terminowości skargi, podnieść trzeba, iż zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Instytucja wznowienia postępowania ma zastosowanie wyłącznie do prawomocnych orzeczeń, a wobec tego w tym ostatnim przypadku, tzn. odnośnie przyczyny wznowienia określonej w art. 271 pkt 2, chodzi o datę dowiedzenia się o prawomocnym orzeczeniu sądu. Prawomocność przedmiotowego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 kwietnia 2005 r. w sprawie o sygnaturze 3 II SA/Wr 1114/03 stwierdzono z datą 16 maja 2005 r. Skarżący, co wnosić należy z jego pism składanych do akt (karta 47 i 57) w związku z żądaniem zgłoszonym przez skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku - powziął wiadomość o treści zapadłego orzeczenia w dniu [...], lecz inicjując w pierwszej instancji tryb przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a następnie - w drugiej instancji wskutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 28 października 2005r. o odrzuceniu jego wniosku w tym przedmiocie - miał podstawy do przyjęcia, iż w razie ewentualnego uwzględnienia jego zażalenia prawomocność wyroku upadnie. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał wniesiony środek zaskarżenia na powołane postanowienie odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku - postanowieniem sygn. II OZ 2/06 z dnia 19 stycznia 2006 r. oddalając zażalenie. Postanowienie to doręczono skarżącemu [...]. Tym samym należy w ocenie Sądu przyjąć, iż z tą faktycznie datą skarżący A. M. dowiedział się o uprawomocnieniu wyroku z dnia 15 kwietnia 2005 r. sygn. akt 3 II SA/Wr 1114/03, a wobec tego skargę o wznowienie postępowania, którą złożył [...] wniósł z zachowaniem terminu, jeśli chodzi o pierwszą z przytoczonych podstaw wznowienia, tzn. wymienioną w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności tej przesłanki wznowienia należy zauważyć, iż wiąże się ona z nieważnością postępowania. Ustawodawca wyraźnie sprecyzował w cytowanym przepisie, że pozbawienie strony możności działania musi być skutkiem uchybienia przepisów postępowania przez sąd, który wydał prawomocne orzeczenie. Skarżący nie wskazał jednak żadnego naruszenia norm proceduralnych, natomiast na podstawie akt sprawy sygn. 3 II SA/Wr 1114/03 nie można dopatrzeć się jakiejkolwiek obrazy przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Akta odzwierciedlają prawidłowy przebieg postępowania. W szczególności wynika z nich, iż skarżący został niewadliwie powiadomiony o terminie rozprawy w dniu 15 kwietnia 2005 r., na piśmie żadnych wniosków procesowych przed rozprawą nie składał, sam również potwierdził, że nie skontaktował się z Sądem w celu ewentualnego odroczenia rozprawy twierdząc, że "próbował się dodzwonić w tym dniu do Sądu, ale bezskutecznie". W tej sytuacji, wobec uznania braku naruszenia przez orzekający Sąd jakiejkolwiek normy procesowej, powoływanie się na spełnienie przesłanki z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. nie znajduje uzasadnienia w prawie. Niezależnie od powyższego wypada podnieść wbrew twierdzeniom skargi, iż choroba matki skarżącego nie ma charakteru nagłego, lecz jest stanem trwałym, a zatem ze skutkami dającymi się jeśli nie przewidzieć, to przynajmniej zapobiec - gdy chodzi o podejmowanie potencjalnych czynności procesowych przez skarżącego. W każdym bądź razie tego rodzaju okoliczność ewentualnie może być formułowana na poparcie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej, nie zaś jako podstawa wznowienia w kontekście jednoznacznego brzmienia art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Ponadto, odnośnie zarzutu nieskorzystania z możliwości zgłoszenia na rozprawie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego należy wyjaśnić, iż art. 133 p.p.s.a. stanowi, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Sąd administracyjny wobec tego opiera swoje orzeczenie tylko na materiale zgromadzonym przez organy administracji publicznej I i II instancji w toku całego postępowania administracyjnego. Art. 106 § 3 p.p.s.a. przewiduje wyjątek od tej reguły, dopuszczając przeprowadzenie przez sąd administracyjny dowodu uzupełniającego z dokumentu, co oznacza, że dokument jest jedynym środkiem dowodowym, który może być przeprowadzony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skoro zatem brak możliwości prawnych do przeprowadzania dowodu z opinii biegłego to wniosek dowodowy strony w tej materii podlegałby oddaleniu. W przypadku zaś drugiej podstawy wznowieniowej podkreślić wypada, że trzymiesięczny termin do jej podniesienia upłynął [...] bowiem skarżący wszedł w posiadanie nowych środków dowodowych w postaci dokumentów - legitymacji ubezpieczeniowej oraz zaświadczenia lekarskiego - w dacie [...], czyli w tym dniu dowiedział się o przyczynie wznowienia, o której mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. w związku z przytoczonym wyżej art. 277. W tym przypadku nie został więc spełniony wymóg formalnoprawny do rozpatrzenia merytorycznego wskazanej podstawy wznowienia. Niemniej, abstrahując od przesądzającej w tej części skargi kwestii terminowości, godzi się na marginesie zaznaczyć, iż i tak faktycznie ta przesłanka wznowieniowa w niniejszej sprawie nie zachodzi. Przede wszystkim środek dowodowy (tu - zaświadczenie lekarskie z [...]), który powstał po uprawomocnieniu się wyroku nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania (por. uchwała składu 7 sędziów SN z 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, OSNCP 1969,nr 12, poz.208), nadto nie sposób przyjąć by skarżący nie orientował się co do faktu istnienia legitymacji ubezpieczeniowej, a poza tym okoliczności faktyczne mające być stwierdzone za pomocą tychże środków dowodowych były podnoszone przez skarżącego w toku postępowania. Tymczasem z brzmienia przytoczonego wyżej przepisu art. 273 § 2 wynika, że podstawą wznowienia przewidzianego w powołanym wyżej przepisie jest późniejsze - po uprawomocnieniu się orzeczenia - wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które istniały przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, w której ma nastąpić wznowienie postępowania i które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. (vide A. Kabat w: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Zakamycze 2005, str. 645). Jak wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 maja 2004 r. GSK 5/04 (Monitor Prawniczy z 2004r. Nr 12, s.535) użyty w omawianym przepisie termin "wykrycie" odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i podówczas nieujawnionych, bo nieznanych stronom. Nie odnosi się ono zatem do okoliczności i dowodów jawnych z materiału poprzedniego postępowania, a tylko niedostrzeżonych przez stronę. Inaczej bowiem skarga o wznowienie służyłaby korygowaniu błędów popełnionych przez stronę przy prowadzeniu poprzedniej sprawy, co nie należy do jej funkcji. W tym stanie rzeczy skarga o wznowienie postępowania podlegała oddaleniu na mocy art. 282 § 2 p.p.s.a., co oznacza, że Sąd nie mógł przystąpić do ponownego rozpoznania sprawy w przedmiocie choroby zawodowej w granicach zakreślonych przytoczonymi podstawami wznowienia.