III SAB/Wr 1055/19
WyrokWSA we Wrocławiu2020-01-14
Skład orzekający: Sędzia WSA Olga Białek, Sędzia WSA Władysław Kulon, Alicja Palus (sprawozdawca)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda D. dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, a jeśli tak, czy miało to charakter rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w sprawie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, uznając to za rażące naruszenie prawa. W związku z tym zobowiązał organ do wydania aktu w terminie 14 dni, zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 2000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy oraz zwrot kosztów postępowania.Stan faktyczny
Skarżąca N. P. wniosła skargę na bezczynność Wojewody D. w sprawie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, złożonego w październiku 2018 r. i skorygowanego w marcu 2019 r. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów KPA dotyczących terminów załatwiania spraw. Pomimo ponaglenia i upływu znacznego czasu, organ nie podjął stosownych działań. Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi, tłumacząc opóźnienia dużą liczbą spraw i fluktuacją kadr, a także podjął czynności w celu uzyskania informacji od innych organów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zobowiązał Wojewodę D. do wydania aktu w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; stwierdził bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D., które miały charakter rażącego naruszenia prawa; zasądził od Wojewody D. na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2000 zł; w pozostałym zakresie skargę oddalił; zasądził od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek, Sędzia WSA Władysław Kulon, Alicja Palus (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi N. P. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę I. zobowiązuje Wojewodę D. do wydania aktu w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D., które miały charakter rażącego naruszenia prawa; III. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych; IV. w pozostałym zakresie skargę oddala; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z dnia 26 sierpnia 2019 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu N. P. wniosła skargę na bezczynność Wojewody D., zarzucając organowi naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3, art. 36 § 1 i art. 37 § 5 kodeksu postępowania administracyjnego przez przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu.
W uzasadnieniu skargi N. P. podała, że wniosek – skierowany do Wojewody D. o udzielenie zezwolenia na pobytu czasowy złożyła osobiście w dniu 5 października 2018 r. Wniosek został skorygowany przez skarżącą w dniu 28 marca 2019 r poprzez powołanie innej podstawy tj. faktu zawarcia związku małżeńskiego z obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej.
Z uzasadnienia wynika ponadto, że skarżąca pismem z dnia 8 maja 2019 r. wniosła – na podstawie art. 37 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego ponaglenie na niezałatwienie w terminie sprawy przez Wojewodę D., ale do dnia sporządzenia skargi organ nie podjął żadnych czynności w sprawie. Zdaniem skarżącej postępowanie Wojewody D. narusza art. 35 § 3 powołanej powyżej ustawy procesowej. Skarżąca podkreśliła w uzasadnieniu, że w dacie wniesienia skargi upłynęło dziewięć miesięcy od dnia złożenia wniosku o zezwolenie (cudzoziemcowi) na pobyt czasowy oraz pięć miesięcy od dnia dokonania przez nią osobiście korekty wniosku, a organ nie przeprowadził żadnych czynności ani nie podjął żadnych działań. W ocenie skarżącej za niezasadne należy uznać prowadzenie postępowania ponad pięć miesięcy od daty korekty wniosku, mimo, że sprawa nie należy do szczególnie skomplikowanych. Skarżąca zwróciła też uwagę, że Wojewoda D. nawet nie zawiadomił jej jako strony o wszczęciu postępowania w sprawie ani nie poinformował o powodach niezałatwienia sprawy w terminie – stosownie do art. 36 § 1 kpa, a także nie wezwał do uzupełnienia jakichkolwiek braków wniosku.
W zakończeniu uzasadnienia N. P. – wskazując na rażące przekroczenie terminów rozpoznania sprawy oraz nieprzekazanie w terminie ponaglenia – wyjaśniła, że uznaje za zasadne żądanie przyznania od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w kwocie 5.000 zł (zgodnie z art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), która "będzie stanowiła swoistą karę dla organu oraz rekompensatę dla skarżącej za naruszenie jej praw w postępowaniu".
W doręczonej Sądowi w dniu 7 października 2019 r. odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi.
Uzasadniając wniosek organ wyjaśnił, że sposób prowadzenia spraw przez pracowników organu, w tym czas oczekiwania na rozpatrzenie wniosków, który jest dłuższy niż przewidziany w art. 35 § 1-3 kpa, nie wynika z opieszałości czy bezczynności organu, ale jest wynikiem ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców oraz konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach. Sprawy te są szczególnie skomplikowane, a duża fluktuacja pracowników nie pozostaje bez wpływu na czas prowadzenia postępowania. Odnosząc się do zgłoszonego w skardze wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł, Wojewoda D. wyjaśnił, że orzeczenie w tym przedmiocie nie jest bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia bezczynności ale dyskrecjonalnym uprawnieniem sądu, a zatem możliwością z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony, co oznacza, że w każdym przypadku sąd musi rozważyć zasadność takich żądań w kontekście działań organu, a strona skarżąca winna uzasadnić to żądanie.
Wskazał też – odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że wymierzenie grzywny organowi lub przyznanie sumy pieniężnej winno być zastrzeżone dla wyjątkowych, indywidualnych przypadków uzasadnionych szczególnie drastycznymi i ewidentnie zawinionymi uchybieniami organu prowadzącego postępowanie.
Zgodnie ze stanowiskiem judykatury administracyjnej są to dodatkowe środki o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które powinny być stosowane w sytuacjach, w których – oceniając całokształt działań organu – można stwierdzić, że noszą znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez dodatkowej sankcji organ nie będzie respektował swoich procesowych obowiązków.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. podał również, że pismem z dnia 25 września 2019 r. działając na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r. poz. 2206 ze zm.), wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji we W., Szefa Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego we W. oraz Komendanta N. Oddziału Straży Granicznej" w K. O. o przekazanie informacji czy wjazd i pobyt Cudzoziemca stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Pismem z dnia 25 września 2019 r. organ na podstawie art. 11 i art. 169 ustawy o cudzoziemcach wystąpił o przeprowadzenie czynności w miejscu zamieszkania cudzoziemki mających na celu wyjaśnienie kwestii związanej z zawarciem związku małżeńskiego z obywatelem Polski.
Jednocześnie w tym samym dniu, tj. pismem z dnia 24 września 2019 r. organ poinformował Stronę o nowym przewidywanym terminie zakończenia postępowania wyznaczonym na dzień 31 grudnia 2019 r., argumentując powyższe koniecznością zasięgnięcia opinii i uzyskaniem informacji od w/w podmiotów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując orzeczenie w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Stosownie do art. 184 (in limine) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie kontrolę działalności administracji publicznej.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych oznaczonych konstytucyjnie jako inne sądy administracyjne określone zostały m.in. treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302)
i polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności
z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 powołanej powyżej ustawy procesowej kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a tego przepisu.
W przedmiotowej skardze zarzucono Wojewodzie D. bezczynność w sprawie z wniosku złożonego przez N. P. w dniu 5 października 2018 r. i skorygowanego przez wnioskodawczynię w dniu 28 marca 2019 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Ponadto Sąd był zobowiązany do dokonania z urzędu kontroli w zakresie przewlekłości postępowania.
Wyjaśniając przesłanki podjętego w sprawie orzeczenia należy przede wszystkim wskazać, że zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, bezczynność oznacza sytuację, w której nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (pkt 1), natomiast przewlekłość oznacza prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (pkt 2).
Dodatkowo zakres znaczeniowy tych pojęć będą wyznaczały ogólne zasady postępowania administracyjnego, dotyczące terminów wskazanych organom przez ustawodawcę do załatwienia sprawy.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność jest środkiem prawnym uwzględnionym w przepisie art. 3 § 2 pkt 8 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającym zakres jurysdykcji sądów administracyjnych i umożliwia przeprowadzenie sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której mowa w art. 1 § 1 wskazanej wcześniej ustawy ustrojowej. Na mocy powołanego wcześniej przepisu procesowego ustawodawca poddał ocenie Sądu zachowanie organu administracji publicznej polegające na zaniechaniu podjęcia czynności orzeczniczej (czyli bezczynności) w przypadkach określonych w ustawie procesowej.
Postępowanie prowadzone w rozpoznawanej sprawie przez Wojewodę D. podporządkowane jest przepisom kodeksu postępowania administracyjnego, z których wynika m.in., że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej.
Przepisy procesowe określają także terminy załatwiania spraw, przy czym stosownie do przyjętej w art. 12 § 1 kpa zasady ogólnej szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2 art. 12 kpa). W myśl art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających, nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5).
Artykuł 36 § 1 kpa stanowi zaś o tym, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2). Powyższe przepisy nakładają zatem na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, o jakim mowa w art. 35 kpa, bądź w przepisach szczególnych, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Podane powyżej terminy załatwienia sprawy oznaczają okres, w którym dana sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji.
W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się trafnie (m.in. T. Woś (w: T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie..., 2010, s. 70, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1067/08, Lex nr 491969), że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem decyzji (postanowienia lub innego aktu) albo nie podjął stosownej czynności.
Obejmuje ona również sytuacje, gdy organ odmawia rozpoznania sprawy lub jej załatwienia, bo błędnie uznaje, że zachodzą okoliczności, które zwalniają go z obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie tak rozumiana bezczynność zaistniała. Wojewoda D. niewątpliwie uchybił przepisom określającym terminy załatwienia sprawy administracyjnej. Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o dokonanie kontroli przewlekłości postępowania, którego dotyczy skarga należy wyjaśnić, że przewlekłość postępowania jest stanem sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ podejmował czynności w sprawie. Zgodnie z poglądami judykatury o przewlekłości mówimy, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Inaczej rzecz ujmując, przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Jak trafnie wskazuje się w doktrynie prawa administracyjnego przewlekłość postępowania oznacza też stan, w którym organ administracyjny w sposób nieuzasadniony "przedłuża" w trybie art. 36 § 2 kpa termin załatwienia sprawy powołując się na niezależne od niego przyczyny uniemożliwiające dotrzymanie terminu podstawowego (Z. Kmieciak, Przewlekłość postępowania administracyjnego. Państwo i Prawo 2011/6/30). Przewlekłość postępowania zachodzi, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do końcowego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne dokonywana musi być na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy.
Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.
Uwzględniając przedstawione powyżej rozumienie pojęcia przewlekłości postępowania, Sąd stwierdził, że Wojewodzie D. należy zarzucić prowadzenie kontrolowanego postępowania w sposób przewlekły.
Z przekazanych Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę akt administracyjnych wynika, że w toku postępowania wszętego wnioskiem z dnia 5 października 2018 r., skorygowanym w dniu 28 marca 2019 r., mimo ponaglenia dokonanego pismem z dnia 8 maja 2019 r. i wniesienia skargi doręczonej organowi w dniu 3 września 2019 r., do dnia 24 września 2019 r. nie podejmowano żadnych czynności procesowych. Pozwala to uznać, że postępowanie prowadzone było w sposób naruszający zasadę ekonomiki procesowej, zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i zasadę szybkości postępowania administracyjnego (art. 12 kpa oraz art. 8 kpa). Zdaniem Sądu, taki sposób działania organu obarczył prowadzone w sprawie postępowanie wadą przewlekłości. Przyjmując powyższą ocenę Sąd uwzględnił także stanowisko prezentowane w wyroku z dnia 26 października 2012 r., w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 kpa ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie ...". (sygn. akt II OSK 1956/12, Lex nr 12337/17).
Konsekwencją uznania w niniejszej sprawie bezczynności i przewlekłości postępowania, jest orzeczenie zawarte w pkt II sentencji wyroku.
Zgodnie z art. 149 § 1 zdanie drugie u.p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Przy ocenie czy do przewlekłości w załatwieniu niniejszej sprawy doszło z rażącym naruszeniem prawa, należało uwzględnić, że: "rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnych wątpliwości i bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, możemy powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto, w literaturze przedmiotu akceptowanej przez judykaturę wskazuje się, że przy ocenie czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Stan faktyczny i prawny winien być przy tym niewątpliwy (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2013 r., I OSK 1204/13). Podzielając stanowisko wyrażone w powołanym wyroku, należy wskazać, że rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1 zdanie drugie u.p.p.s.a., jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska.
W konsekwencji nie każde naruszenie prawa wskutek bezczynności i prowadzenia postępowania w sposób przewlekły, będzie naruszeniem rażącym. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną.
W ocenie składu orzekającego, zaistniałej w niniejszym przypadku bezczynności i przewlekłości ocenianej w kontekście okoliczności i specyfiki sprawy, należy przypisać postać kwalifikowaną.
W doktrynie wskazuje się, że celem poddania kognicji sądów administracyjnych kwestii bezczynności i przewlekłości postępowania przed organami administracji publicznej, było wymuszenie nadania ich czynnościom sprawnego biegu, a więc zrealizowania interesu publicznego (sprawnego funkcjonowania aparatu administracji publicznej), przy jednoczesnym polepszeniu sytuacji prawnej strony postępowania - przyznanie dodatkowego instrumentu prawnego służącego osiągnięciu jego interesu prawnego (por. P. Kornacki "Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej", ZNSA 2011, z. 5).
Wskazać ponadto należy, że instytucja skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do załatwienia sprawy.
Oznacza to, że jej celem jest zobligowanie organu właściwego w sprawie do wydania aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności. Ocena zasadności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania dokonywana jest przez Sąd na podstawie akt sprawy i z uwzględnieniem stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie orzekania w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 1 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określnym terminie aktu lub interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Konsekwencją uznania w niniejszej sprawie bezczynności Wojewody D. i przewlekłości prowadzonego postępowania jest orzeczenie zawarte w pkt I sentencji wyroku.
Zobowiązując organ do wydania aktu w określonym terminie Sąd uwzględnił brak informacji o zakończeniu postępowania w tej sprawie w terminie podanym w piśmie Wojewody D. z dnia 25 września 2019 r. jako przewidywany termin zakończenia postępowania administracyjnego tj. w dniu 31 grudnia 2019 roku.
Ponadto Sąd na podstawie art. 149 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznał skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2000 zł (pkt III sentencji wyroku). Sąd uznał, że kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności, jak i trudności na jakie narażona jest osoba nie posiadająca zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. Sąd wyraża nadzieję, że konieczność wypłaty tej kwoty zdyscyplinuje organ. W ocenie Sądu zasądzona kwota zrekompensuje skarżącej negatywne konsekwencje bezczynności organu oraz naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, jednocześnie będzie stanowiła wystarczającą sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania, a ponadto jest potrzebna dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność tj. jej zwalczenia oraz zdyscyplinowania organu.
W tych okolicznościach – zdaniem Sądu – uzasadnione i wystarczające jest przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 2000 zł. Przyjmując taką ocenę w omawianym powyżej przedmiocie, Sąd oddalił skargę w zakresie przekraczającym tę kwotę, orzekając o tym w punkcie IV wyroku.
Zawarte w punkcie V wyroku orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnione jest treścią art. 200 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Za tak określone koszty Sąd uznał kwotę wpisu uiszczonego od skargi.
W rozpoznawanej sprawie Sąd orzekając o kosztach postępowania uwzględnił również przepis art. 210 § 2 powołanej powyżej ustawy, który zobowiązuje Sąd do orzeczenia o należnych stronie kosztach z urzędu w przypadkach w tym przepisie wskazanych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło