III SAB/Wr 12/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Anna Kuczyńska - Szczytkowska po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zgłoszenia nieprawidłowości przy wydatkowaniu środków publicznych w ramach Programu Inwestycji Strategicznych (Polski Ład) postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 12 maja 2025 r. M. G. (dalej: skarżący) wniósł na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 86 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1465, dalej: u.s.g.) skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda) w przedmiocie zgłoszenia nieprawidłowości przy wydatkowaniu środków publicznych w ramach Programu Inwestycji Strategicznych (Polski Ład). Wskazał, że w dniu 2 kwietnia 2025 r. złożył do Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego zawiadomienie dotyczące podejrzenia popełnienia przestępstwa, nadużyć oraz rażących naruszeń prawa w związku z realizacją inwestycji publicznych w Gminie P. Pomimo upływu miesiąca Wojewoda Dolnośląski nie podjął żadnych działań administracyjnych, nie wszczął postępowania wyjaśniającego, nie wydał żadnego aktu, ani nie poinformował go o sposobie załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres sądowej kontroli administracji określony został w art. 3 § p.p.s.a., który stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl natomiast art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 572) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.). W art. 3 § 2 pkt 8) i pkt 9) p.p.s.a. został określony przedmiot kontroli sądu administracyjnego, jakim jest prawo skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności Wojewody w zakresie podjęcia działań nadzorczych w stosunku do Gminy P. na podstawie art. 86 u.s.g., zgodnie z którym organami nadzoru (w stosunku do gmin) są Prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych - regionalna izba obrachunkowa. Skarga na bezczynność organu, o czym była już mowa wyżej, może zostać wniesiona do sądu administracyjnego, ale jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego lub w ramach określonych postępowań uregulowanych w ordynacji podatkowej. W tym zakresie nie mieści się bezczynność polegająca na niepodjęciu aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, tj. również organów gmin. Wojewódzkie sądy administracyjne sprawują wyłącznie kontrolę aktów nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 7 p.p.s.a.), natomiast w świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontroli sądowej nie podlega bezczynność (przewlekłość) w zakresie takich aktów, gdyż przepisy te dotyczą wyłącznie przypadków określonych w pkt 1-4 (4a), natomiast akty nadzoru zostały wymienione w pkt 7. W wyroku z dnia 20 lipca 2004 r. (sygn. akt OSK 629/04, CBOSA) NSA wskazał, że ani osoba fizyczna, ani prawna poza gminą nie może być uczestnikiem postępowania nadzorczego wojewody. Nie może też domagać się od organu nadzoru wydania rozstrzygnięcia nadzorczego ani podjęcia przez wojewodę działania, które jest elementem działania nadzorczego poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego. Nakazanie wojewodzie wykonania czynności stanowiących część postępowania nadzorczego nie mieści się w przepisach regulujących właściwość rzeczową sądów administracyjnych. Skarga w niniejszej sprawie, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Z powyższych względów orzeczono, jak w sentencji.