III SAB/Wr 1278/19
WyrokWSA we Wrocławiu2020-02-11
Skład orzekający: Sędzia WSA Władysław Kulon, Sędzia WSA Olga Białek, Sędzia WSA Alicja Palus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda D. przewlekle prowadził postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy dla małoletniej M. G., i czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Wojewoda D. przewlekle prowadził postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy dla małoletniej M. G., ponieważ w toku postępowania miały miejsce okresy, w których nie podejmowano żadnych czynności procesowych, co naruszało zasady ekonomiki procesowej, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i szybkości postępowania administracyjnego. Sąd uznał również, że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy i specyfikę postępowania. W związku z tym, sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji, stwierdził przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa, przyznał skarżącej sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.Stan faktyczny
Skarżąca M. G., reprezentowana przez matkę L. B., wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy, o które wniosła w lipcu 2018 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. poprzez przekroczenie terminów załatwienia sprawy i wniosła o stwierdzenie przewlekłości, zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni, wypłatę zadośćuczynienia oraz zwrot kosztów. Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że opóźnienia wynikają z dużej liczby wniosków i skomplikowania spraw.Rozstrzygnięcie
Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody D. do wydania decyzji; stwierdzono, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej; stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznano od Wojewody D. na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 3.000 zł; dalej idącą skargę oddalono; zasądzono od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon, Sędzia WSA Olga Białek, Alicja Palus (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M.G.reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego L.B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody D.do wydania decyzji; II. stwierdza, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej; III. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D.ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. przyznaje od Wojewody D.na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie [...] ([...]) złotych; V. dalej idącą skargę oddala; VI. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia 21 października 2019 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. G., reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego – matkę – L. B. wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę D. postępowania o zezwolenie na pobyt czasowy, o które zwróciła się wnioskiem z dnia 13 lipca 2018 r. (doręczonym organowi w dniu 17 lipca 2018 r.).
Zarzucając naruszenie art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1 i art. 37 § 5 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przekroczenie terminów załatwienia sprawy tj. przewlekłe prowadzenie sprawy przez Wojewodę D., skarżąca wniosła o stwierdzenie przewlekłego prowadzenia sprawy i niezałatwienie sprawy w terminie, stwierdzenie przez sąd prawa otrzymania zezwolenia na pobyt czasowy na wniosek z dnia 13 lipca 2018 r., zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dniu od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, a ponadto o zobowiązanie organu do wypłaty skarżącej zadośćuczynienia w kwocie 5000,00 zł, nałożenie grzywny na Wojewodę D. i zwrot kosztów postępowania według norm przewidzianych.
Z uzasadnienia skargi wynika m.in., że mimo uzupełnienia w terminie wszystkich braków wniosków z dnia 13 lipca 2018 r. do dnia wniesienia skargi skarżąca nie otrzymała decyzji ani żadnych informacji o terminie załatwienia sprawy lub informacji o okolicznościach, które mogą klasyfikować sprawę jako szczególnie skomplikowaną.
Ponadto przedstawiciel ustawowy małoletniej skarżącej podała w uzasadnieniu skargi, że z powodu przewlekłości postępowania M. G. nie mogła i do momentu otrzymania karty pobytu nie może uczestniczyć w wymianach międzynarodowych uczniów, nie może brać udziału w szkolnych wycieczkach zagranicznych oraz innych wyjazdach zagranicznych. Ponadto mimo pozytywnego przejścia procesu rekrutacji nie mogła podjąć pracy w okresie letniej przerwy w nauce, a to wpływa na jej złe samopoczucie, "bo czuje się przez to gorsza".
Zdaniem przedstawiciela skarżącej w sprawie doszło do naruszenia prawa, bowiem z jej strony zostały podjęte wszystkie możliwe kroki.
W doręczonej Sądowi w dniu 19 listopada 2019 r. odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi.
Uzasadniając wniosek organ wyjaśnił, że sposób prowadzenia spraw przez pracowników organu, w tym czas oczekiwania na rozpatrzenie wniosków, który jest dłuższy niż przewidziany w art. 35 § 1-3 kpa, nie wynika z opieszałości czy bezczynności organu, ale jest wynikiem ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców oraz konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach. Sprawy te są szczególnie skomplikowane, a duża fluktuacja pracowników nie pozostaje bez wpływu na czas prowadzenia postępowania. Odnosząc się do zgłoszonego w skardze żądania wymierzenia grzywny Wojewoda D. wyjaśnił, że orzeczenie w tym przedmiocie nie jest bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia bezczynności ale dyskrecjonalnym uprawnieniem sądu, a zatem możliwością z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony, co oznacza, że w każdym przypadku sąd musi rozważyć zasadność takich żądań w kontekście działań organu, a strona skarżąca winna uzasadnić to żądanie.
Wskazał też - odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że wymierzenie grzywny organowi lub przyznanie sumy pieniężnej winno być zastrzeżone dla wyjątkowych, indywidualnych przypadków uzasadnionych szczególnie drastycznymi i ewidentnie zawinionymi uchybieniami organu prowadzącego postępowanie.
Zgodnie ze stanowiskiem judykatury administracyjnej są to dodatkowe środki o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które powinny być stosowane w sytuacjach, w których - oceniając całokształt działań organu - można stwierdzić, że noszą znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez dodatkowej sankcji organ nie będzie respektować swoich procesowych obowiązków.
Z przedłożonych Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę akt administracyjnych wynika, że w dniu 17 lipca 2018 r. Wojewodzie D. doręczony został wniosek L. B. o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dla małoletniej M. G.
W dniu 13 maja 2019 r. wpłynęło do organu ponaglenie – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, skierowane przez przedstawiciela ustawowego małoletniej wnioskodawczyni, które wraz z pismem z dnia 23 maja 2019 r. i niezbędnymi odpisami akt sprawy przekazane zostało według właściwości do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.
Jednocześnie pismem oznaczonym tą samą datą (tj. 23 maja 2019 r.) Wojewoda D. wezwał wnioskodawczynię za pośrednictwem przedstawiciela ustawowego do osobistego stawiennictwa oraz uzupełnienie wniosku w części C.VI, przedstawienie do wglądu oryginału ważnego paszportu małoletniej oraz dołączenie do akt sprawy kserokopii wszystkich stron paszportowych zawierających adnotacje urzędowe i czterech nowych fotografii oraz złożenie przez wnioskodawczynię odcisków linii papilarnych. Organ w piśmie poinformował również o konieczności uiszczenia opłaty skarbowej do właściwego organu podatkowego tytułem zezwolenia na pobyt czasowy.
W wezwaniu wyznaczony został nieprzekraczalny termin 7 dni do dokonania czynności, liczony od dnia otrzymania pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku o wezwanie na pobyt czasowy bez rozpoznania.
Czynności objęte wezwaniem zostały wykonane w dniu 5 czerwca 2019 r.
Materiał sprawy wskazuje ponadto, że w dniu 5 sierpnia 2019 r. przedstawiciel ustawowy wnioskodawczyni skierowała ponowne ponaglenie do Wojewody D., określając je jako przedsądowe wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a w dniu 26 sierpnia 2019 r. przedłożyła do akt sprawy ponownie umowę najmu oraz decyzję Wojewody D. z dnia 17 września 2019 r. orzekającą o zezwoleniu L. B. na pobyt czasowy i pracę do dnia 17 września 2022 r.
Akta sprawy zawierają również dwukrotnie skierowane przez przedstawiciela ustawowego wnioskodawczyni (w dniach: 13 września 2019 r. i 23 września 2019 r.) z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej prośby o wydanie decyzji w sprawie.
W materiale sprawy znajdują się również umowy o pracę zawarte z L. B. – matką wnioskodawczyni i aneks do umowy o pracę oraz świadectwo ukończenia z wyróżnieniem w roku szkolnym 2017/2018 przez M. G. Gimnazjum nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w J. G. i zaświadczenie z dnia 3 czerwca 2019 r. Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego nr IV im. Stefana Żeromskiego we W., z którego wynika, że M. G. jest w roku szkolnym 2018/2019 uczennicą klasy I tej szkoły.
Dodatkowo po wniesieniu skargi przedstawiciel ustawowy wnioskodawczyni skierowała do Wojewody D. w dniu 12 listopada 2019 r. pismo z prośbą o przekazanie go wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w którym informuje, że w dniu 5 czerwca 2019 r. przedłożone były wszystkie wymagane wezwaniem z dnia 23 maja 2019 r. dokumenty oraz złożone odciski palców, a ponadto, że pracownik Urzędu uznał, że na stronie 8 wniosku powinien być podpis córki – M. G., ponieważ ukończyła 16 lat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując orzeczenie w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Stosownie do art. 184 (in limine) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie kontrolę działalności administracji publicznej.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych oznaczonych konstytucyjnie jako inne sądy administracyjne określone zostały m.in. treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302)
i polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności
z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 powołanej powyżej ustawy procesowej kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a tego przepisu.
W przedmiotowej skardze zarzucono Wojewodzie D. przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku złożonego w dniu 17 lipca 2019 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dla małoletniej M. G.
Wyjaśniając przesłanki podjętego w sprawie orzeczenia należy przede wszystkim wskazać, że zgodnie z art. 37 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego, przewlekłość oznacza prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (pkt 2).
Dodatkowo zakres znaczeniowy tych pojęć będą wyznaczały ogólne zasady postępowania administracyjnego, dotyczące terminów wskazanych organom przez ustawodawcę do załatwienia sprawy.
Postępowanie prowadzone w rozpoznawanej sprawie przez Wojewodę D. podporządkowane jest przepisom kodeksu postępowania administracyjnego, z których wynika m.in., że organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej.
Przepisy procesowe określają także terminy załatwiania spraw, przy czym stosownie do przyjętej w art. 12 § 1 kpa zasady ogólnej szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2 art. 12 kpa). W myśl art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających, nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5).
Artykuł 36 § 1 kpa stanowi zaś o tym, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2). Powyższe przepisy nakładają zatem na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, o jakim mowa w art. 35 kpa, bądź w przepisach szczególnych, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Podane powyżej terminy załatwienia sprawy oznaczają okres, w którym dana sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji.
Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o dokonanie kontroli przewlekłości postępowania, którego dotyczy skarga należy wyjaśnić, że przewlekłość postępowania jest stanem sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ podejmował czynności w sprawie. Zgodnie z poglądami judykatury o przewlekłości mówimy, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Inaczej rzecz ujmując, przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Jak trafnie wskazuje się w doktrynie prawa administracyjnego przewlekłość postępowania oznacza też stan, w którym organ administracyjny w sposób nieuzasadniony "przedłuża" w trybie art. 36 § 2 kpa termin załatwienia sprawy powołując się na niezależne od niego przyczyny uniemożliwiające dotrzymanie terminu podstawowego (Z. Kmieciak, Przewlekłość postępowania administracyjnego. Państwo i Prawo 2011/6/30). Przewlekłość postępowania zachodzi, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do końcowego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne dokonywana musi być na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy.
Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.
Uwzględniając przedstawione powyżej rozumienie pojęcia przewlekłości postępowania, Sąd stwierdził, że Wojewodzie D. należy zarzucić prowadzenie kontrolowanego postępowania w sposób przewlekły.
Z przekazanych Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę akt administracyjnych wynika, że w toku postępowania miały miejsce okresy, w których nie podejmowano żadnych czynności procesowych. Pozwala to uznać, że postępowanie prowadzone było w sposób naruszający zasadę ekonomiki procesowej, zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i zasadę szybkości postępowania administracyjnego (art. 12 kpa oraz art. 8 kpa). Zdaniem Sądu, taki sposób działania organu obarczył prowadzone w sprawie postępowanie wadą przewlekłości. Przyjmując powyższą ocenę Sąd uwzględnił także stanowisko prezentowane w wyroku z dnia 26 października 2012 r., w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 kpa ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie ...". (sygn. akt II OSK 1956/12, Lex nr 12337/17).
Konsekwencją uznania w niniejszej sprawie przewlekłości postępowania, jest orzeczenie zawarte w pkt II sentencji wyroku.
Zgodnie z art. 149 § 1 zdanie drugie u.p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Przy ocenie czy do przewlekłości w załatwieniu niniejszej sprawy doszło z rażącym naruszeniem prawa, należało uwzględnić, że: "rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnych wątpliwości i bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, możemy powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto, w literaturze przedmiotu akceptowanej przez judykaturę wskazuje się, że przy ocenie czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Stan faktyczny i prawny winien być przy tym niewątpliwy (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2013r., I OSK 1204/13). Podzielając stanowisko wyrażone w powołanym wyroku, należy wskazać, że rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1 zdanie drugie u.p.p.s.a., jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska.
W konsekwencji nie każde naruszenie prawa wskutek bezczynności i prowadzenia postępowania w sposób przewlekły, będzie naruszeniem rażącym. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną.
W ocenie składu orzekającego, zaistniałej w niniejszym przypadku przewlekłości ocenianej w kontekście okoliczności i specyfiki sprawy, należy przypisać postać kwalifikowaną.
W doktrynie wskazuje się, że celem poddania kognicji sądów administracyjnych kwestii bezczynności i przewlekłości postępowania przed organami administracji publicznej, było wymuszenie nadania ich czynnościom sprawnego biegu, a więc zrealizowania interesu publicznego (sprawnego funkcjonowania aparatu administracji publicznej), przy jednoczesnym polepszeniu sytuacji prawnej strony postępowania - przyznanie dodatkowego instrumentu prawnego służącego osiągnięciu jego interesu prawnego (por. P. Kornacki "Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej", ZNSA 2011, z. 5).
Wskazać ponadto należy, że instytucja skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do załatwienia sprawy.
Oznacza to, że jej celem jest zobligowanie organu właściwego w sprawie do wydania aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności. Ocena zasadności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania dokonywana jest przez Sąd na podstawie akt sprawy i z uwzględnieniem stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie orzekania w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 1 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określnym terminie aktu lub interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
W rozpoznawanej sprawie Sąd korzystając z przepisu art. 161 § 1 pkt 3 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pkt. I wyroku umorzył postępowanie w tym zakresie, bowiem zobowiązał Wojewodę D. do wymaganej czynności w rozpoznawanej równocześnie sprawie ze skargi M. G. na bezczynność tego organu.
Ponadto Sąd, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. przyznał stronie skarżącej sumę pieniężną w kwocie 3.000 zł (pkt III sentencji wyroku). Sąd stwierdził, że kwota ta w istocie będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi trzeba się zmagać nie posiadając zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa. Sąd wyraża nadzieję, że konieczność wypłaty w/w kwoty zdyscyplinuje organ. W ocenie Sądu, zasądzona kwota: z jednej strony, zrekompensuje stronie skarżącej negatywne przeżycia psychiczne i krzywdy moralne związane z bezczynnością organu oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki; z drugiej, będzie stanowiła sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania; po trzecie, jest potrzebna dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę oraz zdyscyplinowania organu. Wobec powyższego w ocenie Sądu uzasadnione jest przyznanie z tego tytułu stronie skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 3.000 zł.
Z przedstawionych wyżej względów, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 oraz art. 161 § 1 pkt 3.p.s.a. - orzekł jak w pkt I - IV sentencji wyroku.
W ramach przysługujących kompetencji, Sąd postanowił odstąpić od wymierzenia organowi grzywny obejmując żądanie w tym zakresie orzeczeniem oddalającym skargę, zawartym w pkt V sentencji wyroku.
Żądanie to zostało uwzględnione przez Sąd we wskazanej już wcześniej w uzasadnieniu sprawie ze skargi na bezczynność Wojewody D., rozpoznawanej równocześnie z niniejszą sprawą.
Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punktach I, II, III, IV i V wyroku.
Zawarte w punkcie VI wyroku orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnione jest treścią art. 200 powoływanej wcześniej ustawy procesowej, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Za tak określone koszty Sąd uznał kwotę wpisu uiszczonego od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło