III SAB/Wr 138/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, , po rozpoznaniu w Wydziale III na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 lipca 2021 r. sprawy ze skargi C. W. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 14 czerwca 2018 r.; II. stwierdza, że bezczynność, o której mowa w punkcie I wyroku, miała charakter rażącego naruszenia prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia sprawy; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2.000 (słownie: dwa tysiące) złotych; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 18 grudnia 2020 r. skarżący C. W. (dalej: skarżący, strona, wnioskodawca) wniósł skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w rozpoznaniu złożonego przez niego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił przebieg dotychczasowych czynności w sprawie podnosząc, że ze wspomnianym wnioskiem zwrócił się do organu w dniu 14 czerwca 2018 r., lecz do dnia wniesienia skargi organ nie podjął jakichkolwiek czynności w sprawie, przekraczając wszelkie ustawowe terminy załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Podnosząc zarzuty naruszenia art. 8, art. 12, art. 35 § i 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 dalej: k.p.a.) skarżący wniósł o: 1. stwierdzenie bezczynności organu; 2. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zobowiązanie organu do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 4. przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 2.500 zł; 5. zasądzenie kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi, w tym, kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu żądania przyznania sumy pieniężnej skarżący podniósł, że wskutek niewydania decyzji pobytowej w terminie poniósł straty ekonomiczne i społeczne. Między innymi, w sposób istotny zostało ograniczone jego prawo do pracy, skarżący został pozbawiony możliwości planowania swojego życia rodzinnego, jest niewiarygodny dla instytucji bankowych, nie może również korzystać ze swobodnego przemieszczania się po terytorium RP i poza jej granicami. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie informując jednocześnie, że w dniu 30 grudnia 2020 r. stronie zostało udzielone zezwolenie na pobyt czasowy i pracę do dnia 30 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przechodząc do kontroli zarzucanej bezczynności wskazać należy, że legalna definicja bezczynności zamieszczona została w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. i przewiduje, że z bezczynnością mamy do czynienia, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Bezczynność organu prowadzącego postępowanie administracyjne ma zatem miejsce wówczas, gdy ten – będąc właściwym w sprawie – nie załatwia jej w ustawowym terminie, a zatem nie wydaje rozstrzygnięcia bez usprawiedliwienia pozwalającego na przesunięcie tego terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 2936/16). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane. Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu, analiza akt administracyjnych sprawy daje podstawy do uznania, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ administracji publicznej dopuścił się tak rozumianej bezczynności. Jak wynika z akt administracyjnych, wniosek strony wpłynął do organu w dniu 14 czerwca 2018 r. Organ nie zakończył postępowania administracyjnego zainicjowanego tym wnioskiem w terminach ustawowych wynikających z art. 35 § 3 k.p.a. (w tym, nawet w tym najbardziej korzystnym dla organu terminie dwumiesięcznym), jak również, nie zrealizował normy z art. 36 k.p.a. Aktywność procesową w sprawie organ ujawnił po upływie 3 miesiącach od daty wpływu wniosku, wzywając stronę pismem z dnia 21 września 2018 r. do uzupełnienia braków formalnych wniosku w sposób wskazany w tym piśmie. Nadto, wezwał do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu (lub w delegaturach Urzędu w Jeleniej Górze, Wałbrzychu lub Legnicy) oraz poinformował o obowiązku złożenia odcisków linii papilarnych. Pismami z odnotowanym wpływem do organu w dniu 15 marca, 25 marca, 9 lipca i 26 września 2019 r. skarżący wnosił o przyspieszenie załatwienia sprawy. Pismem z 10 października 2019 r. strona wniosła ponaglenie, które zostało przekazane Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców pismem z 2 marca 2020 r. Pismem z 2 marca 2020 r. organ wezwał stronę do uzupełnienia – w terminie 7 dni –braków formalnych wniosku poprzez złożenie załącznika nr 1 do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, na aktualnym formularzu. Jak również wynika z akt administracyjnych, w dniu 11 marca 2020 r. Strona w wykonaniu tego wezwania przedłożyła załącznik nr 1 do wniosku. Postanowieniem z 18 maja 2020 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie strony za uzasadnione. Organ, działając na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35) pismem z dnia 23 lipca 2020 r. wystąpił do odpowiednich Służb o przekazanie informacji czy wjazd i pobyt Cudzoziemca stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego. W tym samym dniu organ poinformował stronę skarżącą o przewidywanym terminie zakończenia postępowania, który wyznaczono na dzień 23 października 2020 r. oraz wezwał do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Z informacji przedstawionych przez organ w odpowiedzi na skargę wynika, że w dniu 30 grudnia 2020 r. Wojewoda Dolnośląski udzielił stronie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do dnia 30 grudnia 2023 r. W przekonaniu Sądu, nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji dokonuje wstępnej oceny formalnej wniosku - jego kompletności (zaczyna działać, podejmuje pierwszą w sprawie czynność) po trzech miesiącach od jego wpłynięcia, a następne czynności procesowe podejmuje także w znaczących odstępach czasu. Sąd zauważa również, że w prowadzonym postępowaniu organ uchybił obowiązkowi wynikającemu z art. 36 k.p.a., nie zawiadamiał strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie podawał przyczyn tego stanu rzeczy i nie wskazywał nowego terminu załatwienia sprawy. Należy również podkreślić, że organ przekazując ponaglenie z 10 października 2019 r. pismem z 2 marca 2020 r. rażąco naruszył termin określony dla dokonania tej czynności wynikający z art. 37 § 4 k.p.a. Organ do dnia wydania wyroku nie wydał decyzji w sprawie. Powyższe stanowi o naruszeniu przez Wojewodę zasad i terminów określonych w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. Uchybienia te skutkują zasadnością wniesionej przez stronę skargi na bezczynność organu w sprawie. W świetle zaistniałych okoliczności Sąd, wypełniając dyspozycję art. 149 § 1 pkt 3) stwierdził (punkt I sentencji wyroku), że organ dopuścił się bezczynności w sprawie. W punkcie II wyroku, wypełniając normę z art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uznał, że z uwagi na czas trwania postępowania, jak i opisany sposób procedowania, stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Ol 21/19 (CBOSA), że dokonując oceny, czy naruszenie prawa jest rażące, należy wziąć pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie, braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Sąd ma na uwadze to, że na sprawność działania Wojewody niewątpliwie wpływa jego obiektywnie trudna sytuacja związana z ogromnym napływem wniosków składanych przez cudzoziemców. Jednakże sytuacja ta od dłuższego już czasu nie poprawia się, co powoduje zaistnienie zdarzeń, które są nie do zaakceptowania w państwie prawa. Sposób prowadzenia postępowania w sprawie w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej i przeczy procesowym obowiązkom organu w zakresie szybkości postępowania oraz dążenia do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wypada dodać, że nie stanowią usprawiedliwienia dla postawy organu - powtarzane od wielu miesięcy - tłumaczenia, że liczba wniosków o pozwolenie na pracę i pobyt dla cudzoziemców jest bardzo duża, że następuje fluktuacja pracowników oraz że czynione są starania dla poprawy mobilności organu w tym zakresie (organizacja nowych stanowisk do obsługi wniosków cudzoziemców, przesunięcia kadrowe itp.). Właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy bowiem do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki. Mając na uwadze, że po wniesieniu skargi organ wydał decyzję pobytową oraz ważąc, że w sprawie o sygn. akt III SAB/Wr 947/20. Dotyczącej skargi tej samej strony na przewlekłość organu, Sąd zrealizował normę z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekający w niniejszej sprawie, w punkcie III wyroku, działając na podstawie art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a. w z. z art. 147 § 1 pkt 1 p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy z wniosku strony. Na mocy art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd przyznał stronie skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł (punkt IV wyroku) uznając, że kwota ta w sposób dostateczny zrekompensuje dolegliwości związane z oczekiwaniem na rozpoznanie wniosku. Na wysokość przyznanej kwoty wpłynął czas oczekiwania na rozpoznanie wniosku, a także utrwalona w Sądzie praktyka określania wysokości sum pieniężnych w podobnych sprawach. Należy dodać, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zasądzenie sumy pieniężnej stanowi uprawnienie dyskrecjonalne sądu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt IV SAB/Po 207/19, CBOSA). O kosztach postępowania (punkt V wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzona od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej, tytułem zwrotu kosztów sądowych, kwota 597 zł odpowiada równowartości wpisu sądowego, jaki strona uiściła inicjując postępowanie sądowo-administracyjne (100 zł), wydatkom związanym z opłatą skarbową od udzielonego w sprawie pełnomocnictwa (17 zł) oraz taryfowej stawce wynagrodzenia pełnomocnika (480 zł), ustalonej na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).