III SAB/Wr 16/09

Wiesław Jakubiec - referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. w przedmiocie nie wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej dokona- nego w dniu 30 maja 1995 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł, skarżący złożył wniosek o zwolnienie go z kosztów sądowych podnosząc, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, z działalności gospodarczej nie osiąga dochodu i posiada mieszkanie komunalne o powierzchni 69 m2 oraz udział we własności lokalu użytkowego (o pow. 268 m2)- obie nieruchomości będące w złym stanie technicznym. Dodał, że zmuszony jest zadłużać się u rodziny, osób znajomych i banków. Poinformował, że jego dotychczasowe wynagrodzenie w firmie "S." sp. z o.o. w całości było przeznaczana na koszty zarządu tą spółką. Nadto wskazał, że od 1995 r. ma zawartą z żoną umowę o rozdzielności majątkowej i dlatego nie jest uprawniony do informowania o jej sytuacji finansowej. Dodał, że nie może prowadzić działalności gospodarczej ani podjąć zatrudnienia z uwagi na zabranie mu przez Policję dokumentacji firmy i jego prawa jazdy. We wniosku złożonym w dniu 29 lipca 2009 r. na urzędowym formularzu skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi wskazując w uzasadnieniu, że jego sytuacja zdrowotna (przepuklina brzuszna) uniemożliwia mu wykonywanie prac fizycznych, które dotychczas były podstawą jego "gotówkowych przychodów". Dodał, że nie stać go na uiszczenie wpisu, bo "w sprawie w gotówce (papier, tusz, energia, znaczki, koperty, dojazdy do poczty i do Sądu)" wydał już kwotę ok. 100 zł. Skarżący oświadczył, że posiada zadłużenie z kart kredytowych i pożyczek na kwotę 150.000 zł. Poinformował, że utrzymuje się z wyprzedaży materiałów i narzędzi zakupionych w okresie III- VI 2008 r. z ww. pożyczek oraz kredytów, które nie zostały spożytkowane na remont posiadanych lokali. Podniósł, że nieruchomość w P. należy do znajomego i na chwilę obecna nie uiszcza za jej użytkowanie żadnych opłat, a z kolei lokal przy ul. G. ma zdjęty licznik energii elektrycznej z uwagi na zaległości w płatności (ponad 2.200 zł). Oświadczył nadto, że czynszu za mieszkanie nie płaci od kilku lat, również nie opłaca takich mediów jak: woda, ścieki, wywóz nieczystości, opłata za energię elektryczną w części wspólnej. Wskazał, że ponosi za to następujące wydatki: opłata za gaz- 20 zł i za energie elektryczną (latem)- 40 zł. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 u.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową np. nie wyjaśnił jaki uzyskuje dochód z tytułu wyprzedaży składników majątkowych i z tytułu pomocy finansowej od osób trzecich; nie wskazał dlaczego nie rejestruje się jako osoba bezrobotna; nie przedstawił zaświadczenia o wysokości dochodu innych osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe; nie przedłożył dokumentów finansowych (w tym wyciągów z rachunków bankowych) obrazujących sytuację finansową S. sp. z o.o. czy prowadzonej indywidualnie działalności usługowo- produkcyjnej; nie złożył do akt dokumentów potwierdzających swoje zadłużenie oraz fakt prowadzenia przeciwko posiadanym przez niego składnikom majątkowym postępowań egzekucyjnych; nie przedstawił sytuacji finansowej i majątkowej swojej żony-K. nie wyjaśnił dlaczego nie dochodzi od swojego pracodawcy (S. spółki z o.o.) należnego mu wynagrodzenia (miesięcznie 15.200 zł) i dlaczego - według twierdzeń skarżącego- wynagrodzenie to z powrotem transferowane było do spółki aby pokrywać koszty jej zarządu; nadto skarżący nie przedstawił pełnej struktury swoich wydatków i ich nie udokumentował. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Warunkiem przyznania prawa pomocy jest taka sytuacja, w której z przyczyn od strony nienależnych, nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Można mieć wątpliwości czy przedstawiona we wniosku sytuacja finansowa skarżącego jest tylko następstwem niezawinionych przez niego zdarzeń. Z treści wniosku oraz z informacji posiadanych przez Sąd z innych prowadzonych przez skarżącego postępowań wynika, że to zawinione działanie skarżącego spowodowało, że został orzeczony wobec niego zakaz prowadzenia działalności gospodarczej i zabrano mu prawo jazdy. Zauważyć należy, że pomimo przedstawianej jako tragicznej sytuacji materialnej skarżący nie rejestruje się jako osoba bezrobotna, nie występuje również o zasiłki z pomocy społecznej czy o dodatek mieszkaniowy, uzasadniając ten stan rzeczy tym, że nie pozwala mu na to honor. Co więcej- sam skarżący wskazuje, że zaciąga kolejne pożyczki, a działalność gospodarczą kontynuuje pomimo, że od wielu lat składa Sądowi informacje, że działalność ta w zasadzie permanentnie nie przynosi mu dochodu i dodaje wtedy zwykle, że utrzymuje się tylko ze środków otrzymanych ze sprzedaży na złom maszyn i narzędzi służących do prowadzonej działalności gospodarczej (!). Zaznaczyć należy, że skarżący odmawia przedłożenia dokumentacji finansowej obrazujących sytuację finansową prowadzonych działalności gospodarczych, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych czy innych dokumentów, które miałyby świadczyć o zadłużeniu skarżącego podnosząc, że wymaga to ich odnalezienia, odtworzenia itp. Jest to nie trafna argumentacja zważywszy, że w wezwaniu podkreślano, że skarżący ma przedłożyć aktualne dokumenty obrazujące te okoliczności (dokumenty te powinny znajdować się w posiadaniu skarżącego, nie wymagają one wizyt w urzędach i za ich wydanie nie trzeba z zasady ponosić opłat). Również nie logiczne jest rozumowanie skarżącego w tym zakresie, gdzie wskazuje, że nie chce i nie może uiścić wpisu od skargi, bo już w takiej wysokości poniósł koszty w sprawie. Skoro skarżący takie znaczne koszty musi ponosić w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy ("papier, tusz, energia, znaczki, koperty, dojazdy do poczty i do Sądu"), to może lepiej byłoby aby skarżący od razu uiszczał należy wpis a nie wnioskował o przeprowadzenie "kosztownego" (dla skarżącego) postępowania mającego na celu zwolnienie go z tej opłaty. Brak jest w aktach dokumentu świadczącego o prawnym rozwiązaniu związku małżeńskiego skarżącego i jego żony, więc nawet odrębne prowadzenie przez nich gospodarstwa domowego czy posiadanie rozdzielności majątkowej nie zniosło obowiązku wynikającego z art. 27 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego nakazującego obojgu małżonkom przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny, według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych. W tej sytuacji więc nawet istnienie separacji faktycznej nie zwalnia małżonków z obowiązku łożenia na utrzymanie współmałżonka, który znajduje się w gorszej sytuacji materialnej, w tym np. nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych. Podkreślić także należy, że zgodnie z przepisami KRiO rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 KRiO), a skarżącemu, jeśli znajduje się w trudnej sytuacji materialnej (niedostatku), przysługuje (np. od syna lub córki) świadczenie alimentacyjne (art. 128 i art. 133 § 2 KRiO). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 u.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.