III SAB/Wr 2/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 maja 2012 r. sprawy ze skargi W. K. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. W. K. (dalej: skarżący) wystąpił o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy za okres od [...] r. do [...]r. Pismem z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) II Inspektorat we W. poinformował skarżącego o regulacjach prawnych obowiązujących w zakresie umorzenia należności z tytułu składek, wykazał także obowiązki wynikające z ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. 2007 r. Nr 59, poz. 404 ze zm.), z uwagi na prowadzoną przez wnioskodawcę działalność gospodarczą: Prywatną Praktykę Lekarsko-Dentystyczną. Jednoocznie w piśmie tym Zakład wezwał skarżącego do wskazania, w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, rodzaju pomocy o jaką skarżący wnioskuje, a w sytuacji gdy zostanie wskazana pomoc de minimis o przedstawienie zaświadczeń o wielkości tej pomocy lub oświadczenia o nie otrzymaniu takiej pomocy, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wskazano, że wezwanie związane jest z wymaganiami określonymi w szczególności w art. 37 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Pismem z dnia [...] r. skarżący ponowił prośbę o umorzenie należności z tytułu składek za okres od [...] r. do [...] r. oraz poinformował, że nie występował o pomoc publiczną, ponieważ prowadząc praktykę indywidualną nie przewidywał żadnej restrukturyzacji. W tym stanie, pismem z dnia [...] r., nazwanym zawiadomieniem, ZUS poinformował skarżącego, że jego wniosek pozostał bez rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowe wezwanie zostało odebrane przez skarżącego w dniu [...] r. i wobec nie wywiązania się przez skarżącego w określonym terminie z wymogów określonych w ustawie o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, wniosek o umorzenie należności z tytułu składek należało pozostawić bez rozpoznania, stosownie do art. 64 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazano w uzasadnieniu, że z przeprowadzonych ustaleń wynika, że od dnia [...] r. skarżący zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą, figuruje w ewidencji działalności gospodarczej pod numerem wpisu 2676. Pismem z dnia [...] r., w nawianiu do zawiadomienia, skarżący podniósł, że nie zgadza się z negatywną decyzją w przedmiocie umorzenia wnioskowanych składek. Wskazał, że zaległe składki winny być umorzone w oparciu o rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). W odpowiedzi, pismem z dnia [...] r., Zakład poinformował skarżącego, że nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie jego wniosku, w sytuacji nie złożenia wszystkich wymaganych dokumentów. Kolejnym pismem z dnia [...] r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko, wskazując na konieczność umorzenia zaległości i poinformował, że wystąpił ze skargą w przedmiotowej sprawie do WSA w Warszawie (pismem z dnia [...] r.). W przekazanej do WSA we W. skardze z dnia [...] r., skarżący wniósł o wydanie decyzji przez ZUS II Inspektorat we W. o umorzeniu zaległych składek ubezpieczeniowych za okres od [...] r. do [...] r. O rozpatrzenie zasadności zastosowania rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. W uzasadnieniu powołał się na trudną sytuację materialną i zawieszenie działalności gospodarczej. W wnioskach końcowych skargi wniósł o spowodowanie postanowienia o umorzenia wskazanych zaległości ubezpieczeniowych. W odpowiedzi na skargę, ZUS wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 3 § 2 pkt. 1 tej ustawy, z uwagi na brak podstaw prawnych do jej wniesienia. Wskazano w odpowiedzi, że wobec nie wywiązania się przez skarżącego z wymogów określonych w ustawie o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej w wyznaczonym terminie, wniosek o umorzenie należności z tytułu składek pozostał bez rozpoznania z uwagi na art. 64 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Podniesiono, że w niniejszej sprawie Zakład nie wydał żadnej decyzji, o sposobie załatwienia sprawy poinformował skarżącego pismem z dnia [...] r. Brak więc przedmiotu zaskarżenia. Jednocześnie poinformowano w odpowiedzi, że skarżący w dniu [...] r. zwrócił się z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek za okres od [...] r. do [...] r. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności. Niniejsza decyzja została odebrana przez skarżącego w dniu [...] r., który nie wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Nadto w dniu 24.01.2012 r. skarżący złoży ponowny wniosek o umorzenie należności z tytułu przedmiotowych składek. Zarządzeniem z dnia [...] r. wezwano skrzącego o oświadczenie, czy jego pismo (skarga) z dnia [...] r., dotyczy skargi na bezczynność organu (nie wydania merytorycznego rozstrzygnięcia), czy też domaga się w nim skarżący rozpoznania prze Sąd jego wniosku o umorzenie zalęgłości. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] r., skarżący oświadczył, że skarga dotyczy spowodowania orzeczenia o umorzeniu należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od [...] r. do [...] r. Wskazał w nim, że skierowanie sprawy do Sądu spowodowane zostało brakiem decyzji ZUS. W piśmie procesowym z dnia [...] r., skarżący wniósł o zmianę kwalifikacji skargi: z bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na postanowienie o umorzeniu zaległych składek. W wniosku końcowym pisma wniósł o zmianę kwalifikacji tematu sprawy i spowodowanie postanowienia o umorzeniu zaległości w opłacaniu składek ubezpieczeniowych wraz z odsetkami za okres od [...] r. do [...] r. Na rozprawie przed WSA w dniu [...] r., na pytanie Sądu, pełnomocnik skarżącego sprecyzowała, że skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności ZUS, który dotychczas nie rozpoznał wniosku skarżącego i nie rozstrzygnął sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4, tj. decyzji lub postanowień, aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). Przedmiotem postępowania w rozpatrywanej sprawie jest bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego w przedmiocie umorzenia należności z tytułu ubezpieczenia społecznego za okres od [...] r. do [...] r. W odpowiedzi na zapytanie Sądu, pismem z dnia [...] r., skarżący wyraźnie oświadczył, że skarga dotyczy spowodowania orzeczenia o umorzeniu należności z tytułu nieopłaconych składek za okres od [...] r. do [...] r., że skierowanie sprawy do Sądu spowodowane zostało brakiem decyzji ZUS. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący wniósł o zmianę kwalifikacji skargi, z bezczynność ZUS na postanowienie o umorzeniu zaległych składek. Niemniej w uzasadnieniu tego pisma pisze, że chce spowodowania postanowienia o umorzeniu zaległości w opłacaniu składek ubezpieczeniowych wraz z odsetkami za okres od [...] r. do [...] r. Wskazuje to, że przedmiotem skargi jest bezczynność ZUS. Potwierdza to wyraźnie oświadczenie pełnomocnika skarżącego złożone na rozprawie, że skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności ZUS, który dotychczas nie rozpoznał wniosku skarżącego i nie rozstrzygnął sprawy. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. W rozpatrywanej sprawie z taką sytuacją nie mamy do czynienia. Jak wynika z akt sprawy, wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego za okres od [...]r. do [...] r. ZUS pozostawił bez rozpoznania, na podstawie art. 64 § 2 kpa, o czym zawiadomieniem z dnia [...] r. poinformowano skarżącego. Czynność z art. 64 § 2 kpa. jest czynnością jednostronną i władczą w tym sensie, ze zamyka drogę do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, jest wreszcie podejmowana w sprawie indywidualnej. Posiada zatem wszystkie cech pozwalające na zakwalifikowanie jej do aktów lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 września 2011 r., II GSK 873/10). Skoro czynność pozostawienia podania (wniosku) bez rozpoznania podlega zaliczeniu do aktów i czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. to ze wszystkimi konsekwencjami w postaci możliwości uczynienia jej przedmiotem skargi do sądu, wnoszonej w trybie art. 52 § 3 p.p.s.a. Zatem w rozpoznawanej sprawie, organ pozostawiając wniosek o umorzenie zaległości składkowych bez rozpoznania, dokonał przewidzianej przez prawo czynności podlegającej zaskarżeniu do sądu. W tym stanie, nie można mówić o bezczynności po stronie organu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego. Brak także możliwości w postępowaniu sądowym ze skargi na bezczynność badania przez Sąd zgodności z prawem tej czynności (pozostawienia wniosku bez rozpoznania). Badanie takie podlegałoby przeprowadzeniu, gdyby strona zamiast skargi na bezczynność zaskarżyła do sądu tą czynność. Tak się jednak nie stało. W świetle tego, co powiedziano wyżej, w warunkach dokonania przez organ czynności z art. 64 § 2 kpa, nie można skutecznie zarzucić organowi bezczynności w sprawie. W konsekwencji podkreślić należy także, że przedmiotem postępowania sądowego nie była i nie mogła być sprawa merytoryczna w przedmiocie umorzenia wnioskowanych należności. Wskazać należy jednak, co wynika z akt sprawy, że toczy się nowe postępowanie w przedmiocie umorzenia przedmiotowych należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.