III SO/Wr 55/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku H. S. w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: wymierzyć Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 900 (dziewięćset) złotych. Pismem z 13 stycznia 2021 r. (data wpływu do organu) skarżący H. S. (skarżący, strona skarżąca) złożył za pośrednictwem Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) skargę na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w sprawie z wniosku skarżącego. Pismem z 25 czerwca 2021 r. skarżący przez profesjonalnego pełnomocnika złożył wniosek o wymierzenie Wojewodzie grzywny za niezastosowanie się do obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej - p.p.s.a.) tj. nieprzekazanie Sądowi skargi w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Na uzasadnienie podniósł, że do dnia złożenia wniosku skarga nie została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z 7 lipca 2021 r. organ został wezwany do udzielenia odpowiedzi na wniosek oraz do przesłania akt sprawy w terminie 7 dni. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 22 akt) wezwanie zostało skutecznie doręczone organowi 14 października 2021 r. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie wniosku. Wskazał, że skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania wpłynęła do organu 13 stycznia 2021 r. i wraz z aktami sprawy została przekazana do tutejszego Sądu pismem z 28 października 2021 r. Z informacji znanych Sądowi z urzędu wynika, że ww. skarga wpłynęła do Sądu 8 listopada 2021 r. (sygn. akt III SAB/Wr 3204/21, III SAB/Wr 3205/21). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wniosek o ukaranie organu grzywną jest zasadny. W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jego kontrola ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Podkreślić należy, że celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej (mającej na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego, o czym organ winien pamiętać), ale również funkcji represyjnej. Ta druga funkcja służy bowiem ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym grzywna ta pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. W wymiarze indywidualnym ukarany organ będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z 3.11.2009 r. sygn. akt II GPS 3/09, ONSAiWSA 2010/1/2, post. NSA z 11.05.2012 r. sygn. akt I OZ 328/12, Lex nr 1164456). Powołany przepis nie obliguje jednakże Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest uznaniu sądu orzekającego. Sąd bowiem ‘może’ orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie organowi grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi oraz okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił, wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi grzywny ma bowiem na celu nie tylko dyscyplinowanie organu, lecz również ma stanowić sankcję - co już zostało przez Sąd podkreślone - za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W sprawie niewątpliwym jest, że skarga wniesiona za pośrednictwem Wojewody Dolnośląskiego wpłynęła do organu 13 stycznia 2021 r. Tym samym – zgodnie z treścią art. 54 § 2 p.p.s.a. – organ powinien przekazać ww. skargę do WSA we Wrocławiu w terminie 30 dni od jej wniesienia przez stronę skarżącą. Uczynił to jednak dopiero 8 listopada 2021 r. (data wpływu do Sądu). W konsekwencji przekazanie skargi do Sądu nastąpiło z przekroczeniem ustawowego trzydziestodniowego terminu o prawie dziewięć miesięcy. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W ocenie Sądu nie stanowią usprawiedliwienia dla nieprzekazania skargi skarżącego w terminie ustawowym podnoszone przez organ w odpowiedzi na wniosek okoliczności. Zaburzenie obiegu wewnętrznego dokumentów oraz komplikacja w obiegu dokumentów w sprawie, które podnosił organ, nie stanowią podstawy dla oddalenia wniosku. Uwzględniając powyższe, Sąd uznał wniosek skarżącego za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 900 zł. Określając wysokość grzywny, Sąd miał na uwadze treść wniosku i charakter sprawy, będący przedmiotem skargi (przewlekłość postępowania) oraz okres uchybienia terminowi do przekazania skargi (prawie dziewięć miesięcy), a także brak obiektywnych okoliczności usprawiedliwiających taki stan rzeczy. Z tych wszystkich względów oraz mając na uwadze dyscyplinująco - restrykcyjny charakter omawianej instytucji, Sąd stwierdził, że celowym i zasadnym jest nałożenie na Wojewodę Dolnośląskiego grzywny za nieprzekazanie skargi, odpowiedzi na skargę i akt w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Wymiar grzywny został wyliczony na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.