III SO/Wr 82/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. P. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego K. P. w przedmiocie wymierzenia Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi postanawia: I wymierzyć Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 200 (dwieście) złotych; II zasądzić od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz wnioskodawcy kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z 8 lipca 2021 r. (data wpływu do organu) strona skarżąca M. P. reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego (dalej: strona skarżąca) złożyła za pośrednictwem Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) drogą elektroniczną skargę na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w sprawie z wniosku strony skarżącej. Pismem z 17 września 2021 r. strona skarżąca złożyła wniosek o wymierzenie Wojewodzie grzywny za niezastosowanie się do obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – dalej: p.p.s.a.), tj. nieprzekazanie Sądowi skargi w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Na uzasadnienie wskazała, że skarga nie została przekazana przez organ Sądowi. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z 23 września 2021 r. organ został wezwany do udzielenia odpowiedzi na wniosek w terminie 7 dni. Zarządzeniem z 12 stycznia 2022 r. organ powtórnie został wezwany do udzielenia w terminie 7 dni odpowiedzi na wniosek. Jak wynika z akt sprawy organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek. Z informacji znanych Sądowi z urzędu wynika, że ww. skarga wpłynęła do Sądu 13 października 2021 r. (sygn. akt III SAB/Wr 2955/21, III SAB/Wr 2956/21). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest zasadny. W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jego kontrola ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Podkreślić należy, że celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej (mającej na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego, o czym organ winien pamiętać), ale również funkcji represyjnej. Ta druga funkcja służy bowiem ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym grzywna ta pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. W wymiarze indywidualnym ukarany organ będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z 3.11.2009 r. sygn. akt II GPS 3/09, ONSAiWSA 2010/1/2, post. NSA z 11.05.2012 r. sygn. akt I OZ 328/12, Lex nr 1164456). Powołany przepis nie obliguje jednakże Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest uznaniu sądu orzekającego. Sąd bowiem ‘może’ orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie organowi grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi oraz okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił, wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi grzywny ma bowiem na celu nie tylko dyscyplinowanie organu, lecz również ma stanowić sankcję - co już zostało przez Sąd podkreślone - za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. W sprawie niewątpliwym jest, że skarga wniesiona za pośrednictwem Wojewody Dolnośląskiego wpłynęła do organu 8 lipca 2021 r. Tym samym – zgodnie z treścią art. 54 § 2 p.p.s.a. – organ powinien przekazać ww. skargę do WSA we Wrocławiu w terminie 30 dni od jej wniesienia przez stronę skarżącą. Uczynił to jednak dopiero 13 października 2021 r. (data wpływu do Sądu). W konsekwencji przekazanie skargi do Sądu nastąpiło z przekroczeniem ustawowego trzydziestodniowego terminu o ponad dwa miesiące. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Uwzględniając powyższe, Sąd uznał wniosek strony skarżącej za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 200 zł. Określając wysokość grzywny, Sąd miał na uwadze treść wniosku i charakter sprawy, będący przedmiotem skargi (bezczynność organu i przewlekłość postępowania) oraz okres uchybienia terminowi do przekazania skargi (ponad dwa miesiące), a także brak obiektywnych okoliczności usprawiedliwiających taki stan rzeczy. Organ przy tym w ogóle – mimo dwukrotnego wezwania - nie ustosunkował się do wniosku i nie przedstawił swojego stanowiska w sprawie. Z tych wszystkich względów oraz mając na uwadze dyscyplinująco - restrykcyjny charakter omawianej instytucji, Sąd stwierdził, że celowym i zasadnym jest nałożenie na Wojewodę Dolnośląskiego grzywny za nieprzekazanie skargi, odpowiedzi na skargę i akt w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Wymiar grzywny został wyliczony na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. Wobec powyższego należało orzec, jak w pkt I sentencji. O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. (pkt II sentencji).