IV SA/Wr 108/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie : Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków Protokolant : Katarzyna Leśniowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie utraty prawa do stypendium oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...], Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] nr [...] orzekającą, iż J. K. (skarżąca) utraciła prawo do stypendium z dniem 5 lipca 2012 r. Podstawę prawną decyzji ostatecznej stanowi przepis art. 53 ust. 6 w zw. z art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., poz. 415 ze zm.), ustawa, i art. 138 § 1 pkt 1 kpa. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził: Skarżąca została skierowana do odbycia stażu na stanowisku referent administracji w [...] w C.. Staż ten, zgodnie z zawartą umową pomiędzy Powiatowym Urzędem Pracy w P. a [...] w C., rozpoczęła w dniu 2 kwietnia 2012 r. Z umowy tej wynika także, iż staż miał trwać do dnia 1 października 2012 r. W związku z zawartą umową stażową Starosta P. decyzją z dnia [...] nr [...] orzekł o przyznaniu skarżącej prawa do stypendium od dnia 2 kwietnia 2012 r. w wysokości 913,70 zł miesięcznie, określając jednocześnie, iż stypendium to przysługuje w okresie odbywania stażu pod warunkiem, że nie zajdą okoliczności powodujące jego utratę. Pismem z dnia 2 lipca 2012 r. Dyrektor [...] w C. wystąpiła o rozwiązanie stażu ze skarżącą. Jako powód wskazano jej zwolnienie lekarskie od dnia 10 czerwca 2012 r., które zamierza kontynuować, co będzie skutkowało tym, iż nie zostanie zrealizowany przyjęty program stażu. Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych (Dz. U. nr 142, poz. 1160), dalej: rozporządzenie, w sytuacji, gdy odbywanie stażu jest niemożliwe z przyczyn niezawinionych przez osobę bezrobotną np. usprawiedliwionej nieobecności i organizator stażu nie może realizować programu stażu, starosta może pozbawić bezrobotnego możliwości kontynuowania stażu, na wniosek organizatora, bądź z urzędu. Z akt sprawy wynika, iż Powiatowy Urząd Pracy w P.- wykonujący w tym zakresie zadania Starosty P., w piśmie z dnia 3 lipca 2012 r. poinformował skarżącą, iż staż zostaje przerwany z dniem 3 lipca 2012 r. bez orzekania o winie, a ostatnim dniem odbywania stażu był dzień 2 lipca 2012 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Starosta P. uznał, iż skoro wysłuchanie skarżącej w związku z rozwiązaniem stażu nastąpiło w dniu 4 lipca 2012 r. utrata prawa do stypendium następuje z dniem 5 lipca 2012 r. Odnosząc się zaś do argumentów skarżącej, zawartych w odwołaniu, dotyczących art. 80 ust. 1 ustawy, stwierdzić należy, iż zgodnie z tym przepisem bezrobotny zachowuje prawo do zasiłku i stypendium za okres udokumentowanej niezdolności do pracy, przypadający w okresie przysługiwania zasiłku lub odbywania stażu, przygotowania zawodowego dorosłych i szkolenia, za który na podstawie odrębnych przepisów pracownicy zachowują prawo do wynagrodzenia lub przysługują im zasiłki z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż odwołującą z organizatorem stażu nie wiązał stosunek pracy i zgodnie z obowiązującymi przepisami skarżąca została pozbawiona możliwości kontynuowania stażu (§ 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia). Oznacza to, że za okres udokumentowanej niezdolności do pracy odwołującej, który przypadał już po dniu zakończenia odbywania stażu, nie przysługuje jej stypendium stażowe. Otrzymywane, w trakcie stażu, stypendium nie zmienia swojego charakteru, ale przysługuje do niego prawo tylko przez okres przysługiwania prawa do stażu niezależnie od tego, czy trwa jeszcze niezdolność do pracy. Zatem, z tego powodu strona nie może wywodzić korzystnych dla siebie rozwiązań z tytułu równego traktowania na zasadach przewidzianych w przepisach rozdziału II a w dziale pierwszym ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. poz. 94 ze zm.), przysługujących wyłącznie pracownikom (§ 8 rozporządzenia). Dodatkowo Wojewoda D. wyjaśnił, iż w piśmie z dnia 3 lipca 2012 r. nr [...] Powiatowy Urząd Pracy w P. poinformował, iż ostatnim dniem odbywania stażu był dzień 2 lipca 2012 r. Zatem utrata prawa do stypendium, zgodnie z cytowanymi wcześniej przepisami, winna nastąpić z dniem 3 lipca 2012 r. Niemniej jednak Starosta P. uznał, iż skoro wysłuchanie skarżącej w związku z rozwiązaniem stażu, miało miejsce w dniu 4 lipca 2012 r., tym samym utrata prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu następuje z dniem 5 lipca 2012 r. Zatem organ odwoławczy mając na względzie art. 139 K.p.a., nie mógł orzec o utracie prawa do stypendium z dniem 3 lipca 2012 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o ,,uchylenie decyzji i ewentualnie o jej zmianę i przedłużenie wypłaty stypendium za cały okres zwolnienia lekarskiego, począwszy od 3 lipca do 6 września 2012 r.". Zarzuciła, iż Urząd Pracy w P., gdzie była zarejestrowana jako bezrobotna zawarł umowę o staż z [...] w C. od dnia 2 kwietnia 2012 r. do 30 września 2012 r., a następnie przez 3 kolejne miesiące miała być zatrudniona w tej [...] na 1/2 etatu. Dyrektor [...] wyraziła zgodę na staż i pracę w tej placówce, jednak od początku dawała do zrozumienia, iż jest tam osobą niepożądaną, jak również otwarcie stwierdziła, że nie zamierza skarżącej szkolić zgodnie z zawartą z Urzędem Pracy umową. Mobing jakiego dopuszczała się w stosunku do skarżącej w trakcie pracy w [...], miał na celu wcześniejsze zerwanie tego stażu, a w konsekwencji doprowadził do choroby i trwałego uszczerbku na zdrowiu w postaci utraty wzroku w lewym oku, kiedy to pod wpływem stresu doznała wylewu do tego oka, jak również utraty stypendium gwarantowanego przez ustawodawcę w przypadku niezdolności do pracy z powodu choroby. Kiedy dyrektor [...] dowiedziała się, że doznała utraty wzroku już po paru dniach zwolnienia lekarskiego skarżącej zaczęła czynić starania zerwania jej stażu twierdząc, iż rzekomo nie mogłaby przygotować się do podjęcia pracy w październiku w [...]. Kiedy dostarczyła kolejne zwolnienie lekarskie, dowiedziała się, iż już wystosowała prośbę do Urzędu Pracy w P. o natychmiastowe zerwanie stażu i nakazała zabrać z [...] wszystkie rzeczy. Jednocześnie utrudniała kontakt z inspektorem bhp, gdyż zamierzała zgłosić wypadek w trakcie pracy. Całe to zajście tzn. zerwanie stażu było uzgadniane pomiędzy Dyrektorem [...] w C. a Dyrektor P. Urzędu Pracy w P. Pierwsza decyzja PUP w P. dotycząca zerwania stażu i tym samym pozbawienia skarżącej stypendium w trakcie choroby zawierała kłamliwą informację, że została podjęta bez orzekania o winie po wysłuchaniu obydwu stron co było nieprawdą i rażącym naruszeniem prawa. Pomimo, iż zgłosiła w C. Oddziale Urzędu Pracy, jak również w PUP w P. negatywne traktowanie w czasie stażu przez dyrektor [...] w C., to nie uzyskała żadnej pomocy do jakiej zobowiązany był Urząd Pracy, wręcz przeciwnie, pozbawiono ją wszelkich środków do życia w czasie poważnej choroby, jak również możliwości dalszego leczenia, doprowadzając tym samym do jeszcze większego pogorszenia stanu zdrowia i ogólnej sytuacji materialnej. Jednocześnie podkreśliła, iż cała sprawa również dotyczy jej syna, którego samotnie wychowuje, a na dzień dzisiejszy zupełnie nie jest zdolna do udzielenia mu jakiejkolwiek pomocy. Informuje, iż staż, który miał pomóc wyjść z kryzysowej sytuacji, jeszcze bardziej ją pogłębił, doprowadzając do trwałego inwalidztwa, co jeszcze bardziej ogranicza możliwości uzyskania pracy w wyuczonym zawodzie architekta i grafika komputerowego. Brak środków finansowych w czasie trwającego zwolnienia lekarskiego dorowadził do zaciągnięcia długów, które do obecnej chwili nie jest w stanie normalnie spłacić. Cała ta sytuacja dodatkowo doprowadziła do głębokiej depresji psychicznej i zmusiła do korzystania z porady psychologa i opieki psychiatry. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie z tych samych powodów, które przedstawił w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona bowiem decyzja, jak i decyzja utrzymana nią w mocy, nie narusza przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Sąd Administracyjny natomiast kontroluje jedynie zgodność decyzji administracyjnych z prawem (art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: ppsa. Z przepisu § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wyraźnie wynika, że starosta na wniosek organizatora lub z urzędu po zasięgnięciu opinii organizatora i wysłuchaniu bezrobotnego może pozbawić bezrobotnego możliwości kontynuowania stażu w przypadku usprawiedliwionej nieobecności uniemożliwiającej realizowanie programu stażu. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie art. 53 ust. 9 ustawy upoważniającego ministra właściwego do spraw pracy do określenia w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków odbywania stażu mając na uwadze konieczność zapewnienia właściwych warunków nabywania umiejętności. Wprawdzie w przepisie tym nie określono konsekwencji pozbawienia bezrobotnego możliwości kontynuowania stażu tym niemniej nie budzi wątpliwości Sądu, że skutkować to będzie również utratą przyznanego bezrobotnemu stypendium. W podstawie prawnej obu decyzji powołano przepis art. 53 ust. 6 ustawy, według którego bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1. Przepis ten stanowi podstawę nie tylko pozytywnego orzeczenia starosty, ale i negatywnego (por. nadto art. 9 ust. 1 pkt 14 ,,b" ustawy). Podkreślenia wymaga użyte przez ustawodawcę wyrażenie: ,,w okresie odbywania stażu" uzależniające istnienie prawa do stypendium tylko w tym okresie stażu. Umowa o odbywanie stażu przez bezrobotnego została zawarta między Powiatem P. – Powiatowym Urzędem Pracy w P., reprezentowanym przez Starostę P., a [...] w C., jako organizatorem stażu. Na jej podstawie organizator stażu zobowiązał się do zorganizowania stażu skarżącej. Decyzją z dnia [...] nr [...] natomiast Starosta P. przyznał jej prawo do stypendium od dnia 2 kwietnia 2012 r. w wysokości 913,70 zł miesięcznie, przysługujące – jak wskazał – w okresie odbywania stażu pod warunkiem, że nie zajdą okoliczności powodujące jego utratę. Z postanowienia § 10.2 powyższej umowy wynika przy tym, że w przypadku przerwania stażu przez bezrobotnego z przyczyn określonych w § 4 lit. f umowy i utraty przez niego stypendium bezrobotnego lub rezygnacji z odbywania stażu, umowa ulega rozwiązaniu, w zakresie odbywania stażu. Według § 4 lit. f umowy natomiast urząd zobowiązał się do pozbawienia bezrobotnego możliwości kontynowania stażu na wniosek organizatora stażu lub po zasięgnięciu jego opinii, w przypadku usprawiedliwionej nieobecności uniemożliwiającej zrealizowanie programu stażu. Do sytuacji, o jakiej mowa w tym ostatnim postanowieniu umowy, w sprawie doszło. Pismem bowiem z dnia 18 czerwca 2012 r. Dyrektor [...] w C. zawiadomiła Powiatowy Urząd Pracy w P., iż skarżąca od dnia 10 czerwca 2012 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim z powodu problemów ze wzrokiem. Zwolnienie ma trwać do dnia 20 czerwca 2012 r. W przypadku zwolnienia lekarskiego w lipcu 2012 r. nie będzie możliwe uzupełnienie programu stażu skarżącej. Nieobecność stażysty przez cały miesiąc zreorganizuje całość stażu w [...]. Kolejnym pismem z dnia 2 lipca 2012 r. natomiast Dyrektor [...] zwróciła się do PUP w P. o rozwiązanie stażu ze skarżącą zgodnie z § 4 pkt f umowy stażowej. Skarżąca bowiem od dnia 10 czerwca 2012 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim. Dnia 29 czerwca 2012 r. poinformowała, iż nie zamierza przyjść na staż, będzie do końca kontynuowała zwolnienie lekarskie. W związku z tym nie będzie można zrealizować przyjętego programu stażu, a to będzie skutkować nieuzyskaniem uprawnień do zatrudnienia skarżącej w tej [...]. W związku z tym wnosi o rozwiązanie umowy o odbywanie stażu przez bezrobotną w trybie natychmiastowym. Do kwestii tej odniósł się PUP w P. w pismach z dnia 3 lipca 2012 r. skierowanych do [...] w C. i do skarżącej. W tym drugim piśmie urząd poinformował bezrobotną o wniosku [...] i odnosząc się do jego treści oświadczył, że staż skarżącej realizowany na podstawie umowy nr [...] z dnia 19 marca 2012 r. zostaje przerwany z dniem 3 lipca 2012 r. ,,bez orzekania o winie stron. Ostatnim dniem stażu był dzień 2 lipca 2012 r.". Skarżąca poinformowała PUP w P. pismem z dnia 7 września 2012 r., że od tego dnia jest ,,gotowa do podjęcia pracy" zgodnie ze swoimi kwalifikacjami zawodowymi. To samo wyjaśniła podczas rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 5 czerwca 2013 r., że jej zwolnienie lekarskie trwało do tego właśnie czasu. W ślad za czynnością przerwania stażu, decyzją z dnia [...] Starosta P. orzekł, iż skarżąca utraciła prawo do stypendium z dniem 5 lipca 2012 r. Decyzja ta, jak i decyzja zaskarżona odpowiada prawu. Skoro bowiem w czasie stażu, ze względu na dłuższy okres zwolnienia lekarskiego, skarżąca nie mogła zrealizować jego celu jakim było przygotowanie do samodzielnej pracy na stanowisku referent administracji, to przerwanie stażu w drodze opisanej czynności Urzędu było zasadne. Z akt sprawy nie wynika przy tym, czy skarżąca utraciła jednocześnie status osoby bezrobotnej. To natomiast wydawać by się mogło okolicznością istotną z punktu widzenia postanowienia § 10.2 umowy, w którym mowa o jej rozwiązaniu w przypadku przerwania stażu przez bezrobotnego z przyczyn określonych w § 4 lit. f umowy i utraty przez niego statusu bezrobotnego lub rezygnacji z odbywania stażu. Spójnik łączący "przerwanie stażu" i "utratę statusu bezrobotnego" trudno byłoby jednak interpretować tak że rozwiązanie umowy zostało o tym przypadku uzależnione od zaistnienia tych dwóch okoliczności. Niezależnie od tego przerwanie stażu zostało skonkretyzowane w umowie w szczególności poprzez określone sytuacje w jakich Urząd zobowiązał się to uczynić; jest ono także kategorią prawną określoną w § 9 ust. 2 rozporządzenia – w jednym i drugim przypadku dochodzi do zaniechania wykonywanych dotąd czynności, a to jest stan skutkujący utratą prawa do stypendium. Rozstrzygnięcia organów obu instancji w świetle tych okoliczności sprawy są więc zgodne z prawem. Ma przy tym rację organ odwoławczy, że nie można uwzględnić w tym przypadku, tych wszystkich okoliczności, szeroko naświetlanych przez skarżącą, które odnoszą się do relacji istniejących miedzy nią a innymi osobami. Podobnie sytuacja zdrowotna skarżącej nie może być przedmiotem oceny ani organów administracyjnych, ani Sądu, tym bardziej, że i usprawiedliwiona nieobecności stażysty uniemożliwiająca zrealizowanie programu stażu jest powodem jego przerwania przez starostę. W świetle tego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.