IV SA/Wr 108/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: I. odrzucić skargę; II. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 13 lutego 2019 r. Z. R. (zwany dalej stroną lub skarżącym) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu m.in. na opisaną w sentencji decyzję Prezydenta W. (zwanego dalej organem pierwszej instancji). Wyjaśnił, że skargę wnosi w terminie i za pośrednictwem organu, którego akt skarży, aczkolwiek domaga się również przywrócenia wskazanego terminu, gdyby okazało się, że mu uchybił. W dalszej części swojego pisma skarżący przywołał przebieg toczącego się postępowania w sprawie przyznania mu dodatku mieszkaniowego. W konkluzji wniósł zaś o stwierdzenie nieważności decyzji wydanych przez organy obu instancji w całości, zniesienie prowadzonego postępowania oraz rozpoznanie sprawy od nowa. Ponadto skarżący wystąpił o: wyłącznie pracowników organu pomocy społecznej i członków samorządowych kolegiów odwoławczych we W., W., L. i J., wyznaczenie innego organu pomocy społecznej do rozpoznania jego wniosku, wymierzenie organowi grzywny za przewlekłość i rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego oraz rozpoznanie sprawy w trybie przyśpieszonym. Zwrócił się także o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W niniejszej sprawie skarżący wniósł skargę za pośrednictwem organu pierwszej instancji, a jako jej przedmiot podał decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2018 r., nr [...]. Wskazane rozstrzygnięcie zawierało prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia w postaci odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jak wynika z przywołanych na wstępie przepisów ustawy procesowej, możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego uzależniona jest m.in. od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących w administracyjnym toku instancji. Oznacza to, że strona winna wpierw wykorzystać drogę postępowania administracyjnego, by następnie móc zainicjować postępowanie sądowe, którego przedmiotem będzie wówczas rozstrzygnięcie organu drugiej instancji. Należy bowiem podkreślić, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlega jedynie akt administracyjny (decyzja bądź postanowienie) ostateczny, czyli wydany w postępowaniu drugoinstancyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 392/11, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie skarżący zatem, aby podważyć zaskarżoną decyzję winien był w pierwszej kolejności wnieść odwołanie w ustawowym terminie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., co zresztą uczynił. Dopiero zaś następnie miał prawo zakwestionować wydaną przez Kolegium decyzję w drodze skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, którą zobligowany był wnieść do tego Kolegium, a nie do prezydenta miasta. Mając zatem na uwadze przywołane okoliczności należało stwierdzić, że skarga wniesiona na decyzję organu pierwszej instancji okazała się niedopuszczalna. Dlatego też Sąd zobowiązany był do zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., stanowiącego o konieczności odrzucenia skargi, o czym orzeczono jak w punkcie I sentencji niniejszego postanowienia. W takiej sytuacji nie było już potrzeby odrębnego rozpatrzenia pozostałych, wynikających ze skargi i z nią ściśle związanych żądań, obejmujących m.in. kwestię wymierzenia grzywny, czy przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Z racji braku możliwości zaskarżenia przedmiotowej decyzji wprost do sądu administracyjnego, termin ten skarżącemu w ogóle nie przysługiwał, a więc nie mógł on również rozpocząć swojego biegu. W kompetencjach sądu administracyjnego nie pozostawało również rozpatrzenie wniosków o wyłączenie pracowników socjalnych i członków wymienionych przez skarżącego samorządowych kolegiów odwoławczych, a także przekazanie sprawy innym jednostkom pomocy społecznej, gdyż w tych sprawach właściwe były inne organy. Odnosząc się zaś do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić natomiast wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 37/13 oraz z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I OZ 152/13 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został zawarty w skardze niedopuszczalnej, podlegającej odrzuceniu. Stanowiło to więc o oczywistej bezzasadności skargi, co tym samym obligowało Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 247 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie II sentencji niniejszego postanowienia. Marginalnie trzeba przy tym zauważyć, że strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących dodatków mieszkaniowych – na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. h) p.p.s.a. – nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych.