IV SA/Wr 109/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), Asesor WSA - Ewa Kamieniecka, Asesor WSA - Alojzy Wyszkowski, Protokolant - Małgorzata Rutkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi D. S. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej uchyla orzeczenie I i II instancji W dniu [...] r. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wydała orzeczenie Nr [...], którym zaliczyła skarżącego - D. S. do grupy [...] jako zdolnego do zawodowej służby wojskowej Kategorii "Z". U skarżącego rozpoznano: - osobowość nieprawidłową anankastyczną, znaczenie upośledzającą zdolności adaptacyjne - § 68 pkt 2 - tatuaż lewego ramienia, nie szpecący - § 2 pkt 7 - skrzywienie przegrody nosa nie upośledzające drożność nosa - § 2 pkt 3 Stopień zdolności do służby wojskowej - organ określił na podstawie Rozporządzenia MON z dnia 10.05.2004 r. (Dz. U. Nr 133 poz. 1422 Zał. Nr 2 oraz Rozporządzenia MON z dnia 25.06.2004r., Dz. U. Nr 151 poz.1 595 Zał. Nr 2, stwierdził, że skarżący jest zdolny do zawodowej służby wojskowej Grupa [...] Kategoria Z. Uznał także, że wymienione wyżej schorzenia nie pozostają w związku z zawodową służbą wojskową oraz, że ustaleń powyższych dokonano w oparciu o orzeczenie TWKL w E. nr [...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu orzeczenia podał, iż wobec stwierdzenia zdolności do zawodowej służby wojskowej nie można zaliczyć badanego do żadnej grupy inwalidów w rozumieniu ustawy z dnia 10.12.1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Odwołanie od powyższej decyzji złożył D. S. - podniósł w nim, że jego stan zdrowia od ostatniego orzeczenia TWKL w E. nr [...] z dnia [...] r. nie uległ zmianie a nawet pogorszył się. Według skarżącego świadczy o tym między innymi ostatnie badanie lekarza psychiatry, kontynuowane leczenie w Poradni Zdrowia Psychicznego (opinia psychologa). W związku z powyższym odwołaniem w dniu [...] r. Rejonowa Woskowa Komisja Lekarska we W. na podstawie art. 127 § 1, art. 138 kpa w związku z § 27 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10.05.2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej, właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 133 poz. 1422 ze zm.), § 11 ust. 1 i § 13 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25.06.2004r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu ich działania i właściwości (Dz. U. nr 151 poz.1 594) wydała orzeczenie Nr [...], którym utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że po rozpatrzeniu odwołania oraz analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i w związku z powyższym utrzymała je w mocy. Dodała, że rodzaj i stopień nasilenia zaburzeń ze strony stanu psychicznego został ustalony w wyniku przeprowadzonych dwukrotnie badań lekarsko - psychiatrycznych oraz badania psychologicznego i mieści się w zakresie pojęciowym § 68 p. 2 i § 67 p. 2, co w grupie II osób badanych (kolumna V z zał. Nr 2 do rozporządzenia MON z 10.05.2005 r. - Dz. U. Nr 133 poz. 1422) kwalifikuje do w/w kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. Natomiast przedstawiona przez skarżącego dokumentacja medyczna w postaci kserokopii historii choroby z poradni zdrowia psychicznego nie zawiera danych mogących powodować uzasadnienie wątpliwości co do oceny rodzaju i stopnia nasilenia schorzeń, dokonanej przez badających na potrzeby orzecznicze lekarzy specjalistów. Postanowieniem z dnia [...] r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska sprostowała swoje orzeczenie z dnia [...] r. w ten sposób, że w uzasadnieniu orzeczenia skreśliła "i § 67 p. 2" uznając, że paragraf ten nie ma jakiegokolwiek umocowania w meritum orzeczenia. Na orzeczenie nr [...] z dnia [...] r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę zwaną odwołaniem. Stwierdził w niej, że szczególnie badania lekarsko-psychiatryczne w UWSU we W. stwierdzające § 67 p. 2 oraz § 68 p. 2 kwalifikują go do grupy inwalidzkiej oraz uzyskania renty inwalidzkiej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie; podtrzymał dotychczasową argumentację prezentowaną w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 §1 w związku z art. 3 §2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) zwanej dalej u.p.s.a. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zatem uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 zwanej dalej u.p.s.a). Na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej wydającymi decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności do zawodowej służby wojskowej i do pełnienia tej służby poza granicami ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Ustalając stan faktyczny w sprawie organ związany jest zatem zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego w tym zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego , z której wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W tym celu właściwy organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). W myśl bowiem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 KPA organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, a ocena dowodów aby nie przekształciła się w samowolę musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny. Przepis art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organ orzekający obowiązek zebrania całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że jest on zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z 17.05.1994r. SA/Lu 1921/93) Nadto jak wskazuje orzecznictwo , jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale nie kompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym ( wyrok SN z 23.11.1994r. III ARN 55/94) Realizacja zasady ogólnej prawdy obiektywnej musi znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego - Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (...). W rozpatrywanej sprawie zadaniem wojskowych komisji lekarskich było ustalenie zdolności D. S. do pełnienia służby wojskowej, w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. oraz poprzedzające je orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. Zgodnie z treścią § 16 wskazanego na wstępie rozporządzenia MON (Dz. U. Nr 133, poz. 1422) - orzekając o zdolności do zawodowej służby wojskowej, wojskowe komisje lekarskie zaliczają jednocześnie daną osobę do jednej z kategorii zdolności do takiej służby, według Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Tym samym komisja orzekająca w pierwszej instancji na podstawie otrzymanej dokumentacji lekarskiej zakwalifikowała rozpoznane u skarżącego schorzenia zgodnie z wspomnianym wykazem zaliczając skarżącego do kat. Z. Zgodnie z § 23 ust.2 przywoływanego rozporządzenia Wojskowa Komisja Lekarska wyższego stopnia zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji. W razie potrzeby komisja ta może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie. Organy obu instancji nie widziały potrzeby przeprowadzenia ewentualnie dodatkowych badań i rozpoznały u skarżącego z § 68 pkt 2 - osobowość nieprawidłową anankastyczną znacznie upośledzająca zdolności adaptacyjne - § pkt 7 tatuaż ramienia nie szpecący - § 26 pkt 3 skrzywienie przegrody nosa nie upośledzające drożności nosa Organ II instancji stwierdził również, że dołączona przez skarżącego dokumentacja medyczna w postaci historii choroby, nie zawiera danych mogących powodować uzasadnione wątpliwości co do oceny rodzaju i stopnia nasilenia schorzeń, dokonanej przez badających na potrzeby orzecznicze lekarzy specjalistów. Oczywiście przedmiotem rozważań obu instancji było rozpoznanie w zakresie § 68 pkt 2 załącznika Nr 2 do omawianego wyżej rozporządzenia. Pozostałe dwa rozpoznania, nie były powodem kontrowersji. Cytowane wyżej rozporządzenie w § 68 pkt 1 wymienia zaburzenia osobowości nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne, które kwalifikują do kategorii zdrowia "Z" - zdolny do służby wojskowej. Natomiast pkt 2 § 68 wskazuje, że zaburzenia osobowości upośledzające lub znaczenie upośledzające zdolności adaptacyjne poddające się korekcji kwalifikują do kategorii Z lub N - zdolny do służby wojskowej - nie zdolny do służby wojskowej. Z kolei pkt 3 § 68 podaje, że zaburzenia osobowości znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne kwalifikują do kategorii N - niezdolny do służby wojskowej. Dodatkowo w objaśnieniach szczegółowych do § 68 pkt 3 ustawodawca stwierdza, że pkt 3 dotyczy osób z ciężkimi zaburzeniami struktury osobowości i zachowania: wyczerpującymi kryteria rozpoznania: osobowości dyssocjalnej, osobowości chwiejnej emocjonalnie, impulsywnej, osobowości paranoicznej, osobowości lękowej, osobowości schizoidalnej, osobowości anankastycznej. Jak wynika z powołanego § 68 wymienia on jednostki chorobowe, której nasilenie kwalifikuje do kategorii Z lub N - określenia takie występują w pkt 2 § 68 - który dotyczy skarżącego. Mówi się w nim o zaburzeniach osobowości upośledzających lub znacznie upośledzających zdolności adaptacyjne. W ocenie Sądu, w sytuacji opisanej wyżej organy decyzyjne ze szczególną staranności powinny uzasadnić swoje rozpoznanie. Wyjaśnić jakie okoliczności zdecydowały o kwalifikacji - zdolny do służby wojskowej. W tym konkretnym przypadku należało wyjaśnić jaka jest różnica między jednym stanem (upośledzenia) a drugim (znacznego upośledzenia) w przeciwnym bowiem razie orzeczenie nie poddaje się kontroli i co należy podkreślić, nie co do istoty rozpoznania ale jego przesłanek. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 sierpnia 2000 r. II SA 879/00 podkreślił, że tam gdzie obowiązujące przepisy określają stopień schorzenia pojęciami ogólnymi, obowiązkiem komisji jest dokładnie uzasadnić przyjęcie konkretnego punktu lub paragrafu. Uwaga ta dotyczy również pkt 3 § 68. Ustawodawca do tego punktu kwalifikuje osobowości anankatyczne uznając że są to ciężkie zaburzenia struktury osobowości i zachowania. U skarżącego rozpoznano osobowość anakastyczną. Organy nie wyjaśniły również jakie zmiany zaszły w stanie zdrowia skarżącego dające podstawę w odróżnieniu od orzeczenia PWKL w E. nr [...] z dnia [...]r. do uznania go za zdolnego do służby wojskowej. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak wyżej.