IV SA/Wr 110/15
WyrokWSA we Wrocławiu2016-04-11
Skład orzekający: Julia Szczygielska, Lidia Serwiniowska, Wanda Wiatkowska-Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego na zakup opału osobie, która spełnia kryterium dochodowe, ale nie należy do grup priorytetowych i ma obiektywne możliwości podjęcia pracy, stanowi naruszenie prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania zasiłku celowego na zakup opału osobie spełniającej kryterium dochodowe, ale nie należącej do grup priorytetowych i posiadającej obiektywne możliwości podjęcia pracy, nie narusza prawa. Pomoc społeczna ma charakter uzupełniający i uznaniowy, a organy są uprawnione do limitowania świadczeń ze względu na ograniczone środki finansowe i konieczność priorytetyzacji potrzeb.Stan faktyczny
M. D. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując na ograniczone środki finansowe i fakt, że wnioskodawca nie należy do grup priorytetowych, mimo spełniania kryterium dochodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. M. D. złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędziowie sędzia WSA Lidia Serwiniowska, sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę w całości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania M. D. od decyzji Nr [...] wydanej przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta W., Kierownika Zespołu Pracy Socjalnej Nr [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup opału - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 2, art. 3, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. Nr 175, poz.1362 z późn.zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu podano, że opisaną decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. odmówiono M. D. przyznania zasiłku celowego na zakup opału. W uzasadnieniu decyzji podano, że MOPS dysponuje ograniczoną ilością środków finansowych na realizację zasiłków celowych, w 2014 r. jest to kwota 94 9058 zł, która prawie w całości została rozdysponowana. Organ I instancji przyjął zasady przyznawania zasiłków celowych. I tak zasiłki te przyznaje się osobom starszym, samotnym lub z rodziną, będących w szczególnej sytuacji życiowej, której nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasady i możliwości, niepełnosprawnym ze stwierdzonym znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, rodzinom z dziećmi niepełnosprawnymi (do 3 roku życia), rodzinom wielodzietnym z małymi dziećmi. Organ stwierdził, że strona nie wykazuje żadnej aktywności zawodowej, od 1991 r. korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, jest zdrowy, nie ma problemów z poruszaniem się, jest w wieku aktywności zawodowej. Z uwagi na to, że strona nie należy do kręgu osób, o którym mowa wyżej a więc tym, którym Ośrodek ze względu na ograniczone środki przyznaje pomoc pierwszej kolejności, odmówiono stronie przyznania pomocy na zakup węgla w ramach zasiłku celowego.
Od ww. decyzji odwołał się w ustawowym terminie M. D. zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do MOPS do ponownego rozpatrzenia, niezwłocznego rozpatrzenie odwołania i dostarczenie decyzji organu odwoławczego, wyjaśnienie ile pieniędzy gmina W. przeznacza na pensje pracowników MOPS-u w W., wyjaśnienie czy w związku z wykazywaniem corocznym zmniejszeniem środków finansowych na realizację zasiłków celowych, a co za tym idzie mniejszym nakładem pracy wykonywanej przez pracowników MOPS nastąpiła redukcja etatów i płac, wydania postanowienia sygnalizacyjnego w trybie art. 20 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych. Strona podała, że spełnia trzy ze szczególnych warunków do otrzymania pomocy, które organ celowo pominął (nie podała jednak jakich). Zdaniem strony organ nie może się zasłaniać ograniczoną ilością środków finansowych skoro wynajął firmę zewnętrzną do sporządzania posiłków dla podopiecznych.
Kolegium Odwoławcze uzasadniając swoją decyzję powołało art. 138 § 2 k.p.a.
Podało, że w dniu 5 listopada 2014 r. M. D. złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej w W. wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału. Strona ma [...] lat, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka w domku jednorodzinnym, utrzymuje się ze .świadczeń z pomocy społecznej, w miesiącu październiku była to kwota 271 zł ( zasiłek okresowy przyznany na okres od września do grudnia 2014 r. po 271 zł miesięcznie), nie podejmuje prac dorywczych, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. bez prawa do zasiłku. Cierpi na schorzenia gastryczne, dermatologiczne, niedoczynność tarczycy. Miesięczny koszt utrzymania domu strony wynosi 17 zł energia elektryczne, 22 zł gaz, strona nie płaci czynszu. Strona nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, od 23 lat korzysta w różnych formach ze świadczeń z pomocy społecznej
Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1, 3 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 542 zł ( kryterium dochodowe).
Podkreśliło, że w myśl art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn.zm.), pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.
Powyższe oznacza, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu jedynie wspieranie osób i rodzin w trudnym dla nich okresie, natomiast nie mogą stanowić stałego źródła dochodów. Osoby korzystające z pomocy społecznej powinny dołożyć wszelkich starań by za pomocą własnych sił i możliwości zmienić trudną sytuację w jakiej się znalazły. Podkreślenia wymaga, że na organie nie ciąży obowiązek zaspokojenia wszystkich potrzeb osób ubiegających się o przyznanie pomocy, a możliwe do spełnienia jest tylko to na co pozwalają środki w chwili załatwiania sprawy.
Stwierdziło, że organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r., zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Oznacza to, że samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa.
Ponieważ pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia dlatego też udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, ale nie obowiązek zaspokajania wszystkich potrzeb.
Podejmując decyzję uznaniową, organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych.
Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Kolegium stwierdza, że strona spełnia przesłanki do otrzymania wnioskowanego świadczenia ponieważ dochód M. D. w miesiącu październiku 2014 r. czyli w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł 271 zł i był niższy od kryterium dochodowego wynoszącego 542 zł.
Z pisma Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] listopada 2014r. [...] wynika, że w żadnym roku budżetowym Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W. nie dysponował środkami finansowymi wystarczającymi na zaspokojenie wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc. Z uwagi na ograniczoną ilość środków finansowych organ I instancji przyjął zasady przyznawania pomocy jedynie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, ustalając ich katalog, do których zaliczono : żywność, opał, częściowe dofinansowanie do leków oraz wyjątkowo inne potrzeby np. zakup niezbędnego wyposażenia typu piec, łóżka dla dzieci itp. Ponieważ środki finansowe nie wystarczają na zaspokojenie tych podstawowych potrzeb dla wszystkich osób kwalifikujących się do udzielenia pomocy przyjęto dodatkowe kryteria określające komu w pierwszej kolejności pomoc jest są przyznawana. Wszystkim osobom spełniającym kryteria dochodowe przyznawana jest pomoc obligatoryjna czyli zasiłki okresowe i stałe oraz posiłki. Stronie taka pomoc została przyznana w formie zasiłku okresowego od września do grudnia 2014 r. Na pozostałe niezbędne potrzeby czyli leki, opał, piece, łóżka, pościel itp. w pierwszej kolejności pomoc udzielana jest osobom, które samodzielnie nie mogą sobie poradzić i znajdują się w gorszej sytuacji w stosunku do innych mieszkańców, czyli osobom samotnie wychowujących małoletnie dzieci, rodzinom wielodzietnym oraz osobom niezdolnym do pracy z powodu wieku, niepełnosprawności lub choroby. Na zasiłki celowe w 2014 r. przeznaczono kwotę 949 058 zł, do 15 listopada 2014r. wydatkowano już 817 648 zł. Z uwagi na to, że organ nie może przyznać pomocy wszystkim osobom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego wprowadzono w ramach uznania administracyjnego dodatkowe ww. zasady przyznawania zasiłku celowego w oparciu o art. 3 ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na to, że M. D. nie należy do żadnej kategorii ww. osób, jest osobą w wieku produkcyjnym ma [...] lat, zdolną do pracy, nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, nie mającą na utrzymaniu małoletnich dzieci odmówiono stronie przyznania pomocy na zakup węgla. Podkreślenia wymaga, że strona od 23 lata korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej w różnych formach. Strona w październiku 2014 r. nie została bez pomocy Ośrodka, otrzymała zasiłek okresowy w wysokości 271 zł. W ocenie Kolegium strona powinna podjąć bardzie skuteczne działania zmierzające do znalezienia pracy, a tym samym do samodzielnego zapewnienia sobie środków do życia. Strona nie może liczyć na to, że pomoc otrzymywana przez organ I instancji zaspokoi wszystkie jego potrzeby.
W tym miejscu należy przytoczyć wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2006 r. sygn. akt. I SA/Wa 1825/05, który stanowi, że "Samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego (art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej) ponieważ organ może, ale nie musi, przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję co do jej wysokości. Jeśli organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby strony, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa".
Odnośnie zarzutów zgłoszonych przez stronę w odwołaniu dotyczących zasad zatrudniania i wynagradzania pracowników MOPS W. podkreślenia wymaga, że ocena zasadności wynagradzania i zatrudnienia pracowników organu I instancji nie należy do kompetencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. Co do żądania strony dotyczącego wydania postanowienia sygnalizacyjnego na podstawie art. 20 ustawy o samorządowych Kolegiach odwoławczych należy stwierdzić, że postanowienie to wydawane jest przez Prezesa Kolegium w przypadku stwierdzenia istotnych uchybień w pracy organu jednostki samorządu terytorialnego. W sytuacji gdy Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. stwierdzi, że Miejski Ośrodek Pomocy Społeczne w W. dopuścił się istotnych uchybień w pracy podejmie przewidziane prawem czynności.
Skargę na powyższą decyzję złożył wnioskodawca. Zarzucił jej:
1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy – art. 17 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1, w zw. z art. 7 pkt 1, 4, 5, 6, art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej – poprzez bezzasadną odmowę przyznania mu zasiłku celowego na zakup opału;
2) rażące naruszenie prawa – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych poprzez niedopełnienie obowiązków przez prezesa SKO W. w zakresie czuwania nad jednolitością orzecznictwa SKO W.,
- rażące naruszenia prawa – art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2, art. 3, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ustawy o pomocy społecznej,
- poprzez zmianę tożsamości sprawy,
- rażące naruszenie prawa – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. – poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu w przedmiotowej sprawie,
3) naruszenie art. 19 k.p.a. i art. 65 § 1 k.p.a. – poprzez nieprzekazanie organowi właściwemu żądań zawartych w odwołaniu skarżącego od decyzji MOPS W., co do których SKO w W. uznało się niewłaściwe.
W związku z powyższym wniósł o 1) o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej 2) uchylenie w całości z powodu naruszenia przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, lub 3) stwierdzenie wydania w/w decyzji z naruszeniem prawa. Ponadto wniósł 4) o natychmiastowe rozpoznanie skargi z uwagi na jej charakter; 5) zawiadomienia Prezesa Rady Ministrów o naruszeniu prawa podczas wykonywania obowiązków i uchylenie się od ich wykonywania przez prezesa SKO w W.
W uzasadnieniu skargi podał, że spełnia warunki do otrzymania pomocy społecznej, natomiast przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na zakup opału należy do zadań własnych o charakterze obowiązkowym.
Podniósł, że organ przyjmuje własną zasadę przyznawania zasiłków celowych na zakup żywności w jednakowej wysokości dla wszystkich podopiecznych, z drugiej strony bezprawnie ich różnicuje przy przyznawaniu zasiłków celowych na zakup opału, "co stanowi o dowolności działania organu przy rozdziale środków na zasiłki celowe, a formalnie istniejący nadzór instancyjny – z sobie tylko wiadomych względów - samowolę organu pomocy w przedmiotowej sprawie postrzega jako działanie w granicach uznania administracyjnego". Ponadto organy nie wykazały, że osoby, które otrzymały zasiłek na opał były w gorszej sytuacji niż wnioskodawca. Tym samym odmowa przyznania skarżącemu świadczenia jest bezzasadna.
Natomiast o rozbieżności orzecznictwa i braku w tym względzie kontroli prezesa SKO świadczy fakt, że w latach ubiegłych zainteresowany otrzymał pomoc społeczną na opał.
Zauważył też, że organ II instancji powołał inną podstawę prawną decyzji niż uczynił to organ I instancji "co zmieniło rodzaj sprawy poprzez zmianę tożsamości przedmiotowej sprawy".
Organy nie zapewniły też skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, nie doręczyły szeregu pism a tym samym uniemożliwiły skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Organ II instancji, uznał się niewłaściwy do rozpoznania części żądań skarżącego zawartych w jego odwołaniu od decyzji MOPS w W. jednak nie przekazał tych żądań do rozpoznania organowi właściwemu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty i twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest niezgodny z prawem o ile przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, wówczas sąd w oparciu o art. 145
§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwaną dalej p.p.s.a, może w zależności od okoliczności uchylić decyzję, stwierdzić jej nieważność lub uznać, że została wydana z naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrola Sądu, oparta na wskazanych wyżej przepisach, daje podstawę do stwierdzenia że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji nie narusza prawa.
Podstawę materialnoprawną do rozpoznania skargi stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) zwana dalej ustawą o pomocy społecznej. W art. 2 ust. 1 stanowi ona, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
Zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Przytoczony przepis wskazuje cel pomocy społecznej zaspokajanie "niezbędnych" potrzeb życiowych.
Artykuł 3 ust. 3 ustawy stanowi, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie z art. 3 ust. 4, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W przepisach tych ustanowiono zasady indywidualizacji i fakultatywności świadczeń z pomocy społecznej. Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania świadczeń, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczenioodbiorcy. Zasada fakultatywności polega na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o świadczenia pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie.
Pomoc społeczna, także świadczona w formie zasiłku celowego, ma charakter uzupełniający. Pomoc ta nie zaspokaja całkowicie potrzeb jej beneficjentów. Powinni oni również wykorzystywać własne środki i możliwości. Z uwagi na ograniczoność środków, którymi dysponują organy pomocy społecznej, a także z uwagi na wielość potrzebujących, takie całkowite zaspokojenie potrzeb jest niemożliwe. Zasiłki celowe i specjalne zasiłki celowe, których materialnoprawną podstawę stanowi art. 39, art. 40 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej, są świadczeniami przyznawanymi w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, powoduje, że sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy. Chodzi o dostosowywanie rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.
W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania organów był wniosek skarżącego z dnia 5 listopada 2014 r., w którym wnosił o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału.
Podstawą materialnoprawną rozpoznania wniosku, jest ustawa o pomocy społecznej. W szczególności art. 39 tej ustawy odnoszący się do zasiłków celowych.
Istotą zasiłku celowego, jak zresztą podkreśliły to organy, jest zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej uniemożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, występującej u osoby, czy rodziny ubiegającej się o jego przyznanie (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/OI 964/08).
Zgodnie z art. 39 powołanej ustawy, osobie lub rodzinie, która nie przekracza kryterium dochodowego w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W dalszej części tego przepisu ustawodawca wymienia przykładowe cele na jaki może być przyznany ten zasiłek.
Przechodząc do realiów niniejszej sprawy należy przede wszystkim stwierdzić, że skarżący jest osobą, która posiada dochód miesięczny w kwocie 271 zł. Jest to kwota przyznana tytułem zasiłku okresowego. Poza sporem zatem pozostaje spełnienie przez skarżącego kryterium dochodowego, uprawniającego do przyznania zasiłku celowego.
Organ z jednej strony wskazał na trudną sytuację materialną skarżącego,
a z drugiej na swoje możliwości określając jakimi zasobami dysponuje i na co je przeznacza. Wskazano również jak kwota tytułem zasiłków celowych może być przeznaczona dla przewidywanych beneficjentów (15 zł) gdyby przyznawano je w równych wysokościach. Wskazano także (organ I instancji) w jaki sposób są dzielone środki przeznaczone na zasiłki celowe, jako podstawę ich wysokości przyjęto kryterium różnicy między dochodem a kryterium dochodowym.
Jednakże jak wynika z powołanych przepisów części ogólnej ustawy istotne są posiadane środki i możliwości finansowe Ośrodka. Organy obu instancji wskazały, że środki te nie są wystarczające na zaspokojenie potrzeb wszystkich osób zgłaszających wnioski o pomoc. Organ I instancji określił wysokość posiadanych środków finansowych oraz ilość osób ubiegających się o pomoc. W piśmie Dyrektora MOPS w W. wyjaśniono, między innymi, że od wielu lat nie wystarczają one na zaspokojenie wszystkich zgłaszanych i nawet uzasadnionych potrzeb.
Przechodząc do indywidualnej sytuacji skarżącego należy podkreślić przede wszystkim to, że skarżący od 23 lat korzysta z pomocy społecznej, jest na jej utrzymaniu, ma lat [...] i jest osobą zdrową, nie posiadającą orzeczenia o niepełnosprawności a dolegliwości jakie zgłasza (gastryczne, dermatologiczne, niedoczynność tarczycy), nie umożliwiają podjęcia pracy. Skarżący nie podejmuje pracy nawet dorywczej. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Jest właścicielem domu jednorodzinnego, w którym mieszka sam. Te okoliczności są niesporne i wynikają z przeprowadzonego ze skarżącym wywiadu środowiskowego, między innymi w dniu 12 listopada 2014 r.
Z powyższego wynika, że zainteresowany ma obiektywne możliwości podjęcia pracy, ponadto skoro posiada dom jednorodzinny, w którym mieszka sam, może również uzyskiwać środki finansowe z jego wynajmu. Zatem nie jest on w sytuacji, w której obiektywnie ze względu na stan zdrowia, wiek, sytuację rodzinną nie może zapewnić sobie, uzyskać środków finansowych.
Uzasadnione jest stwierdzenie organu I instancji, zawarte w uzasadnieniu decyzji jak i w piśmie Dyrektora MOPS z dnia 10 listopada 2014 r. że w pierwszej kolejności pomoc jest udzielana osobom, które nie mogą sobie poradzić z powodu wieku, niepełnosprawności, choroby, osobom samotnie wychowującym dzieci, istotne są też zgłaszane potrzeby.
Organ wyraźnie podkreśla, że skoro nie posiada środków na zapewnienie podstawowych potrzeb dla wszystkich osób kwalifikujących się do pomocy, przyjmuje pewne wyżej wymienione zasady, zapewniając jednak wszystkim osobom potrzebującym pomoc obligatoryjną – zasiłki stałe, okresowe. Taki zasiłek (okresowy) został przyznany skarżącemu.
Mając na uwadze opisaną sytuację i możliwości skarżącego Sąd uznaje, że odmawiając skarżącemu świadczenia pieniężnego na opał w związku z jego wnioskiem z dnia 5 listopada 2014 r. organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 8, art. 7, art. 39 ustawy o pomocy społecznej należy uznać za bezzasadne, podobnie jak zarzut naruszenia art. 156, art. 138 i 145 k.p.a.
Sąd nie stwierdza także naruszenia przez organ art. 10 k.p.a. Rozpoznając wniosek skarżącego z dnia 5 listopada 2014 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, w dniu 12 listopada 2014 r. aktualizując poprzedni wywiad, który miał miejsce w dniu
2 października 2014 r. w związku z innymi wnioskami skarżącego.
Organ w trybie powołanych przepisów nie doręczył skarżącemu pism bo takowych w sprawie nie było. Skarżący nie składał też żadnych wniosków dowodowych, oprócz aktualizacji wywiadu nie przeprowadzono żadnych dowodów, nie zebrano innych materiałów.
W tych okolicznościach zainteresowany na tym etapie postępowania nie miał potrzeby wypowiadania się, gdyby zresztą miał taką potrzebę, mógł to uczynić. Posiadał bowiem wiedzę jako osoba od wielu lat korzystająca z pomocy społecznej, że posiada takie prawo. Ostatecznie skarżący składając zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. nie wskazał co do jakich okoliczności chciał się wypowiedzieć.
Ponadto organ rozpoznał w całości wniosek skarżącego z dnia 5 listopada 2014 r. – zatem nie było podstaw do przekazywania innemu organowi "właściwemu" żądania skarżącego.
Organ II instancji wypowiadał się także co do zarzutów zawartych w odwołaniu. Tym samym nie zostały naruszone przepisy art. 19 i 65 § 1 k.p.a.
Sąd też nie widzi podstaw do zawiadamiania innych organów odnośnie pracy Samorządowego Kolegium Odwoławczego, czy też jego członków. W ocenie Sądu orzeczenia organów nie naruszają prawa.
W tych okolicznościach na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak wyżej.
H.B.11.05.2016 r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło