IV SA/Wr 117/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 maja 2009 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej I. uchyla decyzję organu I i II instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P., powołując się na art. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) i rozporz. MON z dnia 25 czerwca 2004 r. (Dz. U. Nr 151, poz. 1594) oraz rozporz. MON z dnia 10 maja 2004 r. (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.) rozpoznała u R. K. niedomykalność mitralną I stopnia (§ 38 pkt 9) i zaliczyła go do grupy I, kat. "N", niezdolny jako kandydat do zawodowej służby wojskowej. R. K. złożył odwołanie od powyższego orzeczenia, w którym podniósł, że nigdy nie skarżył się na żadne bóle serca, jak również nie leczył się w poradniach specjalistycznych. Nie było żadnych przeszkód w wykonywaniu przez niego zawodu kierowcy. Jest osobą aktywną fizycznie, uprawia sport i jest w bardzo dobrej kondycji. Powołał się na zaświadczenie wystawione przez lekarza rodzinnego, który na podstawie dokumentacji medycznej zaświadczył, że odwołujący się nie zgłaszał dolegliwości wskazujących na chorobę serca i nie wymaga leczenia w tym kierunku. Skarżący dodał, że 8 czerwca 1994 r. został skierowany przez WKU Konin do odbycia zasadniczej służby wojskowej i został zaliczony do kategorii zdolności do służby wojskowej "A". Służbę wojskową odbył w okresie od 26 stycznia 1995 r. do 24 kwietnia 1996 r. w Wyższej Szkole Oficerskiej w Toruniu w stopniu szeregowego. W czasie służby był kierowcą pojazdów ciężarowych. Przeprowadzone wówczas badania nie wykazały przeciwwskazań do wykonywania tej pracy. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...]r. nr [...]wydanym na podstawie art. 127 § 1 i art. 138 k.p.a. w związku z § 4 pkt 1, § 27 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia MON z 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.) Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu podała, że skarżący odwołał się od ustaleń Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P., powołując się na dobry stan zdrowia oraz chęć odbywania zawodowej służby wojskowej. Po rozpatrzeniu odwołania i analizie całości dokumentacji orzeczniczo - lekarskiej nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę uchylenia zaskarżonego orzeczenia w związku z czym utrzymała je mocy. Z przeprowadzonego badania lekarskiego specjalistycznego kardiologicznego, w tym USG serca, zdaniem tego organu wynika, że stwierdzone u odwołującego się zaburzenia ze strony układu krążenia uzasadniają uznanie go za niezdolnego do służby jako kandydata do zawodowej służby wojskowej. W tej sytuacji Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. w ocenie organu II instancji prawidłowo uznała, że niedomykalność mitralna I stopnia mieści się w zakresie pojęciowym § 38 pkt 9 z załącznika nr 2 do rozporządzenia MON z 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.) i kwalifikuje odwołującego się do w/w kategorii "N" - niezdolny do zawodowej służby wojskowej w charakterze kandydata. Mając powyższe na uwadze organ ten orzekł jak w wydanym orzeczeniu. W skardze na powyższe orzeczenie R. K. domagał się jego uchylenia. Podniósł, że orzeczenie to jest dla niego krzywdzące, ponieważ niedomykalność mitralna I stopnia, którą stwierdziła u niego Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. nie ma wpływu na sprawność funkcjonowania jego organizmu. Podał, że przedstawił zaświadczenie od lekarza rodzinnego, z którego to zaświadczenia wynika, że nigdy nie zgłaszał żadnych dolegliwości wskazujących na chorobę serca, a także nie wymaga leczenia w poradni specjalistycznej, w związku z czym uważa, że nie ma przeszkód do wykonywania przez niego pracy żołnierza zawodowego na stanowisku kierowcy pojazdów ciężarowych. Podał, że we wrześniu 2008 r. w jednostce wojskowej w P. zaliczył testy kondycyjne sprawnościowo - wydolnościowe i siłowe na oceny bardzo dobre. Dodał również, że zgodnie z § 38 p. 9 z załącznika nr 2 do rozporządzenia MON z 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.) stanowiącym podstawę orzekania w jego sprawie, kandydat do zawodowej służby wojskowej może również otrzymać kategorię "Z" - zdolny, z wyłączeniem kandydatów do służby wojskowej w zasięgu działania promieniowania mikrofalowego, kandydatów do służby w jednostkach reprezentacyjnych WP, kandydatów do służby w jednostkach desantowo-szturmowych. Powołując się na powyższe wniósł o pozytywne rozpoznanie sprawy z uwagi na to, że ubiega się o możliwość odbywania służby na stanowisku kierowcy w jednostce wojskowej w P. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Ponadto dodał, że jego zdaniem zaskarżone orzeczenie odpowiada przepisom prawa, a stanowisko skarżącego jest wynikiem niezrozumienia różnicy między zdolnością do odbycia zasadniczej służby wojskowej a zdolnością kandydata do zawodowej służby wojskowej, gdzie kategorie zdrowotne są o wiele wyższe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne właściwe są m.in. do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wydane w sprawie orzeczenia, będące w myśl art. 5 ust. 1 zdanie 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) decyzjami administracyjnymi, podjęte zostały z istotnym naruszeniem przepisów procedury administracyjnej. Zgodnie z ust. 6 omawianego przepisu prawa ustala się następujące kategorie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej: 1) kategoria Z - zdolny do zawodowej służby wojskowej, co oznacza zdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego, 2) kategoria N - trwale lub czasowo niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Przepis ustępu 8 art. 5 ustawy zawiera delegację do określenia przez Ministra Obrony Narodowej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia: 1) wykazu chorób lub ułomności uwzględnianego przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa; 2) wykazu chorób lub ułomności uwzględnianego przy orzekaniu o zdolności do pełnienia służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych wymagających szczególnych predyspozycji zdrowotnych; 3) właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich; 4) trybu kierowania do wojskowych komisji lekarskich żołnierzy zawodowych i osób ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej; 5) szczegółowych warunków orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej; 6) szczegółowych warunków orzekania o zdolności do służby wojskowej poza granicami państwa; 7) sposobu ustalania związku chorób oraz śmierci ze służbą wojskową. Ustęp 9 art. 5 ustawy określa materię podlegającą regulacji w drodze rozporządzenia, o jakim mowa w ust. 8. Z powołaniem się na powyższą delegację ustawową Minister Obrony Narodowej wydał w dniu 10 maja 2004 r. rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), na którego przepisy powołały się obydwie orzekające w sprawie wojskowe komisje lekarskie. Rozporządzenie to w załączniku nr 2 określa wykaz chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa, a w załączniku nr 5 określa wzór orzeczenia w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej, który to wzór w pkt 12 wskazuje uzasadnienie jako element owego orzeczenia. Do załącznika nr 5 do w/w rozporządzenia odsyła przepis § 26 ust. 4 pkt 1) rozporządzenia. Orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 14 (§ 23 rozporządzenia). Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej wydane w pierwszej instancji podlega doręczeniu (§ 30 ust. 1 rozporządzenia). Od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej wydanego w pierwszej instancji służy stronie odwołanie na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego (§ 31 ust 1 rozporządzenia). Do orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia stosuje się odpowiednio przepis § 30 (§ 32 ust. 4 rozporządzenia). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu za zdolnego do zawodowej służby wojskowej obejmuje sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia badanego kandydata do zawodowej służby wojskowej, w szczególności, czy badania stanu zdrowia były wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz, czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności do zawodowej służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie orzekania o zdobności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Ustalony między innymi na podstawie wyżej wymienionych dokumentów stan faktyczny sprawy winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia właściwej komisji lekarskiej. Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. uzasadnienie decyzji stanowi jej integralną część. Z uzasadnienia wynikać ma ocena faktów, prawa i subsumpcji oraz celów i skutków rozstrzygnięcia. Zatem ocenie sądu nie może podlegać sama osnowa decyzji, ale decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2000 r. sygn. akt I SA/Gd 668/98, Lex nr 47109). Uzasadnienie decyzji jest tym jej elementem, który pozwala na dokonanie przez sąd administracyjny kontroli prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Obowiązek uzasadnienia orzeczenia w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej nałożył również prawodawca, umieszczając ten element - jak już wyżej wspomniano - we wzorze orzeczenia stanowiącym załącznik nr 5 do powoływanego rozporządzenia z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Ponieważ ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ani wydane na jej podstawie rozporządzenie wykonawcze nie precyzują, jakie elementy winno zawierać uzasadnienie orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, należy w tym zakresie stosować przepis art. 107 § 3 k.p.a. Zatem będące decyzją administracyjną uzasadnienie faktyczne orzeczenia komisji lekarskiej powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przepis art. 107 k.p.a. zalicza więc do części składowych decyzji administracyjnej m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie jest przeto integralną częścią wyjaśnienia rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy obowiązek ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zgodnie z wymogami przepisów procedury administracyjnej. Na komisji rozpatrującej odwołanie od orzeczenia w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej ciąży obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., przez wskazanie faktów, które uznała za udowodnione, dowodów, na których się oparła, oraz przyczyn, dla których odmówiła innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadziła i nie uznała zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 1998 r. sygn. akt I SA/Lu 21/98, Lex nr 34147 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 1998 r. sygn. akt I SA/Ka 225/97, Biul. Skarb. z 1999 r. nr 1, str. 20). Orzeczenia wydane w niniejszej sprawie zarówno przez organ I instancji, jak również przez organ odwoławczy wymogów tych w zakresie dotyczącym uzasadnienia - zdaniem Sądu - nie spełniają, co czyni niemożliwym przeprowadzenie prawidłowej ich kontroli pod względem zgodności z prawem przez Sąd administracyjny. Orzeczenie pierwszoinstancyjne zawiera bowiem jedynie lakoniczne i ogólne stwierdzenie, że wymienionych w orzeczeniu ustaleń dokonano w oparciu o badania własne i specjalistyczne. Orzeczenie zaś Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia 19 grudnia 2008 r. zawiera stwierdzenie, że w wyniku analizy całości dokumentacji orzeczniczo - lekarskich organ ten nie stwierdził nieprawidłowości mogących stanowić podstawę uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Zdaniem tego organu, z przeprowadzonego badania lekarskiego specjalistycznego kardiologicznego, w tym USG serca wynika, że stwierdzone u odwołującego się zaburzenia ze strony układu krążenia uzasadniają uznanie go za niezdolnego do służby jako kandydata do zawodowej służby wojskowej, w związku z tym - w ocenie organu II instancji - Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P. prawidłowo uznała, że niedomykalność mitralna I stopnia mieści się w zakresie pojęciowym § 38 pkt 9 z załącznika nr 2 do rozporządzenia MON z 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach i kwalifikuje odwołującego się do w/w kategorii "N" - niezdolny do zawodowej służby wojskowej w charakterze kandydata. Organ ten nie ustosunkował się w żaden sposób do argumentów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia organu pierwszej instancji. Ponadto organy obydwu instancji nie wyjaśniły w wydanych przez siebie orzeczeniach z jakich przyczyn zaliczyły skarżącego do kategorii zdrowia "N", a nie do kategorii zdrowia "Z" w sytuacji, gdy przepis § 38 pkt 9 załącznika nr 2 do rozporządzenia MON z 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, stanowiącego podstawę orzeczenia w sprawie, przewiduje możliwość zaliczenia badanego w grupie I do kategorii zdrowia "N" lub "Z" przy stwierdzonej w tym punkcie ułomności. W objaśnieniach szczegółowych do § 38 pkt 9 podano, że kandydatów do służby w zasięgu działania promieniowania mikrofalowego, kandydatów do służby w jednostkach reprezentacyjnych WP, kandydatów do służby w jednostkach desantowo-szturmowych należy kwalifikować jako niezdolnych. Powyższe uchybienie procesowe daje podstawę do przyjęcia, że orzeczenia wydane przez organy obydwu instancji naruszają w sposób istotny art. 107 § 3 k.p.a. Powyższa wada procesowa wydanych w sprawie orzeczeń nie pozwala na poznanie motywów, którymi organy kierowały się przy rozpoznaniu sprawy i powoduje, że wydane w sprawie orzeczenia w istocie uchylają się spod kontroli Sądu. Ponadto wskazać należy, że obowiązek organów administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania sprawy, jest jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez sądy administracyjne. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - w ocenie Sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale także pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracji (por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 1995 r. sygn. akt SA/Lu 2479/94, Lex nr 27106). Dodać należy, że strona składająca odwołanie od wydanej przez organ I instancji decyzji, z której treścią się nie zgadza, ma prawo dowiedzieć się z uzasadnienia decyzji wydanej przez organ odwoławczy, jaka jest jej sytuacja prawna oraz z jakich przyczyn podniesione przez nią w odwołaniu twierdzenia i zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Tych elementów w decyzji drugoinstancyjnej brak. Wyżej wskazane uchybienia procesowe uniemożliwiały Sądowi przeprowadzenie prawidłowej kontroli legalności wydanych w sprawie orzeczeń, do czego Sąd ten jest powołany. Uchybienia te zatem skutkowały konieczność ich uchylenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy decyzyjne po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania w sprawie, jak wymagają tego powołane przepisy prawa, winny wydane przez siebie orzeczenia uzasadnić zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 k.p.a. i wskazać z jakich przyczyn zaliczyły skarżącego do określonej kategorii stanu zdrowia jako kandydata do zawodowej służby wojskowej w myśl odpowiedniego paragrafu załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku. Z uwagi na to, że wydane w sprawie decyzje nie mają cechy wykonalności, Sąd w pkt II wyroku stwierdził, że nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji (art. 152 p.p.s.a).