IV SA/Wr 125/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, Asesor WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 lipca 2006 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości i decyzji jej poprzedzającej II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 1 ust. 2 pkt 7 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. Nr [...] . W motywach uzasadnienia decyzji podano, że uprawnienia kombatanckie zainteresowany uzyskał z mocy orzeczenia Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację we W. z dnia [...] r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...] r. do [...] r. W wyniku wszczętego postępowania weryfikacyjnego decyzją z dnia [...] r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił stronę uprawnień kombatanckich. Wyrokiem z dnia 9.11.2004 r. sygn. akt 4 II SA/Wr 2535/2001 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Kierownika Urzędu w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. Postanowieniem z dnia [...] r. Kierownik Urzędu wznowił postępowanie w sprawie ze względu na wystąpienie nowych okoliczności w sprawie. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu odmówił uchylenia decyzji własnej w przedmiocie pozbawienia strony uprawnień kombatanckich W ustawowym terminie strona wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej pozbawienia uprawnień kombatanckich. We wspomnianym wniosku strona nie wskazała aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego – organ administracyjny uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zainteresowany podniósł, iż od [...] r. do [...] r. brał udział w walkach z bandami UPA. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w tzw. Niszczycielskich Batalionach na dawnych ziemiach polskich w województwach: lwowskim, stanisławowskim, tarnopolskim i wołyńskim w obronie ludności polskiej przed ukraińskimi nacjonalistami, w latach 1944-1945. W ocenie Kierownika Urzędu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza podnoszonych przez stronę okoliczności. Zauważyć należało, iż sam zainteresowany ani w postępowaniu przed ZBoWiD (deklaracja członkowska, życiorys) ani w trakcie postępowania weryfikacyjnego prowadzonego przed Kierownikiem Urzędu (pismo z dnia [...] r.) nie napominał aby w czasie okupacji prowadził walkę z oddziałami UPA. Zainteresowany wskazywał, iż w [...] r. po ukończeniu szkoły został zabrany do obozu pracy w Z. a później do L. . Po ucieczce w [...] ukrywał się do wyzwolenia we wsi K. . Z tego względu organ orzekający odmówił wiarygodności oświadczeniom świadków K. K. i J. D. . Świadkowie nie udokumentowali, iż prowadzili walki przeciwko UPA na Kresach Wschodnich w okresie od [...] r. do [...] r. Ponadto jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23.11.2004 r. sygn. akt II SA/Bk 636/04 dowody z zeznań świadków, dotyczące zdarzeń sprzed ponad [...] lat mają niską wartość dowodową, zarówno ze względu na znaczny upływ czasu, subiektywizm świadków, a często i zamiar niesienia pomocy w uzyskaniu świadczeń związanych ze statusem kombatanta. Nie budzi wątpliwości fakt, że zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Należy również stwierdzić, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby spełniał przesłanki przewidziane w treści przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 wskazanej wyżej ustawy warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Takimi okolicznościami są: uczestnictwo w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, uzyskanie uprawnień z mocy obecnie obowiązującej ustawy oraz pełnienie z poboru służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie od. [...] do [...] r Z tych względów mając na uwadze treść wskazanych powyżej przepisów oraz okoliczności faktycznych należało rozstrzygnąć jak na wstępie. W skardze na powyższą decyzję K. D. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zarzucając naruszenie art. 7 i 10 Kpa. Zdaniem skarżącego, jeżeli Kierownik Urzędu miał wątpliwości co do wartości dowodowej wskazanych świadków to nie powinien poprzestać na treści złożonych oświadczeń. Kierownik Urzędu winien był spowodować przesłuchanie świadków przy zastosowaniu niezbędnej pomocy prawnej bądź zażądać konkretnych uzupełnień oświadczeń świadków: K. K. i J. D. . Wskazani świadkowie są kombatantami a uprawnienia kombatanckie otrzymali z tytułu działalności i walki z bandami UPA, a więc są wiarygodni. Nieuwzględnienie zeznań świadków stanowi naruszenie powołanego art. 7 Kpa. Ponadto w sprawie uchybiono art. 10 Kpa poprzez pominięcie uzupełniającego przesłuchania samego skarżącego. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ administracyjny zauważył, iż pisemne oświadczenie o nowych, istotnych okolicznościach zostało sporządzone w dniu [...] r., zaś wniosek o wznowienie postępowania złożono w dniu [...] r. a zatem po przeszło dwumiesięcznym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola obejmuje zatem materialną i formalną prawidłowość zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] r. Nr [...] r. zostały wydane po wznowieniu postępowania zakończonego prawomocną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] r. w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich. Wznowienie postępowania jest jednym z trybów postępowania nadzwyczajnego, który regulują przepisy rozdziału 12 Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 148 § 1 Kpa "Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania". W wyroku z 8 grudnia 1995 r. SA/Wr 1164/95 (nie publ.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż "Termin do założenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa biegnie od dnia w którym strona dowiedziała się o decyzji" (art. 148 § 2). Organ administracji obowiązany jest z urzędu badać zachowanie tego terminu, wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 Kpa). Uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 Kpa). Z kolei w wyroku z 29 stycznia 1986 r. III SA 1263/85 (nie publ.) NSA przyjął "Jeżeli podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione po upływie miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 Kpa organ administracji władny jest do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania, o ile termin ten nie został przywrócony". Podnieść należy iż od negatywnych skutków uchybienia terminu strona może bronić się wnosząc prośbę o przywrócenie terminu (art. 58 § 1 Kpa). Lektura akt wskazuje, iż oświadczenie skarżącego o udziale w walce z oddziałami UPA w miejscowości U. pow. Z. woj. T. , w roku [...] (potwierdzona podpisami świadków: K. K. , J. D. ) oznaczone jest datą [...] r. Wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wymienioną wyżej decyzją został natomiast złożony do organu administracyjnego w dniu [...] r. (drogą pocztową, data stempla pocztowego). Zauważyć trzeba, iż na równi z sytuacją, o której mowa w przywołanym wyżej przepisie art. 148 § 1 Kpa należy traktować sytuację gdy uprawniony zna tą okoliczność, od momentu jej zaistnienia, w tym przypadku chodziłoby o walkę z oddziałami UPA. W świetle tego co zostało wykazane stwierdzić należało, iż decyzję z dnia [...] r. Kierownik Urzędu wydał z naruszeniem przepisu art. 148 § 1 Kpa, co w konsekwencji skutkuje stwierdzenie jej nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Z kolei utrzymuje w mocy decyzję dotkniętą wadą określoną w powołanym wyżej unormowaniu, organ ten dopuścił się tym samym rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 1 Kpa). Przypomnieć wypada, iż organ administracyjny w piśmie procesowym z dnia [...] r. zaznaczył, że "wniosek o wznowienie postępowania został złożony po przeszło dwumiesięcznym terminie". Stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji zwalnia Sąd od obowiązku merytorycznego rozstrzygnięcia zarzutów skargi. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w przepisie art. 200 cyt. ustawy. Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji gdyż jako orzeczenie negatywne, w zasadzie nie ma przymiotu wykonalności (art. 152 – ustawy Prawo o postępowaniu (...) ).