IV SA/Wr 126/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w celu przygotowania zawodowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2010r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 70 b ust. 6 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004r., Nr 256, poz. 2572 z póź. zm.) po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji wydanej przez Burmistrza Miasta B. z dnia [...] grudnia 2009r. Nr [...] w sprawie odmowy przyznania jednorazowego dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w celu przygotowania zawodowego, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W motywach uzasadnienia tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że zaskarżoną decyzją dnia [...] grudnia 2009r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 70b ust. 6 w związku z art. 70b ust. 1-2 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty organ pierwszej instancji odmówił stronie przyznania jednorazowego dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w celu przygotowania zawodowego. Powodem odmowy było złożenie wniosku w rzeczowej sprawie po upływie przewidzianego w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty terminu do jego złożenia. Od tej decyzji strona w ustawowym terminie wniosła odwołanie, w którym podała, że odbywająca w jego zakładzie K. B. praktyczną naukę zawodu ukończyła w dniu 28 sierpnia 2009r., natomiast świadectwo pracy świadectwo pracy z dnia 2 października 2009r. odebrała w dniu 30 listopada 2009r., tj. po powrocie z zagranicy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania i na podstawie akt sprawy ustaliło i zważyło, co następuje: W dniu 24 listopada 2009r. M. S. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą PPHU ([...]) B. ul. [...] złożył wniosek do organu pierwszej instancji o przyznanie jednorazowego dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w celu przygotowania zawodowego, tj. K. B.. W załączeniu przedłożył m.in.: - ksero dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe w zawodzie sprzedawca K. B. /ur. [...] r./ z dnia 28 sierpnia 2009r., - umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego w ramach OHP na okres od 14 lipca 2008r. do 2 października 2009r. (14 miesięcy i 20 dni), - świadectwo pracy z dnia 2 października 2009r. potwierdzającego jego odbiór przez K. B. w dniu 30 listopada 2009r. - zaświadczenie Hufca Pracy w B. z dnia 2 października 2009r., na okoliczność, iż ww. odbyła przygotowanie zawodowe w formie nauki zawodu w zawodzie sprzedawca od 14 lipca 2008r. do 2 października 2009r. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Zgodnie z art. 70b ust. 1 powołanej ustawy pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami. Dofinansowanie przyznaje wójt, (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ust. 1 (art. 70b ust. 6 tej ustawy). Stosownie do treści art. 70b ust. 7 dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Do wniosku należy dołączyć kopie: 1) dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1; 2) umowy o pracę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego; 3) dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia potwierdzającego spełnienie warunku określonego w ust. 1 pkt 2. Natomiast kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zachowanie przez stronę terminu do złożenia wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika określonego w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty. W ocenie Kolegium M. S., PPHU ul. [...] uchybił 3 miesięcznemu terminowi, gdyż wniosek o dofinansowanie wpłynął do organu pierwszej instancji po tym terminie. W tym miejscu Kolegium wyjaśniło, że wyróżnia się terminy materialne i terminy procesowe. Terminem materialnym jest okres, w którym nastąpić może ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Terminem procesowym jest okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania lub uczestników postępowania. Różnica pomiędzy terminem materialnym a terminem procesowym sprowadza się do różnych płaszczyzn skutków prawnych ich uchybienia. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. Uchybienie terminu procesowego wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, przez uzależnienie skuteczności czynności procesowej od zachowania terminu. Strona może jednak bronić się przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu czynności procesowej, wnosząc prośbę o przywrócenie terminu (patrz B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego -Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck 2004, str. 321). Termin 3 miesięcy określony w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty jest terminem prawa materialnego. Powyższe oznacza, iż tylko w tak zakreślonym terminie pracodawca, który zawarł z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego może złożyć wniosek o dofinansowanie kosztów jego kształcenia. Upływ terminu oznacza dla pracodawcy brak możliwości złożenia wniosku o dofinansowanie. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie reprezentowany jest pogląd, że do terminów materialnoprawnych nie stosuje się przepisów rozdziału 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, co oznacza, że nie oblicza się tych terminów w sposób wskazany w art. 57, i że nie jest dopuszczalne ich przywrócenie na podstawie art. 58 - 60 k.p.a. (patrz M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2000, s. 360). W niniejszej sprawie stwierdzić należy, że 3 miesięczny termin do złożenia przez stronę wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika rozpoczął swój biegł z dniem 29 sierpnia 2009r. skoro młodociany pracownik ukończył naukę zawodu w dniu 28 sierpnia 2009r. Koniec biegu 3 miesięcznego terminu nastąpił natomiast w dniu 29 listopada 2009r. Tymczasem strona wniosek w organie pierwszej instancji o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika złożyła w dniu 30 listopada 2009r., tj. po terminie określonym art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty. Postanowieniem z dnia 2 marca 2010r. sprostowano z urzędu oczywistą omyłkę zawartą w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2010r. w ten sposób, że na stronie 1 datę złożenia przez stronę wniosku o dofinansowanie określoną na dzień 24 listopada 2009r. poprawiono na dzień 30 listopada 2009r., na stronie 3 datę 29 listopada 2009r. jako koniec biegu 3 miesięcznego terminu poprawiono na 28 listopada 2009r. W skardze do Sądu administracyjnego na powyższą decyzję M. S. zarzucił nierzetelne rozpatrzenie jego odwołania. Podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie wzięło pod uwagę, że wniosek o przyznanie jednorazowego dofinansowania został złożony w dniu 30 listopada 2009r., gdyż w dniu 28 listopada była wolna sobota i Urząd Miejski w Bielawie nie pracował, a 29 listopada była niedziela, dzień również wolny od pracy. Stąd zgodnie ze wszystkimi zasadami, jeżeli ostateczny termin złożenia jakiegokolwiek pisma, decyzji, mającej wpływ na tok postępowania upływa w dniu wolnym ustawowo od pracy, uprawnionym dniem złożenia jest dzień następny po dniu lub dniach wolnych od pracy, a to był właśnie dzień 30 listopada 2009r. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie wzięło pod uwagę specyfiki zagadnienia, a mianowicie braku możliwości dostarczenia świadectwa pracy młodocianej, gdyż nie było jej w kraju, a zgodnie z wnioskiem o refundację jest wymóg dostarczenia świadectwa pracy, które otrzymał młodociany. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymują swoją wcześniejszą argumentację. Stwierdzono, że koniec biegu 3 miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty nastąpił w dniu 28 listopada 2009r. / piątek/, tymczasem skarżący wniosek w organie pierwszej instancji o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika złożył w dniu 30 listopada 2009r., tj. po terminie wskazanym w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty. Na marginesie Kolegium wskazało, że soboty (dodatkowego dnia wolnego od pracy) nie można uznać w obecnym stanie prawnym za dzień ustawowo wolny od pracy. Ustawodawca nie wymienia w przepisie art. 57 § 4 k.p.a. sobót, a wyłącznie dni ustawowo wolne od pracy. Jednoczenie Kolegium wyjaśniło, iż stosownie do treści art. 70b ust. 7 pkt. 3 ustawy o systemie oświaty do wniosku o dofinansowanie należy dołączyć kopie dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia potwierdzającego spełnienie warunku określonego w ust. 1 pkt 2. Zatem brak świadectwa pracy w przedmiotowej sprawie nie stanowił przeszkody do ubiegania się o dofinansowanie ponieważ pracodawca przed dniem 28 listopada 2009r. posiadał dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe Pani K. B. z dnia 28 sierpnia 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował i nie naruszył zasad ustalania określonych faktów za udowodnione. Ponadto zgodnie z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga może być uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie kwalifikowanych przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 2 i 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ocena sądu dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. W zakresie tak oznaczonej kognicji Sąd uznał iż skarga jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 70 b powołanej wcześniej ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty. W unormowaniu tym określono warunki, jaki musi spełnić pracodawca młodocianego pracownika zatrudniającego go na podstawie jednej z umów w celu przygotowania zawodowego, by mógł ubiegać się o dofinansowanie kosztów kształcenia takiego pracownika. W przepisie ust. 7 art. 70 b wskazanej ustawy o systemie oświaty stanowi się że dofinansowanie jest przyznawanego na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Do wniosku należy dołączyć kopie: 1) dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, posiadania kwalifikacji przez osobę prowadzącą szkolenie; 2) umowy o pracę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego; 3) dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia potwierdzającego spełnienie warunku ukończenia przez młodocianego pracownika przygotowania zawodowego i zdania egzaminu zgodnie z odrębnymi przepisami. Podstawą odmowy przyznania stronie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika stanowiło ustalenie organu, że wniosek o wypłatę rozważanego świadczenia został złożony w dniu 30 listopada 2009r., gdy tymczasem koniec trzymiesięcznego terminu upływał w dniu 28 listopada 2009r. Przed przystąpieniem do oceny spełnienia tego warunku Sąd chciałby z urzędu zwrócić uwagę na przeoczoną przez organy okoliczność wskazującą, że decyzja mogła być wydana z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W załączonym do akt administracyjnych sprawy podaniu M. S. zawierającym wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika z dnia 24 listopada 2009r. brak jest podpisu strony. Tymczasem, zgodnie z art. 63 § 3 kpa podanie, wniesione pisemnie (ustnie do protokołu) powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis warunkuje, że żądanie pochodzi od osoby określonej jako wnosząca podanie. Brak podpisu strony, gdy nie zostanie usunięty uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego podania, tj. w przypadku wniosku niemożność jego rozpoznania. Tę ostatnią problematykę reguluje art. 64 § 2 kpa stanowiący, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym niż wymienione w § 1 art. 64 kpa wymaganiom ustalonym w przypisach prawa należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W związku z tym, że przedmiotowe pismo datowane 24 listopada 2009r. stanowi potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię, Sąd nie jest w stanie ustalić, czy na oryginale tego podania widnieje podpis strony, a jego brak na kopii jest wynikiem przeoczenia, złej jakości reprodukcji, czy też organ pierwszej instancji – mimo braku podpisu strony – nie wezwał jej, pod rygorem z art. 64 § 2 kpa (pozostawienie wniosku bez rozpoznania) do uzupełnienia braku i podanie rozpoznał, a organ odwoławczy wydaną w tych okolicznościach decyzję utrzymał w mocy. Powyższe uchybienie jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że kwestia ta wymyka się spod kontroli Sądu, co stanowi samodzielną przyczynę uchylenia decyzji i zobowiązania organu do wyjaśnienia tej sprawy. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zachowanie przez stronę skarżącą terminu do złożenia wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika określonego w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty. Zdaniem organów strona skarżąca uchybiła 3 miesięcznemu terminowi, gdyż wniosek o dofinansowanie został złożony w dniu 30 listopada 2009 roku natomiast młodociany pracownik zdał egzamin w dniu 28 sierpnia 2009 roku. Oznacza to, że koniec biegu 3 miesięcznego terminu nastąpił w dniu 28 listopada 2009r. Należy zgodzić się z organami administracyjnymi, że termin 3 - miesięcy określony w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty jest terminem prawa materialnego. Ten 3 - miesięczny termin jest terminem, którego zachowania oczekuje się od pracodawcy, co oznacza, iż tylko w tak zakreślonym terminie pracodawca, który zawarł z młodocianym pracownikiem umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego może złożyć wniosek o dofinansowanie kosztów jego kształcenia. Upływ terminu oznacza dla pracodawcy brak możliwości złożenia wniosku o dofinasowanie (por. np. wyrok NSA z 16 czerwca 2009r. I OSK 95/09, zamieszczony w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nawiązując do powyższego należy jednak stwierdzić, że organy przeoczyły, iż przyjęty przez nie jako ostatni dzień do złożenia przez stronę wniosku o dofinansowanie, upływał w dniu 28 listopada 2009r., który przypadł w dniu wolnym od pracy, tzn. w tzw. "wolną sobotę" (w odpowiedzi na skargę organ mylnie stwierdził, że dzień 28 listopada 2009r. wypadał w piątek). Wniosek został złożony w pierwszym dniu roboczym przypadającym po dniach wolnych, tzn. w dniu 30 listopada 2009r. (poniedziałek). W związku z tym organy powinny ustalić, i uzasadnić, czy wskazany fakt miał wpływ na sposób obliczania terminu do wniesienia przez skarżącego przedmiotowego podania o dofinansowanie. Należy natomiast zgodzić się z twierdzeniem organu co do wpływu braku świadectwa pracy młodocianego pracownika na możliwość złożenia wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia. Ustosunkowując się do zawartego w odpowiedzi na skargę wywodu organu na temat charakteru dodatkowego dnia wolnego od pracy wypadającego w sobotę stwierdzić należy, że za aktualne należy uznać stanowisko sformułowane w okresie obowiązywania ustawy o NSA, że odpowiedź organu administracji publicznej na skargę nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w niej ocen i rozważań, które zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. powinny zawierać jej uzasadnienie faktyczne i prawne (wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 1992r., nr 2, poz. 45). Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżona decyzja, wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowanie przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, a w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji, art. 152 powołanej ustawy.