IV SA/Wr 128/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska Protokolant st. asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego . oddala skargę w całości. M. G. (zwana dalej stroną skarżącą) w dniu 29 kwietnia 2016r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – M. G. W wyniku rozpatrzenia wniosku Kierownik Gminno-Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., działający z upoważnienia Burmistrza Z. (dalej jako organ I instancji) decyzją z dnia [...] odmówił stronie skarżącej przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia wychowawczego. Na skutek wniesionego przez stronę odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej jako organ odwoławczy, Kolegium lub w skrócie SKO) w dniu [...] wydało decyzję nr [...], w której uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku organ I instancji, decyzją z dnia [...] odmówił przyznania stronie skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego, z uwagi na to, że dochód w przeliczeniu na osobę wynosi 853,52 zł, a zatem przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia wychowawczego, wynoszące 800,00 zł. Organ I instancji za podstawę ustalenia świadczenia wychowawczego przyjął rok 2014 r. Z okoliczności sprawy wynika, że strona skarżąca jest osobą bezrobotną i w dniu 3 września 2015 r. zaprzestała prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, dlatego dochód przez nią osiągnięty organ I instancji zakwalifikował jako utracony. Mając to na względzie, ustalając dochód przypadający na jednego członka rodziny, organ I instancji uwzględnił jedynie dochód męża skarżącej, na który składał się dochód z emerytury w kwocie 34.040,64 zł. Po odliczeniu podatku należnego (250,00 zł) oraz wysokości składek zdrowotnych z tytułu emerytur (3.036,68 zł) wykazywanych w informacji w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów oraz ZUS, dochód netto z tytułu emerytury wyniósł 30.726,78 zł. W związku z tym, miesięczny dochód rodziny wyniósł 2.560,57 zł, a w przeliczeniu na jednego członka rodziny – 853,52 zł. Strona skarżąca wniosła odwołanie na tę decyzję do Kolegium zarzucając jej błędny sposób wyliczenia prawa do świadczenia wychowawczego. SKO po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego podzieliło stanowisko organu I instancji i w dniu 28 listopada 2016 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła strona skarżąca wraz z mężem – L. G., którego skarga na skutek braku legitymacji procesowej została odrzucona przez tut. Sąd prawomocnym postanowieniem z dnia 8 czerwca 2017 r. Strona skarżąca zarzuciła decyzji organu odwoławczego z dnia 28 listopada 2016 r. naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie art. 7, art. 77 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (t. jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 195 ze zm., dalej jako u.p.p.w.d.). Zdaniem strony skarżącej decyzja jest dla niej krzywdząca, ponieważ Kolegium błędnie wyliczyło dochód stanowiący kryterium przyznania świadczenia wychowawczego. Podstawą decyzji było zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014 (PIT – 36), w którym znajduje się rozliczenie łącznych dochodów z emerytury i działalności gospodarczej. Zdaniem strony skarżącej jedynym źródłem dochodu rodziny jest emerytura jej męża, której wysokość i właściwy sposób naliczania został przedstawiony w rocznym obliczeniu podatku przez organ rentowy informacji o dochodach uzyskanych od organu rentowego (PIT – 40A/11A). Strona skarżąca powołując się na powyższy dokument oraz na decyzję o waloryzacji emerytury wyliczyła, że dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie wynosi 781 zł. W odpowiedzi na skargę Kolegium, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając w granicach przyznanych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafności ich wykładni. Dokonując czynności kontrolnych, Sąd zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny, jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Należy też dodać, że w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako u.p.p.s.a.) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, co oznacza, że ma prawo, a nawet obowiązek, wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Kontroli tut. Sądu podlegała decyzja SKO z dnia [...] utrzymująca w odmówił stronie skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego. Postawą decyzji organów obu instancji były przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Stosownie do art. 4 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka aż do ukończenia przez nie 18. roku życia. Świadczenie to przysługuje w wysokości 500,00 zł na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d.). Jednakże, na pierwsze dziecko w rodzinie świadczenie wychowawcze przysługuje osobom uprawnionym, jeżeli dochód w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Z kolei, zgodnie z art. 2 pkt 14 u.p.p.w.d. ilekroć w ustawie mowa o pierwszym dziecku - oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia. Pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. od dnia 1 kwietnia 2016 r.) i kończy się dnia 30 września 2017 r. (art. 48 ust. 1 u.p.p.w.d.). Z powyższego wynika, że podstawową przesłanką przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest spełnienie kryterium dochodowego nieprzekraczającego 800,00 zł, a w przypadku dziecka niepełnosprawnego 1.200,00 zł. Stosownie do treści art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d., za dochód uważa się dochód w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1518, dalej jako u.ś.r.), z kolei, w myśl art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. dochód to - po odliczeniu kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób– a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 2032) pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, c) inne - ściśle wymienione dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d. "dochód członka rodziny" oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3. Natomiast dochód rodziny oznacza dochód wszystkich członków rodziny. Po zapoznaniu się z okolicznościami sprawy, Sąd doszedł do konkluzji, że organy obu instancji prawidłowo zbadały sytuację dochodową strony skarżącej w roku 2014. Na wstępie wskazać należy, że dokonując obliczenia dochodu przypadającego na jednego członka w rodziny, organy zasadnie uwzględniły jedynie dochód męża strony skarżącej z tytułu uzyskanej emerytury. Ustawodawca w art. 2 pkt 9 u.p.p.w.d. enumeratywnie wskazał przypadki, w których zachodzi utrata dochodu. Wśród nich znalazło się m.in. wyrejestrowanie pozarolniczej działalności gospodarczej lub jej zawieszenie w myśl przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t. jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1829), które bez wątpienia miało miejsce w przypadku strony skarżącej. Stosowanie zaś do art. 7 u.p.p.w.d. w razie utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca w dniu 3 września 2015 r. zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej, z uwagi na co dochód z niej osiągnięty został zakwalifikowany jako utracony i finalnie niewzięty pod uwagę przy ustalaniu dochodu w przedmiotowej sprawie. Kwestią sporną w niniejszej sprawie była metoda dokonania obliczenia miesięcznego dochodu rodziny strony skarżącej. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r., w celu ustalenia średniej wartości dochodów członków rodziny zasadą jest zsumowanie obliczonych dochodów, jednocześnie wykluczając sumowanie przychodów, a następnie kosztów ich uzyskania. Podzielić należy stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 437/08, iż dochód w ujęciu rachunkowym ma nawet w przypadku straty wartość zero, a nie ujemną." Powyższe oznacza również, że ustalając dochód mający podstawę w więcej niż jednym źródle trzeba osobno przychód z każdego z powyższych źródeł pomniejszyć o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Odnosząc się zatem do zarzutu skarżącej dotyczącego błędnego ustalenia dochodu przypadającego na jednego członka w jej rodzinie, zdaniem Sądu organy poprawnie dokonały obliczenia tego dochodu. Wzięto bowiem pod uwagę jedynie dochód osiągnięty z emerytury męża tj. 34.040,64 zł, pomniejszone o podatek należny w wysokości 250,00 zł oraz wysokość składek zdrowotnych z tytułu emerytur w wysokości 3.036,68 zł wykazywanych w informacji w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów oraz ZUS. W związku z tym roczny dochód netto z tytułu emerytury wyniósł 30.726,78 zł, w stosunku miesięcznym zaś - 2.560,57 zł. Organ podzielił tę kwotę pomiędzy troje członków rodziny strony skarżącej i otrzymał kwotę 853,52 zł, stanowiącą sumę przypadającą na jednego członka rodziny. Stąd też słusznie organy obu instancji przyjęły, że z powodu przekroczenia kryterium dochodowego stronie skarżącej nie przysługuje świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko. Z kolei, strona skarżąca uzasadniając powyższy zarzut wskazała, że określając łączny dochód powinno się sumować przychód uzyskany z emerytury oraz dochód otrzymany z działalności gospodarczej. Ponowić należy wyżej wskazana ocenę, iż to twierdzenie nie może zostać uznane za zasadne, gdyż brak było podstaw do odjęcia z dochodu pochodzącego z emerytury straty na działalności gospodarczej. Podkreślić należy, że ustawodawca w ścisły sposób określił zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, nie dopuszczając możliwości przyznania tego świadczenia w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego. Wyjątkiem w tym względzie jest zwiększone kryterium dochodowe w przypadku niepełnosprawności dziecka. Jednakże sytuacja taka nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. Niezasadnym okazał się również zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnie oraz niewłaściwe zastosowanie art. 7, art. 77 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Po zapoznaniu się z okolicznościami sprawy, Sąd uznał, że organ odwoławczy w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, jak również podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.