IV SA/Wr 132/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia NSA – Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA – Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.) Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez E. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r., Nr [...] , wydane na podstawie art. 59 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] r. , Nr [...] wydanej przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy M. , Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. , w przedmiocie odmowy świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego na dziecko i dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz dojazdów dziecka do miejscowości, w której znajduje się szkoła. Pismem z dnia [...] r. E. S. zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od wymienionej wyżej decyzji pierwszo-instancyjnej. Strona podała, że była nieobecna w dniu [...] r.,kiedy to jej domownicy odebrali powyższą decyzję wydaną przez organ I instancji. W tym czasie przebywała ona w sanatorium i była jedyną osobą, która orientowała się w sprawie. W trzecim dniu po powrocie z sanatorium, to jest w dniu [...] r., złożyła odwołanie. Do prośby o przywrócenie terminu dołączyła odwołanie od decyzji organu I instancji. Rozpatrując powyższy wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało postanowienie z dnia [...] r., Nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2006 r. sygn. akt IV SA/Wr 211/06 uchylił zaskarżone postanowienie , stwierdzając ,że zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem art. 41 kpa. Stosownie do § 1 tego przepisu , w toku postępowania strony oraz i ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji o każdej zmianie swego adresu. W myśl § 2 art. 41 w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Zdaniem Sądu nie można jednak utożsamiać zmiany adresu z czasową nieobecnością w miejscu stałego pobytu, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. (por. wyrok NSA z 24.10.1997 r., sygn. I SA/Gd 1462/96, LEX nr 32649). Skarżąca wyjeżdżając do sanatorium na leczenie nie zmieniła miejsca stałego pobytu, a jedynie czasowo w nim nie przebywała. Sąd wskazał, że przepis art. 41 kpa nie ma w sprawie zastosowania, a wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia odwołania winien być oceniany w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i § 2 kpa, które to przesłanki organ odwoławczy wskazał i powołał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, lecz nie ocenił w ich kontekście zachowania strony i podjętych przez nią działań. Ocena złożonego wniosku w okolicznościach faktycznych sprawy w oparciu o przepis art. 41 kpa stanowi naruszenie przepisów procesowych, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w postanowieniu z dnia [...] , Nr [...] wskazało, że przepis art. 58 k.p.a. ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwszą z nich o charakterze merytorycznym -jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, drugą wniesienie wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, trzecią dochowanie terminu tej czynności, zaś czwartą dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której termin był ustanowiony. Organ podkreślił, że osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie chodzi tutaj jednak o nadzwyczajny wysiłek, który stanowiłby zagrożenie dla zdrowia czy życia zainteresowanego. Istnienie po stronie tej osoby niedbalstwa, czy chociażby winy nieumyślnej, powoduje niemożność przywrócenia terminu. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Organ II instancji powołał się na orzecznictwo sądowe, w którym wymienia się przypadki uchybienia terminu, nie spełniające warunku "braku winy". I tak, m.in. nie może wyłączać zawinienia fakt czasowego przebywania zainteresowanego poza miejscem stałego zamieszkania, jeżeli doszło w tym czasie do skutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji. W ocenie organu odwoławczego przedłożone przez stronę wyjaśnienia i dowody nie uprawdopodobniły braku jej winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Nie można bowiem uznać, iż fakt pobytu strony w sanatorium stanowił przeszkodę do złożenia odwołania w ustawowym terminie. Z reguły wyjazd do sanatorium jest z góry zaplanowany przez osobę zamierzającą skorzystać z leczenia uzdrowiskowego, zatem taka osoba posiada wiedzę o terminie rozpoczęcia i zakończenia tego typu leczenia. Skoro strona, co zostało podniesione w jej piśmie z dnia [...] r. w sprawie przywrócenia uchybionego terminu, była jedyną osobą zorientowaną w sprawie wnioskowanych przez nią świadczeń rodzinnych, to tym bardziej winna dołożyć wszelkiej staranności aby zapobiec sytuacji związanej z konsekwencjami ewentualnego uchybienia terminu do złożenia odwołania. Na wynik sprawy ma również znaczenie fakt poinformowania skarżącej o terminie rozpatrzenia jej wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych do dnia [...] r. (postanowienie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...] r. nr [...] ). Skarżąca mogła się zatem spodziewać, że doręczenie decyzji może nastąpić w czasie jej nieobecności w miejscu zamieszkania, spowodowanej wyjazdem do sanatorium. Skarga na decyzję ostateczną oparta została na zarzucie naruszenia przepisu art.58 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię , polegającą na przyjęciu ,że skarżąca nie uprawdopodobniła istnienia okoliczności , które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie. Zdaniem skarżącej okoliczność wyjazdu poza miejsce zamieszkania ,mimo tego ,że był znany skarżącej okres nieobecności jest okolicznością , która uzasadnia brak winy w uchybieniu terminu. Skarżąca wywodziła ,że nie mogła przewidzieć , kiedy otrzyma decyzję i kiedy upłynie termin do wniesienia odwołania. Natomiast Samorządowe Kolegium odwoławcze nie wzięło pod uwagę tego ,że " nie wyjeżdżając do sanatorium skarżąca mogła spowodować negatywne konsekwencje dla swojego życia i zdrowia." W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżąca dodatkowo podniosła ,że do sanatorium wyjechała nagle , ponieważ był to przydział z tzw. zwrotów , a nikt z jej rodziny nie wiedział o 14 –dniowym terminie do wniesienia odwołania. Ponadto skarżąca domagała się wyjaśnienia przyczyn , dla których odebrano jej zasiłek rodzinny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec sformułowanego w piśmie procesowym skarżącej z dnia [...] r. wniosku w przedmiocie wyjaśnienia powodów wydania decyzji odmownie załatwiającej żądanie strony o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego wskazać na wstępie należy, ze przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania . Wobec tego rozważania Sądu ograniczają się wyłącznie do badania tej kwestii i poza przedmiotem jego dociekań pozostaje zagadnienie legalności decyzji z dnia [...] r. , Nr [...] wydanej przez działającego z upoważnienia Wójta Gminy M. , Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. , w przedmiocie odmowy świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego na dziecko i dodatków do zasiłku rodzinnego. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określającym zakres kognicji sądu administracyjnego, przedmiotem zaskarżenia do sądu mogą być m. in. postanowienia kończące postępowanie. Natomiast uchylenie zaskarżonego postanowienia przez sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oceniając pod tym kątem zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził naruszenia prawa kwalifikującego go do wyeliminowania z obrotu prawnego. Przede wszystkim zauważyć należy ,że zaskarżone postanowienie jest wynikiem ponownego rozpatrzenia wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Wrocławiu z dnia 29 sierpnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wr 211/06, którym uchylono postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Oznacza to, że organ rozpoznając sprawę po wyroku uchylającym przedmiotowe postanowienie - stosownie do art. 153 p.p.s.a. - związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu Sądu , a zatem koniecznością oceny wniosku strony w świetle przesłanek przepisu art.58 kpa , który uzależnia przywrócenie terminu od łącznego wystąpienia czterech przesłanek . A mianowicie : - po pierwsze , uprawdopodobnienie przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu, - po drugie, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, - po trzecie, dochowanie terminu (nieprzekraczalnego) wniesienia wniosku w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, - po czwarte, dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. Brzmienie cytowanego przepisu art.58 kpa jednoznacznie wskazuje, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić , gdy spełnione zostaną wszystkie określone w nim przesłanki. W szczególności przywrócenie takie jest możliwe w sytuacji ,gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego w orzecznictwie przyjmuje się obiektywny miernik staranności , jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972r. sygn. akt IICRN 448/711, OSPiKA 1972, nr7-8,poz.144).Przywrócenie nie jest więc możliwe ,gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario przywrócenie terminu jest możliwe wtedy , gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody , której strona nie mogła usunąć, nawet przy dołożeniu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Adamiak , J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Warszawa 1996, str.295). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła , że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] r. zawiadomiono stronę, że jej wniosek o zasiłek rodzinny zostanie załatwiony do [...] r. Decyzja organu I instancji z dnia [...] r. odmawiająca przyznania E. S. zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego doręczona została w dniu [...] r. domownikowi strony , co przyznała ona we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Według twierdzeń strony była ona w tym dniu nieobecna z powodu wyjazdu do sanatorium , na dowód czego dołączyła ona kartę informacyjną leczenia uzdrowiskowego , z której wynika, że przebywała ona w sanatorium w Ś. okresie od [...] do [...] .[...] r. z rozpoznaniem choroby zwyrodnieniowej stawów kręgosłupa i przewlekłego zapalenia krtani . Wbrew twierdzeniom strony miejsce jej czasowego pobytu oraz charakter schorzeń , z powodu których przebywała ona w sanatorium nie wskazywał na to , że była ona obłożnie chora i nie mogła chodzić . Przedłożona zatem karta informacyjna nie stwierdza choroby , która uniemożliwiałaby dopełnienie czynności procesowej przez stronę lub jej pełnomocnika i tym samym nie jest więc potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu , albowiem nie wyklucza ona możliwości wniesienia odwołania przez samą stronę .Stwierdzić wobec tego należy , iż pobyt strony na leczeniu uzdrowiskowym sam przez się nie stanowił przeszkody do złożenia odwołania w terminie . Od strony postępowania można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia własnych lub zleconych spraw. W tym też kontekście należy dokonać oceny przesłanki braku winy w uchybieniu terminu . Oceniając więc z tego punktu widzenia przedstawione przez skarżącą okoliczności i argumenty stwierdzić należy, iż nie stanowią one podstawy do przyjęcia ,iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Dokonana więc przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze - zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 sierpnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wr 211/06 - ocena okoliczności ekskulpujących stronę zasługuje na aprobatę Sądu. Wypada w tym miejscy podkreślić , że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, wedle którego "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia". W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 20 kwietnia 1999 r. w sprawie sygn. I SA/Ka 1609/97(powołanym również przez organ administracji publicznej),zgodnie z którym do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę uniemożliwiającą wyręczenie się inną osobą powódź czy pożar. Tak więc nie może wyłączać zawinienia fakt czasowego przebywania zainteresowanego poza miejscem stałego zamieszkania, jeżeli doszło w tym czasie do skutecznego doręczenia zaskarżonego orzeczenia. W związku z tym ma rację organ odwoławczy, kiedy stwierdza , że strona w pełni świadoma na jakim etapie znajduje się jej sprawa - co potwierdza postanowienie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r., Nr [...] wydane na podstawie art. 36 k.p.a., z którego wynika, ze poinformowano stronę, że z powodu dużej ilości wniosków o zasiłek rodzinny jej sprawa zostanie rozpatrzona do dnia [...] r., - nie dochowała należytej staranności. Pobyt strony w sanatorium nie może bowiem być uznany za okoliczność ekskulpującą ją od uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Nie może również odnieść zamierzonego skutku argumentacja strony, że rezygnacja z pobytu w sanatorium wiązałaby się z negatywnymi konsekwencjami dla życia i zdrowia strony, bowiem na etapie postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia terminu strona nie wskazywała na niezbędność przedmiotowego pobytu z uwagi na stan zdrowia, a ponadto w piśmie procesowym z dnia [...] r. podniosła, że do sanatorium wyjechała niejako przypadkowo, wskazując, że wyjazd nastąpił nagle z tzw. "zwrotów. Powyższe dowodzi, że w istocie rzeczy strona nie miała zaplanowanego wyjazdu do sanatorium ze względu na stan zdrowia, co w istocie rzeczy pozostaje w sprzeczności z jej twierdzeniem nakierowanym na możliwość wystąpienia negatywnych konsekwencji dla życia i zdrowia strony. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co obligowało go na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do oddalenia skargi.