IV SA/Wr 136/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alicja Palus - spr. Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o wyłączenie od orzekania sędziego NSA Henryka Ożoga i sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku postanawia oddalić wniosek. Pismem z dnia 21 stycznia 2012 r. S. K. wniósł na podstawie art. 18 i art. 19 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o wyłączenie sędziego NSA Henryka Ożoga i sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego od rozpoznawania sprawy na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku. Motywując zasadność złożonego wniosku S. K. wskazał, że "Sędzia NSA Henryk Ożóg wyznaczając do losowania sędziów innych wydziałów bezprawnie wszedł w sferę zastrzeżoną dla innych sędziów", a na takie działanie "nie mogła być udzielona zgoda przez sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego". Zarzucił nadto, że sędzia NSA Henryk Ożóg, będąc członkiem składu orzekającego w niniejszej sprawie, nie wyłączył się gdy losowano skład do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej-Ilków. Zdaniem wnioskodawcy złożenie wniosku o wyłączenie jednego sędziego nie powinno skutkować koniecznością przeprowadzania losowania składu orzekającego właściwego do jego rozpoznania. Odpowiednio - pismem z dnia 30 stycznia 2012 r. i 31 stycznia 2012 r. - sędzia WSA Alojzy Wyszkowski oraz sędzia NSA Henryk Ożóg oświadczyli, że nie znają skarżącego oraz że w niniejszej sprawie nie występują żadne okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), które dawałyby podstawę do wyłączenia ich od rozpoznawania niniejszej sprawy, ani inne tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 w/w ustawy). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 p.p.s.a.). Sędzia natomiast, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z przepisem z art. 19 powyższej ustawy niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 p.p.s.a). Po myśli natomiast art. 21 p.p.s.a. Sędzia powinien zawiadomić sąd o zachodzącej podstawie swojego wyłączenia i wstrzymać się od udziału w sprawie. O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. W judykaturze powszechne jest stanowisko, że instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony stanowi istotną gwarancję procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się więc do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1101/11, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1/12, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2011 r., I OZ 617/11, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2009 r., sygn. akt I OZ 1048/09). W piśmiennictwie wskazuje się, że "przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności, dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Wyłączeniu na podstawie art. 19 p.p.s.a. podlegać może sędzia, który z określonej przyczyny mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony." (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2011, wyd. IV.). Mając zatem na względzie okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy i przywołane powyżej regulacje normatywne Sąd uznał, że złożony przez S. K. wniosek o wyłączenie od orzekania sędziego NSA Henryka Ożoga i sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego nie zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawca nie podał bowiem żadnych okoliczności faktycznych uzasadniających wyłączenie wskazanych sędziów od rozpoznawania niniejszej sprawy. Wbrew twierdzeniom S. K. podstawy wyłączenia nie może stanowić sam fakt, przeprowadzenia losowania składu orzekającego w przedmiocie rozpoznawania wniosku o wyłączenie sędziego spośród sędziów orzekających w tutejszym Sądzie, czy też wyrażenie przez sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego zgody na udział w tym losowaniu. Okoliczności uzasadniającej wyłączenie nie stanowi również zaniechanie wyłączenia się przez sędziego NSA Henryka Ożoga od udziału w losowaniu składu właściwego do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej-Ilków. W ocenie Sądu, podniesione przez skarżącego okoliczności w żadnej mierze nie mogą uzasadniać tak z mocy prawa jak i na wniosek strony wyłączenia objętych niniejszym wnioskiem sędziów od rozpoznawania niniejszej sprawy. Nie stanowią one bowiem jednej z bezwzględnych przesłanek wyłączenia, wyartykułowanych w art. 18 p.p.s.a. Nie stanowią także takich okoliczności, które przemawiałyby za tym, że sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego oraz sędziego NSA Henryka Ożoga łączą ze skarżącym takie relacje, które mogłyby wywołać wątpliwość co do ich bezstronności. Co więcej, także w złożonych wyjaśnieniach, wskazani Sędziowie oświadczyli, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do ich wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy. Wobec zatem braku oczywistych faktycznych i prawnych przesłanek wyłączenia sędziego, należało na podstawie art. 22 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzec jak w sentencji postanowienia. Jedynie marginalnie należy nadmienić, że ewentualne wątpliwości skarżącego, co do prawidłowości prowadzenia niniejszej sprawy, w tym także dotyczące wyznaczania składu sądu, mogą zostać podniesione przez niego w skardze kasacyjnej, a w konsekwencji poddane ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego.